Al keıbir shetelderde bizdiń azamattarymyzdyń kartochkalarynan aqsha urlaýdyń joldaryn da alaıaqtar taýyp alypty. Qazir ondaı elderdiń tizimderi de jasalǵan. Biraq bizdiń bankterimiz ózderiniń klıentterine kartochkalar tabys etkende mundaı máselelerdi aıtyp, qulaqtandyrýdy bilmeıdi. Sonyń saldarynan azamattarymyz sandaryn soǵyp, keıbir shetelderde aqshalarynan aırylyp qalyp jatyr. Mysaly, byltyr Vetnamǵa barǵan Oral qalasynyń bir azamaty elge kelgende kartochkasynan 400 myń teńgeniń qoldy bolǵanyn kórip, sanyn bir-aq soqqan. Sondaı jaǵdaı Taılandqa barǵan bir qyzymyzdyń da basynan ótken. Ol óziniń 300 myń teńgesinen aırylǵanyn elge kelgen soń bir-aq bilgen. Al bankter ókinishte qalǵan óz klıentterin qoldaýdy bilmeıdi, táýekeli joǵary elderge barǵanda saqtyq sharalaryn jasamaǵan ózderi kináli dep at-tondaryn ala qashady. Bizdińshe mundaı pozısııa durys emes. О́ıtkeni bankter tólem kartalaryna qyzmet jasaǵandary úshin jyl saıyn komıssııalyq aqylar alyp turady. Ekinshiden, bankpen kelisimshart jasasqanda klıenttiń álsiz tarap ekendigi eskerilip, tólem kartalaryna alaıaqtyq shabýyl jasalǵany úshin materıaldyq shyǵynnyń ótemin bank tóleýi kerek. Úshinshiden, búgingi tańda bankter ózderiniń aqparattyq júıesin kıbershabýyldardan qorǵaýǵa orasan zor qarajattar bólip jatady. Sol sııaqty klıentteriniń tólem kartalarynyń saqtyǵy úshin de shyǵyn shyǵarǵany artyq bolmaıdy.
Qazir skımmıng dep atalatyn alaıaqtyqtyń jańa túri shyqty. Ol adamnyń tólem kartochkalaryndaǵy barlyq aqparatty oqyp alady. Sosyn sonyń kómegimen aqshasyn urlaıdy. Mundaılar ásirese Ońtústik-Shyǵys Azııa men Shyǵys Eýropa elderinde óris alyp keledi. Bizdiń elimizde odan qorǵanýdyń ádisteri jasalmaǵan. Osyǵan oraı biz Ulttyq bank tóraǵasy D.Aqyshevke depýtattyq saýal joldap, skımmıngtik qylmystyń saldarynan kartochkalaryndaǵy aqshasynan aırylyp qalatyn klıentterdiń ótemaqysyn tóleýi qajettigi jóninde arnaıy tártip engizýdi usyndyq. Sonda bankterimiz óz klıentteriniń alaıaqtardan qalaı qorǵanýy kerektigin túsindirip otyrar edi.
Sonymen qatar bankter qazaqstandyqtardyń jeke derekterin saqtaýdy qamtamasyz etý joldaryn da jetildirýi kerek dep sanaımyz. Áıtpese, jeke derekterge qol jetkizgen alaıaqtardyń bankterden onlaın-kredıtter alý arqyly qaryzǵa batyryp ketetin jaǵdaılary jıilep kele jatqany jasyryn emes. О́zimizdiń saýalymyzda biz osy máselege de nazar aýdarýdy suradyq.
Shákir HAHAZOV,
Májilis depýtaty
