Bul bedeldi uıymǵa múshe bolý mártebesi Qazaqstanǵa jaıdan-jaı kelgen joq. Bul arada Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bitimgershilik bastamalary, jahandyq qaýipsizdik salasyna qatysty ustanymdary, elimizdiń irgeli halyqaralyq qurylymdarǵa tóraǵalyq etý tájirıbesi barynsha eskerilgeni sózsiz. Osy oraıda, elimizdiń jalpy saıasaty Prezıdent tarapynan aıqyndalatynyn eskeretin bolsaq, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń álemdik dárejedegi saıasatkerligi aıqyn kórinedi.
Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retindegi qyzmetin bastaǵanyna bir jylǵa jýyqtady. Osy aralyqta atqarylǵan nátıjeli jumystar az emes. Olardyń barlyǵy N.Nazarbaevtyń elimizdiń 2017-2018 jyldar kezeńine BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retinde ókilettiginiń bastalýyna oraı jarııalaǵan Qazaqstannyń qaýipsiz, ədil jəne órkendegen əlem qurý úshin jahandyq əriptestikti nyǵaıtý jónindegi tujyrymdamalyq kózqarasynda, ıaǵnı Qaýipsizdik Keńesine arnaǵan saıası Úndeýinde atap kórsetilgen jeti basymdyq aıasynda júzege asyrylýda.
Esterińizde bolar, 2016 jylǵy 28 maýsymda, Nıý-Iork qalasynda ornalasqan Birikken Ulttar Uıymynyń shtab-páterinde bedeldi delegasııalardyń qatysýymen bolǵan 2017-2018 jyldarǵa BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshelerin saılaý sharasynda elimizdiń bási joǵary bolyp, atalǵan keńeske múshelikke engen bolatyn. Bul saılaý básekeles árbir memleket úshin halyqaralyq úlken jaýapkershilik júkteıtini aıtpasa da túsinikti. Sol joly Azııa-Tynyq muhıty aımaǵynan saılaýǵa túsken eki úmitker – Qazaqstan men Taılandtyń jeńiske jetý múmkindigi birdeı edi. Alaıda elimizdiń aıy ońynan týyp, kózdelgen maqsatqa qol jetkizildi. Bul arada Qazaqstannyń BUU-daǵy «dıplomatııalyq desanttary» da ábjildik tanytyp, saılaý sharasynyń qarbalasty sátinde saýatty is-qımyl jasaı bilgenin aıtýymyz kerek...
Qazirgi tańda Syrtqy ister mınıstrligi Elbasynyń BUU-ǵa múshe elderge arnaǵan saıası Úndeýinde kórsetilgen basymdyqtardy basshylyqqa ala otyryp, atalǵan Keńestegi jumysyn belsendi júrgizýde.
Memleket basshysy usynǵan basymdyqtar qatarynda jahandyq soǵys qateriniń jolyn kesý, ıadrolyq qarýsyz álem qurý, Aýǵanstanda tynyshtyq ornatýǵa yqpal etý, Ortalyq Azııadaǵy beıbitshilikti nyǵaıtý, BUU qamqorlyǵymen jahandyq lańkestikke qarsy kúsh biriktirý, Afrıkanyń beıbit damýyna kómektesý, BUU-nyń Ornyqty damý maqsattaryn, beıbitshilik, qaýipsizdik jáne damý arasyndaǵy ajyramas baılanysty ilgeriletý, BUU-ny HHI ǵasyr talaptaryna beıimdeý jáne jahandyq problemalardy sheshý úshin ujymdyq saıası erikti nyǵaıtý maqsatynda memleketter men úkimetter basshylary deńgeıinde Qaýipsizdik Keńesine múshe memleketterdiń turaqty kezdesýler tetigin jasaýǵa kelisý sııaqty máseleler bar.
Búginge deıin qazaqstandyq dıplomattar BUU Qaýipsizdik Keńesiniń kóptegen resmı otyrystaryna, beıresmı jınalystaryna belsene atsalysty. Sonymen qatar Qazaqstannyń qatysýymen Qaýipsizdik Keńesiniń E-10 atty turaqty emes músheler kiretin toptyń mańyzdy basqosýlary ótti. Budan bólek, bizdiń dıplomattar Keńes músheleriniń birqatar resmı saparyna qatysty. Sondaı-aq elimizdiń aralasýymen Qaýipsizdik Keńesiniń birqatar mańyzdy qararlary, QK tóraǵasynyń málimdemeleri, Keńestiń kóptegen resmı relızderi qabyldandy.
