Tarıhty tulǵalar jasaıdy

Tuńǵysh Prezıdent kúnine oraı ótkizilgen sharada ki­tap­tyń tusaýyn kitap av­tory, Prezıdent Keńse­siniń bastyǵy, Tuńǵysh Pre­zıdent – Elbasy kitap­ha­nasy dırektorynyń min­detin atqarýshy Mahmut Qa­sym­bekov pen Ázerbaı­jan Respýblıkasy Prezıdentiniń qoǵamdyq-saıası máseleler jónin­degi kómekshisi Álı Gasanov kesti. Bul týyndy 2012 jyly jaryq kórgen bolatyn. Sodan bergi ýaqytta kitapqa óz elimizde ǵana emes, alys-jaqyn shetelder de qyzyǵýshylyq tanyta bastady. Ol qazaq, orys tilderinen basqa aǵylshyn, arab, venger, serb jáne fransýz tilderine aýdarylyp, basylyp shyqty. Endi bul qatarǵa ázerbaıjan tiline aýdarylǵan nusqasy qo­sylyp otyr.

Kitap N.Á.Nazarbaevtyń ómiri men qyzmetin resmı tarıhı-ómirbaıan­dyq tur­ǵy­dan zertteýdegi alǵashqy táji­rıbeni usynady. Onda qa­rapaıym aýyl balasynan Ult Kóshbasshy­syna deıingi joly egjeı-tegjeıli qamtylǵan. Ǵasyrlar toǵysyndaǵy Qazaqstan damýyn dramalyq jáne eleýli oqıǵalar men úderisterdi baıan­daıtyn týyndyda Elbasynyń saıası ómirbaıanyna erekshe nazar aýdarylǵan. Keńeıtilgen aý­qymda muraǵattyq materıaldar negizinde daıyndalǵan Elbasy ómirbaıany Qazaq­stannyń jańa tarıhy boıyn­sha mańyzdy qujattyq de­rek­kóz bolyp tabylady. Onda maǵynaly ári tarıhı fotosýretter materıaldarymen qatar, alǵash ret tarıhı sı­pattalǵan oqıǵalarmen de tanysýǵa múmkindik beretin jeke qujattardyń dál kó­shir­mesi usynylady.

Tusaýkeser rásiminde sóz alǵan kitap avtory M.Qa­symbekov týyn­dynyń ázer­baıjan tilinde jaryq kórýine at­salysqan azamattarǵa alǵys aıtty. «Kitap jaryq kór­gennen keıin oǵan shetel­dik oqyrmandar da qyzyǵý­shylyq tanyta bastady, – dedi M.Qasymbekov. – Osy aralyqta týyndy alty tilge aý­daryldy. Búgin onyń qa­taryna ázerbaıjandyq nusqasy qosylyp otyr. Mun­daǵy bir atap ótetin másele – kitaptyń túrkitildes elder arasynda jáne onyń alǵash ret latyn álipbıimen jaryq kórip otyrǵandyǵy».

Odan keıin sóz tizginin alǵan Álı Gasanovtyń atap ótkenindeı, N.Á.Nazarbaevtyń salıqaly saıa­satynyń nátıjesinde búginde Qa­zaq­standa etnosaralyq tatýlyq saltanat quryp otyr. «N.Á.Nazarbaev sol qıyn máse­leni oıdaǵydaı sheshe bildi, – dedi Á.Gasanov. – Bul qazaqtardy tı­týldy ult retinde kóterdi. «Nur­ly kósh» baǵdarlamasy arqy­ly shetelderdegi qazaqtardy tarıhı otanyna shaqyrdy. Al Qa­zaq­standa ondaǵan myń ázerbaıjan etnosynyń ókilderi ózge etnos­tarmen terezesi teń ómir súrip, saıası jáne qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasyp keledi. Qazaqstan halqy Assambleıasy biregeı ınstıtýtyn qurǵan Nursultan Ábishulynyń eren eń­begin erekshe atap ótpekpin. QHA ınstıtýtynyń ıntegrasııa­sy turǵysynda mańyzy asa zor eke­nin ótken ýaqyt dáleldep berdi».

Tusaýkeser rásiminde osy ki­taptyń ázerbaıjan tilinde ja­ryq kórýine keńesshi retin­de qatysqan Darhan Qydyráli týyn­dynyń qundylyǵyna toqtal­dy. Onyń aıtýynsha, kitapta Elbasynyń qaıratkerlik ómir derekteri arqyly tutas elimizdiń tarıhy, bolashaq muraty, jylnamasy jazylǵan. «Bul kitaptyń ereksheligi, týyndy naqty qujattarmen, derektermen jazylǵandyǵy. Búginde osy kitap álemniń kóptegen tilderine aýdarylyp jatyr. Al túrki­tildes elder ishinde aldymen ázerbaıjan tiline aýdarylyp otyr. Munyń sımvolıkalyq máni zor. Birinshiden, kitap baýyrlas elder arasynda alǵash ret basylyp shyqty, dedi Halyqaralyq túrki akademııasynyń basshysy.

Sóziniń sońynda ol «Nursultan Nazarbaev. О́mir­baıan» kitabyn ázerbaıjan tiline aýdarýǵa jáne onyń basylyp shyǵýyna atsalysyp, qoldaý kórsetken jandarǵa shynaıy alǵysyn bildirdi.

Al kitapty orys tilinen ázer­baıjan tiline Ázerbaıjan Jo­ǵary medıa syılyǵynyń jáne Ismaıl Ǵaspyraly atyn­da­ǵy Halyqaralyq túrki aka­de­mııasynyń medıa syılyǵynyń laýreaty, jýrnalıst-pýblısıst Aıda Eıvazova aýdarǵan. Re­daktory – Velı Akperov. Kitaptyń alǵy sózin ázerbaıjan tilinde tarıh ǵylym­darynyń doktory, professor Álı Gasanov jazǵan. «Qazaq­tyń uly aqyny Oljas Súleı­menov óz estelikterinde Ázer­baıjannyń jalpyulttyq kósh­basshysy Geıdar Álıevti óz isiniń sheberi degen edi. Biz de túrki áleminiń belgili aqsaqaly – qazaq­standyqtar Elbasy dep maqta­nyshpen ataıtyn qurmetti Nursultan Nazarbaev týraly dál solaı aıtar edik», dep jazady Á.Gasanov týyndynyń alǵy sózinde.

Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan»