Bul óz kezeginde Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqtaǵy róli men yqpalyn, belsendi is-qımylyn kórsetedi. Taıaýda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen ótken «Astana klýbynyń» úshinshi otyrysy elordanyń saıası dıalog júrgizýge yńǵaıly, álemdik aýqymdaǵy kúrdeli máselelerdi qozǵaýǵa múmkindik beretin bedeldi de berekeli ortalyq ekenin taǵy bir márte dáleldedi.
Táýelsizdiktiń qazaqqa bergen bir jetistigi de osy boldy. Sonyń arqasynda qazir qazaq halqy oqshaýlanǵan shaǵyn top emes, álemniń aıtýly, tanymal halyqtarynyń biri bolyp keledi. Ashyq dıalogtar men pikir almasýlardy kózdegen jıyndar da jıi ótkizilýde. 2015 jyly qurylyp, belgili saıası, ekonomıkalyq sarapshylar, dıplomattar, bıznes kóshbasshylary men saıasattanýshylardyń basyn qosýdy maqsat etken «Astana klýby» da sonyń biri. Klýbtyń bas uıymdastyrýshysy Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Qory men onyń janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty. Klýb seriktesteri – CarnegieEndowment, DGAP, KASMO jáne Reseıdiń halyqaralyq ister jónindegi keńesi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Batys pen Shyǵys arasyndaǵy kópir ispettes bolýy «Astana klýby» úshin zamanaýı álemniń ózekti máselelerin talqylaýǵa arnalǵan táýelsiz, beıtarap jáne ashyq alań usynýǵa múmkindik beredi.
Klýbtyń alǵashqy otyrysy 2015 jyldyń 9-11 qarashasy aralyǵynda ótip, oǵan Batys Eýropa, Reseı, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Túrkııa elderinen 50-ge jýyq aldyńǵy qatarly ıntellektýaldy jáne saıası elıta ókilderi, sondaı-aq, Qazaqstan Úkimetiniń basshylyǵy, eldegi sarapshylar qaýymdastyqtarynyń ókilderi qatysty. Bul klýbtyń basqa jıyndardan aıyrmashylyǵy – ǵalamdyq ótkir problemalardy bıik, adamı, ádiletti turǵydan baǵalaýǵa arnalǵan. Eger medıa-forým sııaqty jıyndar álemdik problemalarmen betpe-bet keletin medıa mamandarynyń máselelerin alǵa shyǵaryp, kásibı dúnıelerdi kóbirek qaýzasa – «Astana klýbynyń» taqyryptary bir kásiptiń sheńberimen shektelmeı, dúnıe problemalaryn aýqymdy masshtabta qarastyrady.
2016 jyldyń 14-16 qarashasy aralyǵynda ótken klýbtyń ekinshi otyrysyna Ulybrıtanııa, Germanııa, Úndistan, Iran, Qytaı, Reseı, AQSh, Túrkııa, О́zbekstan, Fransııa, Japonııa sekildi jalpy sany 21 elden 60-qa tarta bedeldi saıasatkerler men aldyńǵy qatarly sarapshylar qatysty. Sonymen birge sharanyń jumysyna Prezıdent N.Nazarbaevtyń qatysýy – onyń bedelin arttyra tústi.
Eýrazııa keńistigi men álemde 2016 jyly týyndaǵan syn-qaterler saıasatkerlerden ózara senim men syılastyqqa negizdelgen kózqaraspen ortaq ymyranyń jolyn tabýdy talap etti. Sonymen birge problemalar men teketiresterdiń syry shynshyldyqpen moıyndalǵanda ǵana progreske qol jetkizýge bolady.
Qazaqstannyń ózi osyndaı saıasat ustanýynyń arqasynda qazir álemdik qoǵamdastyqty moıyndatyp, halyqaralyq qatynasta bolyp jatqan kóptegen ótkir daǵdarystardy sheshýde deldal bolyp otyr. Ekinshi jıynda osy jáne basqa máseleler talqylanyp, pikirler men usynystar bildirildi.