Qazaqstan tarapynyń qatysýymen uıymdastyrylǵan sharalardyń basym bóligi Taıaý Shyǵys, Sırııa jáne Iemendegi jaǵdaılarǵa, Afrıkadaǵy kıkiljińderge, ıadrolyq qarýdy taratpaý isine, Soltústik Koreıanyń jón-josyqsyz áreketterine, halyqaralyq terrorızm men dinı ekstremızmge baılanysty taqyryptarǵa arnaldy.
Negizinen Qazaqstan ózi tóraǵalyq etetin komıtetterdiń jumysyn joǵary dárejede uıymdastyrýda. Máselen, «Islam memleketine» (Qazaqstanda tyıym salynǵan) qarsy kúres, Aýǵanstandy qalpyna keltirý jáne Somalı/Erıtreıadaǵy jaǵdaı jónindegi komıtetterge qatysty jumys aıasynda Keńestiń birqatar mańyzdy qarary ázirlenip, qabyldandy. Olardyń arasynda ekstremısterdiń mádenı mura nysandaryn kúıretýine qarsy kúres, QK-niń Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdyń Ortalyq Azııa memleketteriniń qaýipsizdigine áseri, lańkesterdiń úgit-nasıhat áreketterine qarsy halyqaralyq yntymaqtastyq jáne Somalıdegi jaǵdaıdy qalpyna keltirý týraly asa mańyzdy qararlar bar.
Túsine bilgenge komıtetterge tóraǵalyq jasaý úlken jaýapkershilikti jáne dıplomatııalyq turǵydaǵy joǵary deńgeıli biliktilikti talap etedi. Búginde qazaqstandyq dıplomattardyń qyzmeti suranysqa ıe. Buǵan dálel retinde aıtarymyz, bizdiń dıplomattarymyzdy Qaýipsizdik Keńesindegi áriptesteri Soltústik Koreıa men Irannyń ıadrolyq baǵdarlamalaryna qatysty arnaıy komıtetterdiń otyrystaryna jıi shaqyratyn bolǵan. Bul jerde Qazaqstannyń ıadrolyq qaýipsizdik salasyndaǵy mol tájirıbesiniń de eskeriletini belgili.
Jalpy, bizdiń elimizdiń Qaýipsizdik Keńesiniń músheligine Ortalyq Azııa elderiniń ishinde birinshi bolyp saılanǵany belgili. Bul óz kezeginde Qazaqstandy Ortalyq Azııanyń BUU QK-degi ókili retinde qarastyrýǵa múmkindik beredi. Osy oraıda bizdiń dıplomattarymyz Ortalyq Azııa memleketteriniń ókilderimen meıilinshe jıi aralasyp, túrli deńgeıdegi basqosýlardy turaqty túrde uıymdastyryp keledi. Negizinen bul úrdis aımaq elderiniń syrtqy saıasatqa baǵyttalǵan kúsh-jigerin bir arnaǵa toǵystyryp, ortaq múdde oraıyndaǵy máselelerdi birlese sheshýge oń yqpalyn tıgizýde.
Osy arada erekshe toqtala keter jaıt, elimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe bolýy Eýrazııa keńistigi úshin, Ortalyq Azııa úshin tıimdiligin kórsetýde. О́ıtkeni, atalǵan aımaqtardaǵy ózekti máseleler buryn álemdik qoǵamdastyqtyń nazarynan syrt qalyp jatatyn, al qazir bul úrdiske toqtam salynǵan. О́ıtkeni Qazaqstan BUU QK-niń turaqty emes múshesi retinde osy óńirlerdegi ótkir máselelerdi kún tártibinde shyǵara alady.
Qazaqstan Qaýipsizdik Keńesine 2018 jylǵy qańtar aıynda tóraǵalyq etetin bolady. Osy tóraǵalyq kezinde Ortalyq Azııaǵa qatysty QK-niń arnaıy qarary qabyldanbaq. Bul Qaýipsizdik Keńesiniń sheshimi, dáliregi, qarary halyqaralyq qoǵamdastyqtyń nazaryn Ortalyq Azııaǵa aýdaryp, óńirdiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyna, ornyqty damýyna oń yqpalyn tıgizedi dep kútilýde.
Elbasynyń joǵaryda atalyp ótken Úndeýinde aıtylǵandaı, «Qazaqstan Keńeste barlyq múshe eldermen atalǵan basym baǵyttar boıynsha ashyq, ádil jáne saıası jaǵdaıatsyz, jaýapty, salmaqty jáne syndarly túrde jumys isteýge nıetti». Qoryta aıtqanda, BUU Jarǵysynyń 24-babyna sáıkes, halyqaralyq qaýipsizdik pen beıbitshilikti saqtaý basty mindeti sanalatyn Qaýipsizdik Keńesindegi Qazaqstannyń jumysy joǵary deńgeıde. Bul elimizdiń halyqaralyq qoǵamdastyq aldyndaǵy bıik bedelin kórsetedi.
Joldybaı BAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
