– Jaqynda Elbasymyz partııanyń saıası keńesiniń keńeıtilgen otyrysyn ótkizip, sol jıynda Qazaqstanda Prezıdent tapsyrmalary qalaı oryndalyp jatqanyn tekserýdi maǵan tapsyrǵan edi. Mine, sol úshin keshe Mańǵystaý oblysynda, búgin Batys Qazaqstanda bolyp, Elbasy tapsyrmalarynyń oryndalý barysyn qadaǵalap júrmin, – dedi Muhtar Abraruly jýrnalısterge óz saparynyń mánisin túsindirip.
Muhtar Qul-Muhammedtiń osy sapar barysynda alǵashqy barǵan jeri – «Kúbileı» JShS boldy. Jylyna 10 myń tonnadan asa ónim shyǵaratyn bul kásiporynda kúnine 250 iri qara, 700-ge deıin qoı soıylady. Mal eti ártúrli tońazytýdan ótip, bólshektelip, vakýýmdy qaptamaǵa salynyp, tutynýshyǵa jol tartady. «Kúbileıdiń» 50 paıyz ónimi eksportqa shyǵady. Osy kezge deıin kásiporyn daıyndaǵan et Máskeý, Sankt-Peterbýrg sekildi iri megapolıs qalalardyń sórelerine tússe, bıyldan bastap Iranǵa da jóneltile bastady. О́ndiriske halal tehnologııasyn endirý arqyly jańa kókjıek ashylǵan. Qaldyqsyz tehnologııa qolǵa alynyp, mal súıeginen un jasaıtyn júıe jaqynda iske qosylmaq. Muhtar Qul-Muhammed kásiporyndy túgel aralap, jumysshylarmen kezdesti.
– Prezıdenttiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy boıynsha Batys Qazaqstan oblysyna 340 mlrd teńgeden astam qarjy bólingen. Bul – óte úlken qarajat. Osy qarjyǵa qazirdiń ózinde 30-dan astam jańa kásiporyn salyndy jáne óńirge, elimizge jumys istep tur. Batys Qazaqstan oblysy aýyl sharýashylyǵyna qolaıly óńir ǵoı. Munda 1 mıllıonnan astam qoı, 570 myńnan astam iri qara bar. Endi bul ónimdi ıigilikke jaratý, naryqqa saı ótkizý kerek. Mine, etti Iran naryǵyna shyǵarý áreketi jemisti bastaldy. Osyndaı kásiporyndar kóp bolsa, óńirdiń ekonomıkasy da alǵa jyljıdy, – dedi «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary.
Budan keıin «Stekloservıs» JShS-niń jumysymen tanysqan Muhtar Qul-Muhammed óńirde memlekettik baǵdarlamalardyń júzege asyrylý barysyna kóńili tolǵanyn aıtty. Áý basta áınek kesýmen ǵana aınalysqan shaǵyn kásiporyn búginde áınektiń birneshe túrin shyǵaryp, óniminiń teń jarymyn eksportqa jiberedi. Jylý saqtaǵysh, soqqyǵa shydamdy, qaýipsiz bul ónimder Aýstrııa tehnologııasymen daıyndalǵan. Ádettegi áınekten 7 ese myqty ónimniń keremetin kózimizben kórdik: salmaǵy 100 kılodan asatyn jigit ústine shyqqanda maıysyp solqyldaǵanymen, shyny synbady! Sóıtsek, «Steklo-servıstiń» ónimi Astanada ótken óndiristik baǵyttaǵy taýarlar kórmesinde júlde alǵan eken. Buǵan qosa Fınlıandııanyń «Djeneral Fınland» kompanııasymen birigip shyǵaryp jatqan qurylys materıaldary, esik-terezeler jylý saqtaǵyshtyǵymen erekshelenedi.
