Dál osy kórinisti kórshi Reseı eliniń de monopolııaǵa qarsy federaldyq qyzmetiniń iri farmasevtıkalyq kompanııalaryn tekserý barysynan kórýge bolady. Bul máselege túsken kóleńkeniń sebebi dári-dármek saýdasynyń densaýlyq saqtaý salasynyń emes, qarjy naryǵynyń «altyn kiltine» aınalýy der edik.
Árıne, vedomstvalyq esepterde qazaqstandyqtardyń densaýlyǵyndaǵy kórsetkishter jaǵymdy sıpatta kórsetilgenimen, el turǵyndary bolattaı berik deı almaımyz. О́ıtkeni ishki naryqtaǵy dári-dármek kólemi sońǵy 9 aıda 36 myń tonnaǵa artqan eken. Iаǵnı, respýblıkamyz kúndelikti 2 vagon medıkament tutynady nemese jyl basynan bergi 9 aıda ár turǵyn 2 kılodan dári ishken bolyp shyǵady. Bul azamattardyń ýaqyt ótken saıyn dári-dármekti kúndelikti «taǵamyna» aınaldyra bastaǵanyn kórsetpeı me degen qaýip te joq emes. Onyń ústine bizge 64 elden keletin dári-dármektiń basym bóligi Eýropa, Azııa jáne Amerıka memleketterinen tasymaldanady. Sondyqtan shyn máninde úlken naryq, iri qarjy aınalymyna ıe salanyń qaýipsizdigin memlekettiń tikeleı baqylaýǵa alýy quptarlyq.
Buǵan deıin san márte jazǵanymyzdaı, dári-dármektiń baǵasy sharyqtap turǵany anyq. Osy oraıda memlekettik deńgeıdegi baǵa saıasatyn bekitý jáne baqylaýdyń qatań jáne jan-jaqty sharalary bolýy tıis. Máselen, Qytaı bıligi óndirýshilermen aradaǵy kóptegen kelisimderdiń nátıjesinde byltyrǵy baǵamen salystyrǵanda dári-dármek baǵasyn 44 paıyzǵa deıin tómendetýge qol jetkizdi. Barlyǵy 36 emdeý preparatynyń ishinde sheteldik ónimder 31 bolsa, óz ónimi – 5. Iаǵnı, densaýlyq salasyna jumsalatyn bıýdjettik shyǵyndardy azaıtýǵa, turǵyndardyń qaltasyn qaǵatyn deldaldarǵa tosqaýyl qoıýǵa jáne ımporttyq taýarlardyń shekten tys qymbattamaýyna qol jetkizdi.
Qazir álemde dári-dármekke bólinetin memlekettik qarjy kólemin azaıtýdyń ınnovasııa men jańa tehnologııalarǵa súıengen baǵyttary qyzý qarastyrylýda. Máselen, Science jýrnalynyń jazýynsha, Massachýsets tehnologııa ınstıtýtynyń ǵalymdary túrli ekpelerdi qanǵa belgili merzimde qosylatyn mıkroskopııalyq bıojiktelýge beıim kapsýlalar arqyly bir ekpemen aýystyrý jobasyn oılap tapty. Árıne, bul vaksınalaýǵa bólinetin bıýdjettik shyǵyndardy azaıtýda da tıimdi.
Al elimizde nazarǵa ilikken «SK-Farmasııa» biryńǵaı dıstrıbıýteriniń qyzmeti qazir ashyq alańǵa shyǵarylyp otyr. Iаǵnı, keler jylǵa arnalǵan dárilerdi satyp alý boıynsha tenderlik rásimderdi onlaın-júıe arqyly kez kelgen azamattyń kórýine múmkindik jasaldy. Biryńǵaı dıstrıbıýterdiń Facebook resmı akkaýntynda tenderlik jáne saraptamalyq komıssııa otyrystarynyń kún saıynǵy fotoesebi jarııalanýda. Turaqty túrde tender ótkizilip jatqan zalda beınejazba túsirilip, muraǵatta saqtalady. Atalǵan kompanııanyń basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Ásemgúl Erjanovanyń aıtýynsha, qyzyǵýshylyq tanytqan barlyq taraptar tenderlik rásimderdi onlaın tártipte qarap, sheshimderdiń qalaı jáne qandaı sebeppen qabyldanyp jatqanyn qadaǵalaý arqyly beıtaraptyǵyna jáne ádildigine kóz jetkize alady. Aıta ketelik, tenderde jalpy somasy 82,4 mlrd teńgeniń 484 ataýy jarııalanǵan. Munyń bir jaqsy qyry, 4 jeltoqsanǵa deıin tenderlik komıssııa músheleri men sarapshylar ótinimge qatysty túsken tolyqtyrýlardy qaraıdy. Qazir sırek kezdesetin naýqas túrlerine arnalǵan orfandy preparattardyń 45 túrin birinshi kezekte satyp alý máselesi qaralyp otyr. Bul júıe ashyqtyqty qamtamasyz ete alsa, medıkamentter qunynda qanshalyqty ózgeris bolmaq? Sátin salsa, jańa júıeniń naqty nátıjesi keler jyly belgili bolady.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
