Aqtóbede óndiris oryndaryn jańǵyrtý jumystary jolǵa qoıylǵan

Memleket basshysy atap kór­setkendeı, munyń ózi dástúrli ba­zalyq salalardy damytýǵa so­ny serpin bermek. Osy oraıda óner­­kásibi órken jaıǵan Aqtóbe ob­ly­synda tyń is-sharalar kesheni bel­gi­lenip, júzege asyrylyp keledi.

Jańǵyrtý burynnan bar ın­dýs­­trııalardyń ekinshi tynysyn ashyp, onyń órge ozýy úshin qo­symsha qarajat quıýmen ushta­sa­tyny belgili. Saıyp kelgende aı­maq­ta qolǵa alynǵan jańǵyrtý ju­mys­taryna tán basty erekshelik – árbir kásiporynmen derbes jumys is­teý úrdisi engizilgeni. Tıisti jol kartasy da osy maqsatqa yń­ǵaı­­lastyrylǵan. Bıyl oblys­ta jań­­ǵyrtylýǵa tıisti nysandar qa­­taryna az da emes, kóp te emes, uzyn sany jıyrma kásiporyn en­gi­­zilgen. Onyń ıeleri óz óndi­ris­te­rin nyǵaıtý úshin 12 mıllıard teń­ge ınvestısııalyq qarajat quıý jóninde esep jasapty. Ar­naıy tizimge enbese de, óńirde ón­di­­ristiń ártúrli salalarynda bul ba­ǵytta qadam jasaı bastaǵan ká­sip­oryndar qatary kóbeıip keledi.

Talpynystar nátıjesiz de emes. Eger sońǵy úshinshi toq­san­nyń qorytyndysynda óńir­­de­gi barlyq áleýmettik-eko­no­mı­ka­lyq kórsetkishter boıyn­sha ósý de­rekteri tirkelse, munda jań­ǵy­r­tý jolyn ustanǵan óndiristik ká­siporyndardyń eleýli úlesi bar eke­nine shek keltirýge bolmaıdy. Sondaı-aq osy ýaqyt aralyǵynda óńir óńdeý ónerkásibinen elimiz boıynsha birinshi oryndy ıelen­ge­ni de jumystyń jemissiz emes ekenin kórsetedi. Aıtalyq, ón­di­rilgen ónim men shıkizattyń kó­lemi jónindegi astronomııalyq san­dardy alǵa tarta sóıleıtin óńir bas­­shylary bar. Bul sonshalyqty maq­tan tutýǵa, jelpinip aıtýǵa tu­rar­lyqtaı kórsetkish bola almasa kerek. О́ıtkeni ónimdi óndirý bar da, óńdeý bar. Tipti ekeýiniń aıyr­ma­shylyǵy jer men kókteı dese de bolady.

«Qazirgi qolda bar derekter ótken toǵyz aıdyń ishinde on bes kásiporynda 9,5 mıllıard teń­ge­niń jańǵyrtý jumystary júr­­gizilgenin aıǵaqtaıdy. Alda­ǵ­y maq­sat jyl aıaǵyna deıin jo­ǵa­ry­da kórsetilgen mejege jetý. Árı­­ne, kásiporyndardy jańǵyrtý ju­­mystary jalań derekke qury­l­maýǵa tıisti. Degenmen eger onyń qorytyndysynda eńbek ónim­di­ligi ósip jatsa, alǵa qoıylǵan maq­sat­tyń oryndalǵany emes pe? Bul ba­ǵytta aqtóbelik ón­di­risshiler jyl qo­rytyndysy boı­ynsh­a eńbek ónim­diligin 12,5 paı­yzǵa kóterýdi kóz­dep otyr», dedi oblys ákiminiń orynbasary Qaırat Bekenov.