– Mine, jańa tehnologııany óndiriske engizý nátıjesi osyndaı bolady. Elbasymyz «ekonomıkany ártaraptandyrý kerek» degende dál osy máseleni aıtqan bolatyn. Qazir Qazaqstannyń qaı jerine barsańyz da qurylys qarqyndy damyp jatyr. Astanada, elimizdiń soltústigi men shyǵysynda aýa temperatýrasy 40 gradýsqa deıin tómendeıdi. Ol jerlerge mynadaı jylý únemdegish jabdyqtar, jańa tehnologııa ónimderi óte kerek. Altaı Seıdiruly, bul ónimderdi Astanada jaqsylap tanystyrý qajet, – dedi Muhtar Qul-Muhammed óńir basshysyna qarata.
Árıne, is tetigin maman sheshetini belgili. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jolyna túsken elimizge jańa tehnologııaǵa saı eńbek etetin bilikti mamandar kerek. Ásirese, tikeleı ónim shyǵaratyn tómengi býyn jumysshylardyń mańyzy erekshe. «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary óńirde arnaýly orta bilim beretin oqý oryndarynyń jaı-kúıimen tanysý úshin Oral munaı-gaz jáne salalyq tehnologııalar kolledjine arnaıy keldi. 16 túrli mamandyq boıynsha bilikti mamandar daıarlaıtyn bul bilim ordasynda 2140 stýdent bilim alyp jatyr. Barlyq zerthana, sheberhana, synaq alańdarymen jabdyqtalǵan kolledjde munaı-gaz salasynan ózge búginde suranys kóbeıgen mal dárigeri, qurylysshy, órt sóndirýshi, jerge ornalastyrýshy sekildi mamandar da oqytylady. Kolledj dırektory Serik Muhambetalıevpen birge oqý ornyn aralap shyqqan M.Qul-Muhammed óńirdegi barlyq arnaýly oqý oryndary ókilderi jınalǵan kórmege de bas suqty.
– Batys Qazaqstan oblysynda jaqsy úrdis baıqadym. Munda Keńes kezinen qalǵan arnaýly orta bilim berý júıesin joımaı, saqtap, tipti damytqan ekensizder. Keıbir óńirde mundaı kolledjder jappaı jekeshelenip ketti. Olar keıin jekemenshik JOO-ǵa «aınalyp», topyrlatyp zańger men ekonomıst «shyǵarýmen» aınalysty. Bizge olardan túk paıda joq, bizge jas mamandar, is adamdary kerek. Máselen, 4-5 jyl oqyp, joǵary bilim alǵan muǵalimniń jalaqysy 70-80 myń teńge bolsa, óz kásibin meńgergen myqty jumysshylar 100-150 myń teńge jalaqy tabady, – dedi Muhtar Qul-Muhammed.
Batys Qazaqstan oblysyna jumys saparynyń ekinshi kúni «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary óńirde «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha salynyp jatqan turǵyn úı qurylysymen tanysty. M.Qul-Muhammed aralap kórgen 180 páterli úıdi «Bolashaq-T» kompanııasy turǵyzǵan. Nemistiń Vollert fırmasynyń úlgisimen turǵyzylatyn iri paneldi quramalardy kompanııa óz kombınatynda jasaıdy. Mundaı úıdiń ereksheligi – óte az ýaqytta, bar-joǵy 2 aı ishinde qurastyrylady. Qurylysqa kerekti materıaldyń 80 paıyzy – otandyq ónim.
«Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy arqyly eki jyldyń ishinde óńirge shamamen 20 mıllıard teńge kóleminde qarajat bólingen. Onyń bir bóligi oblystaǵy ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdy damytýǵa jumsaldy. Batys Qazaqstan oblysy ótken jyldyń osy merzimimen salystyrǵanda, turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý jóninen elimiz boıynsha birinshi orynda tur. Muhtar Qul-Muhammed nurotandyqtardyń mańyzdy memlekettik baǵdarlamalardyń júzege asýy men memleket qarajatynyń tıimdi jumsalýyn udaıy baqylaýda ustaıtynyn atap ótti.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
ORAL
