Aýylym meniń Qobdada...

Osy oraıda qoınaýy qut Qobda óńiriniń turǵyndary óz topyraǵynyń tekti tulǵalaryna taǵzym ete otyryp, óz óńirleriniń odan ári ósip-órkendeýi úshin bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizgenin aıtqymyz keledi. 

Bul jóninde gazet tilshisine Qobda aýdanynyń ákimi Meırambek Shermaǵanbet tinin tarqata aıtyp berdi. Ár jyldyń óz ereksheligi, óz yrysy men óz nesibesi bolady. Sonyń ishinde aýdanymyzdyń yntymaǵy men aýyzbirshiligi ja­rasqan eńbekqor halqy úshin bı­ylǵy jyldyń orny bólek dep bi­lemiz. Osy qysqa ýaqyttyń ara­ly­ǵynda aýdan eńbekkerleriniń alǵan asýlary, shyqqan bıikteri men jetken jetistikteri ótken jyl­­darmen salystyrǵanda bir­sha­ma joǵary boldy. Biz bul ta­bys­­tardyń basty qozǵaýshysy qo­ǵam­­dyq sanany jańǵyrtýǵa qozǵaý sal­ǵan, ári tutastaı elimizdiń rý­hanı ómirine úlken serpilis tý­ǵyz­ǵan Memleket basshysy N.Á.Na­zar­­baevtyń «Bolashaqqa baǵ­­­dar: rý­hanı jańǵyrý» atty baǵ­dar­lamalyq maqalasy dep bilemiz dep tujyrymdady ol óz oıyn.

Budan keıingi ekeýara áńgimede baıypty basshy bıylǵy 2017 jyldyń basynda elimizde bolǵan saıası sıpattaǵy ózgerister men tolyqtyrýlar, onyń izin ala Qa­zaq­­stannyń ekonomıkalyq tur­ǵy­­­daǵy Úshinshi jańǵyrýyn ja­rııa­laǵan el Prezıdenti N.Á.Na­­­­zar­­­baevtyń Qazaqstan hal­qy­­na Jol­­daýy jáne sáýir aıy­nyń 13-kú­ni respýblıkalyq bas­pasóz bet­­­terinde jarııalanǵan Elba­sy­nyń rýhanı jańǵyrýy jónindegi keń tynysty oı-tolǵaýlary bir­in-biri tolyqtyryp, baıytyp turǵan tutastaı memleketimizdiń da­mýynyń úsh tuǵyry ekenine toq­taldy. Budan keıingi kezekte ol osy jańǵyrtýlar aýdan tur­ǵyn­­daryna úlken serpilis, buryn-soń­­dy bolyp kórmegen ynta-jiger ákel­genin tolqynys pen tebirenis ústinde jetkizdi.

Osy arada Qobda aýdanynyń ákimi Meırambek Shermaǵanbettiń sózi men isiniń arasynda eshqan­daı alshaqtyq joq ekenin aıt­qy­­myz keledi. Onyń basty my­sa­­ly joǵaryda aıtylǵandaı o bas­tan Qobdanyń qoınaýyna ornyqqan qut pen bereke bıyl odan ári eselene túskeni. Biz buǵan jýrnalıstik issapar barysynda aıqyn kóz jetkizip qaıtqan edik. Qobda – munaı, gaz jáne kondensat sekildi strategııalyq shıkizat kózderi óndirilmeıtin, sondaı-aq aýmaǵynan ózge de jer asty qaz­ba baılyqtary ıgerilmeıtin aýdandardyń biri. Bul jaıttyń ózi Qobdanyń qutsyzdyǵyn bildirmese kerek. О́ıtkeni bul óńirge áli kúnge deıin qazba baılyqtardy izdeıtin uńǵymalar túsken joq. Sondaı-aq óńir aýmaǵyna keń aýqymdy geologııalyq barlaý jumystary da júrgizile qoımaǵan. Qysqasy, búginde Qobda óńiri bar baılyǵyn qoınyna búgip jatqandaı kóri­ne­di. Mundaı jaǵdaıda óńir eko­nomıkasyna ınvestısııa tar­­tý­dyń birqatar ıirimderi, qıyn­shy­lyqtary men kedergileri bolmaı turmaıdy. Ilkimdilik pen ıkem­diliktiń qajet jeri de osynda.

О́ıt­keni taza aýyl sharýashylyǵy sek­toryna baǵyttalǵan aımaqta ınves­tı­sııalyq tartymdylyq deńgeıi tó­mendep, qomaqty ınvestısııalyq qarajat qolǵa ustata bermeıdi. So­ǵan qaramastan bıyl Qobdada óńir ekonomıkasyn órkendetýge tar­tylǵan ınvestısııa mólsheri qa­n­aǵat tutýǵa turarlyqtaı, ıaǵnı 3 mıllıard teńgege jýyq bolyp otyr. Ári onyń kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 26,9 paıyzǵa jo­ǵary. Sondaı-aq óńirde jyl saıyn aýdan bıýdjetiniń kiris bóligin tolyqtyrý jóninde tııanaqty ju­mys­tar júrgizilip keledi. Mu­nyń ózi Qobda qoı­naýy­nyń úki­metten alyp otyr­ǵan qarjylaı kó­megi men sýbven­sııa­lyq somasynyń kó­le­min edáýir qysqartýǵa múm­kin­dik beredi. Bul jóninde qoınaýy qut­ty Qobda óńirinde irgeli de keń aý­qymdy sharalar belgilengen. Onyń basty joly shaǵyn jáne or­tasha bıznesti damytýǵa arqa súıeıdi.