Al jýyrda, «Astana klýbynyń» úshinshi otyrysy bolyp, ol «Úlken Eýrazııa – 2027: teketires nemese seriktestik» atty taqyryppen ótti. Úshinshi ret ótkizilip, dástúrge aınalyp kele jatqan jıynnyń jumysyna álemniń úzdik «aqyl-oı ortalyqtarynyń» sarapshylary men eń bedeldi saıasatkerler qatysyp, Astanada bas qosty. «Chathamhouse» erejesi boıynsha ótkizilgen sharada jahandyq úderisterdi talqylaý men Eýrazııanyń barlyq elderine áser etip jatqan eń mańyzdy máselelerdiń sheshimi qandaı bolmaǵy týraly oılar men pikirler ortaǵa salyndy. Sonymen qatar bolashaqqa baǵdar jasalyp, qazirgi bolyp jatqan úderisterdiń 10 jyldan keıingi keleshegin kórýge talpynys jasaldy. 27 elden kelgen 60-qa jýyq bilikti mamandar ortaǵa salynǵan taqyryp boıynsha san túrli pikirleri men kózqarastaryn, boljamdary men baıyptaryn ortaǵa saldy.
Prezıdent Nursultan Nazarbaev óziniń sózinde «jahandyq máselelerdi sheshý úshin búgingi álemge jetispeı turǵan birlik, tutastyq pen toleranttylyqty týyndatýǵa talpynamyz. Qazaqstandyq dıplomatııa dıalogqa, mámilege, ózara tıimdi áriptestik túsinigine negizdelgen. Munyń bári Sırııa máselesi boıynsha bitimgershilik áreketimizden, ıadrolyq qarýǵa qarsy bastamalarymyzdan, kún tártibindegi mádenıet, órkenıet jáne áleýmettik –ekonomıkalyq máselelerdegi daǵdymyzdan anyq baıqalady. Qazaqstan qazir BUU Qaýipsizdik Keńesiniń aýyspaly múshesi, 2018 jyldyń qańtarynda elimiz Keńeske tóraǵalyq etedi. Soǵan baılanysty álemde bolyp jatqan ótkir oqıǵalardy eskeremiz», degen edi Prezıdent óziniń sózinde. Odan ári N.Nazarbaev terrorızm men ekstremızmge qarsy kúresterdiń pármendi bolmaı otyrǵanyn synǵa alyp, 2016 jyly ǵana 104 elde teraktiler bolǵanyn atap ótti. «Aımaqtyq jáne halyqaralyq qaýipsizdikke arnalǵan qazirgi júıe eski máselelerdi sheship, jańa túıtkilderdiń týyndaýyna toqtaý sala almaı keledi», dedi ol. Álemdik kóshbasshy elderdiń qarý-jaraq shyǵyndarynyń da jyl saıyn ósip otyrǵanyn aıtqan N.Nazarbaev sol kezde adam ómirine qajetti resýrstardyń shekteýli bolýyna laıyqty kóńil bólinip otyrmaǵanyn atap ótti. Sonymen birge ol Islam atyn jamylǵan sodyrlar áreketiniń asqyndap bara jatqanyna pármendi toqtaý bolýy kerektigine nazar aýdardy. О́ziniń sózinde ol ǵalamdyq ekologııalyq problemalar, kóshi-qon máseleleri jáne t.b. týraly da aıtyp ótti. Osynyń bári tyńdaýshylarǵa oı salyp, qyzý pikirler men usynystardyń týýyna túrtki boldy. Qatysýshylar osyndaı paıdaly dıalog alańdarynyń jıi bolyp turǵanyn qalaıtynyn bildirdi.
Saıyp kelgende, qazirgi Qazaqstan dostyqty tý etken ıgi bastamalarymen álemdik qoǵamdastyq aldynda abyroı-bedelge ıe bolyp kele jatqan, álemge aıtary bar memleket. Muny «Astana klýbynyń» basqosýy taǵy bir márte dáleldep berdi.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