Sonymen birge ol óńirde ónim­niń ózindik quny men qaıta óń­delýin tereńdetý jóninde de aý­qym­dy sharalar belgilengenin aı­typ berdi. Búgingi tańda oblys­ta jańa jelilerdi iske qosý ese­binen shyǵarylatyn ónimniń eko­logııalyq jaǵdaıyn jaqsartý má­se­leleri de qosa oılastyrylyp otyr­ǵany jańashyldyqtyń bir jar­­shysyndaı áser qaldyrady. Sóz joq, bul tıimdilik pen paıda áke­letin jobalar qataryn tolyq­tyr­maq.

Qazirgi kezde oblysta básekege qa­biletti iri kásiporyndardyń ın­dýs­trııalandyrý deńgeıin kóte­rýge jan-jaqty kóńil aýdary­la bastaǵany da úlken senim týǵy­za­dy. Osy arqyly eksporttyq ón­di­risterdi damytýǵa jol ashyla­ry anyq. Eń bastysy osyndaı tá­sil arqyly jyl aıaǵyna deıin ón­di­rilgen ónimniń qosymsha ósimi men óndiristik basqarý tehnolo­gııasyn jańa deńgeıge kóterý qa­ras­tyrylǵan. Ekinshi turǵydan al­ǵanda, bul ımporttyq taýarlar mól­sherin eleýli túrde shekteýge jol ashatyn ıgi is bolmaq.

О́nerkásiptik kásiporyndardy jań­ǵyrtýmen qatar oblysta qu­ry­lys salasyna da jańasha kóz­qaras engizý máseleleri oılas­ty­rylǵan. Mundaı ómirsheń bas­tama birinshi kezekte jergilikti qu­­rylys ındýstrııasynyń ónim­derin paıdalanýǵa basymdyq berýden kórinis taýyp otyr. Onyń ná­tıjeleri de táp-táýir deýge bo­la­dy. Qazirgi kúni aımaqtaǵy qu­rylys kompanııalary ózderine qa­jet­ti materıaldardyń 80 paıy­zyn jer­gilikti jerden paıdalanady. Árı­ne bul arada óńir aýmaǵynda se­ment jáne metall sekildi qury­lys materıaldarynyń túrleri ózge óńir­lerden jetkiziletinin jasyryp qalýdyń eshqandaı jóni joq.

Qysqasy, jańǵyrtý jumys­ta­rynyń órisi de, aýqymy da keń bo­l­sa, bul jaǵdaı Prezıdent Jol­daýynda aıtylǵan keshendi min­detterdiń oıdaǵydaı oryndalý­yna tolyq negiz qalaıdy. Bul ret­te oǵan tek iri kásiporyndardy ǵa­na emes, sonymen birge ortasha óndiris oryndaryn tartýdyń tı­im­diligi de mol bolmaq. Qazir ob­lysta atqarylar istiń basty salmaǵy osy máselege qaraı oıysyp keledi. Sondaı-aq óńirde jań­ǵyrtý máselelerine qatysty is­ke asyp jatqan keshendi sharalar oǵan áleýmettik salalardyń da qatysýyn kózdeıdi. Bul oraıda EKSPO-2017 mamandandyrylǵan ha­lyqaralyq kórmesi kezinde kóp­shi­lik tanysqan jobalar endigi kezek­te el ıgiligine qyzmet jasaýy kerek­tigi bul istiń arqaýy bolmaq. О́t­­ken qazan aıynda Aqtóbede ótki­zil­gen ınvestısııalyq forýmnyń bas­ty jelisi dál osy máselege ar­nal­ǵan-dy. Mundaǵy basty maq­sat – ómirsheń tehnologııalardy jergilikti óndiris oryndaryna ornyqtyrý.

Túıip aıtqanda, oblystaǵy iri ká­sip­oryndar aldaǵy jyldary te­h­­nologııalyq jańǵyrtý isine asa qo­maqty qarajat bólýdi oılas­ty­ryp otyr. Álbette basty má­se­le tyndyrylǵan is pen túpki ná­­tı­jede emes pe? Osy oraıda aq­tó­belik óndirisshiler jańǵyrtý isi­ne jumsaǵan qarajatynyń mól­she­rine saı budan tıisti qaıtarym alatynyna senim bildirgimiz keledi.

Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»

AQTО́BE