Qobda  – úlken óndiristen qa­shyq­taý bolsa da, onyń qoı­naýyna o bas­tan qonaqtaǵan qut pen bereke yry­syn kemitken emes. Shaǵyn aýdan­da myńnan astam shaǵyn jáne or­ta­sha kásip­kerlik nysandary tir­kelgen. Aý­dan ekonomıkasyna tar­tyl­ǵan ınvestısııalardyń ba­sym bóligi osy kásipkerlik jobalar arqyly tolyqtyrylatyny da atap aıtýǵa turarlyq másele. Eń bastysy, aýdan ekonomıkasy áleýetiniń artýy óńirdiń rýhanı tynysynyń odan ári keńeıe tú­s-

ýi­ne de áserin tıgizgeni basy bú­tin bólek áńgime. Bir sózben aıt­qanda, Qobda aýdanynyń ekono­mı­kalyq jańǵyrýy men rýhanı jań­ǵyrýynyń arasynda aıta qa­lar­­lyqtaı tyǵyz úılesim men baı­la­nys bar ekenin issapar barysynda aıqyn sezindik.

Osy arada Memleket basshy­sy­nyń rýhanı jańǵyrý máselesine qatysty baǵdarlamalyq maqalasy respýblıkamyzdyń shalǵaı aýdandary arasynda birinshi bolyp ún qosqandar da qobdalyqtar eke­nin aıtý paryz. Osyǵan bir my­­sal. Mezgil bıylǵy sáýir aıy­nyń or­ta sheninen asqan kez edi. Oqyr­man­dardyń menshikti tilshi­men baı­lanys telefony shyldyrap qoıa berdi. Arǵy jaqtaǵy daýys ózin Qobda aýdandyq ákimdigi ish­­ki saıasat bóliminiń basshysy Sholpan Ahmadıqyzy dep ta­nys­tyrdy. Sodan keıin ol El­basy ma­qalasynda kórsetilgen «Týǵan jer» baǵdarlamasyn qolǵa alý jónindegi másele keıingi kezde ózderin de tolǵandyryp júr­­genderin, Prezıdent sózi men usy­nysy kókeıde júrgen oıdy dóp basqanyn aıta kelip, osyǵan baı­lanysty aýdanda ótkizi­letin «Týǵan jerge taǵzym» aksııasyna qatysýǵa shaqyrdy. Sol jy­ly qo­b­dalyqtar bul shara­ny júrek te­birenterlikteı, mán­di de ma­z­mundy túrde uıym­das­tyr­ǵa­nyna kýá bolyp edik.

Týǵan aı týraǵan etpen birdeı degen­deı mine, sodan beri de jarty jyldan astam ýaqyt zyryldap óte shyǵypty. Osy qysqa merzimniń ishinde qobdalyqtar týǵan jerin qaıta túletý úshin tutas bir bes jyl­dyqqa, tipti kerek deseńiz, on jyldyqqa tatıtyndaı qyzmet ja­saı bilipti. Atalǵan aralyqta jal­py quny jarty mıllıard teń­­gege jýyq 15 iri joba jú­ze­ge asyrylypty. Osy tusta qaı kezde de týǵan jerin maqtanysh tu­ta­tyn tekti topyraqtyń ul-qyz­da­ry óz qarajattar esebinen Te­ris­­aqqan, Bestaý jáne Taldysaı aýyl­darynda emdeý mekemeleriniń ǵı­marattaryn turǵyzypty. Qobda gım­nazııasy men deneshynyqtyrý ke­shenine jetkizetin asfalt jol sa­lypty. Kóshelerdi abattandyryp, saıabaqtardy jasaqtapty.

Qobda ejelden batyrlar meke­ni atanǵan qutty meken emes pe?! Onyń bastaýynda Qobylandy, Isataı batyrlar tursa, odan beri salǵanda keshegi Uly Otan soǵysy kezinde osy topyraqtyń alty bir­deı perzenti Keńes Odaǵynyń Ba­ty­ry atanǵanyn qaıda qoıarsyz?! Olar­dyń bireýi qazaqtyń batyr qy­zy – Álııa Moldaǵulova ekeni qa­laı maqtan etsek te, artyqtyq et­­pese kerek. Olardyń óshpes er­lik­­terin keıingi urpaqqa úlgi tu­tý jáne qazaqstandyq patrıotı­zm men otanshyldyq sezimdi da­mytý maq­satynda qobdalyqtar ta­ǵy da óz qarajattar esebinen mys­tan quıylyp, qyzyl granıtpen qap­talǵan Qobylandynyń, Isataı men Álııanyń kókke boı sozǵan as­qaq qalyptaǵy eskertkishterin tur­ǵyz­ǵany olardyń esimderin qas­ter tu­tý­dyń qabyrǵaly kórinisi­n­deı áser qal­dyrady.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan»

Aqtóbe oblysy,

Qobda aýdany

Sýrette: aýdan aımaǵynan kórinis