Qazir IX-XI ǵasyrlardaǵy Qımaq jaýyngeriniń saýyt-saımany qalpyna keltirilgen. Qazba jumysy barysynda jaýyngerdiń saýytymen birge dýlyǵasynyń bólshekteri, kireýkeniń qaldyǵy, semserler tabyldy. Saýytynyń salmaǵy - 40 keli. Birneshe jyl boıy batyrdyń saýytyn qalpyna keltirý jumystaryn júrgizildi. Túpnusqasy mýzeı qorynda. Batyr saýytynyń tabylǵany orny Qımaq memleketiniń ortalyǵy Ertis ózeni boıynda ornalasqanyn aıǵaqtaıdy. Mýzeı qorynda 112270 myńnan astam jádiger bar. Jalpy mýzeı ǵımaraty 1899 jyly salynǵan. Mýzeıdiń ákimshilik, ishki bólimder ǵımarattyń ekinshi qabatynda burynǵy poshta-telegraf kontorasynda ornalasqan. Qalanyń eski aýmaǵynda ár jyldary palýan Qajymuqan, aqyn Isa, Jumat Shanın, ánshi Maıra bolǵan.
Sonaý 1920 jyldary Keńes ókimeti Qyrǵyz ólkesin zertteý qoǵamyn uıymdastyrady. 1936 jyly Omby orys geografııalyq qoǵamy Ertis ózeni jaǵalaýynda ornalasqan óńirlerde zertteý júrgize bastaıdy. Pavlodarda da geografııalyq qoǵam qurylyp, sol kezderi osy bólimsheniń jumysyn fotosýretshi, ǵalym Dmıtrıı Bagaev basqarady.
Ǵımaratqa 2011 jyly kúrdeli jóndeý jasaldy. Jańa zaldar ashyldy. Tarıh pen arheologııa, paleontologııa men tabıǵat taqyrybynda málimet beretin aqparattyq taqtalar ornatyldy. Sheteldikterdi de qarsy alyp qyzmet kórsetý úshin 7 tilde aýdıogıdtar bar. Vırtýaldy saıty da bar.
Bıyl «Rýhanı jańǵyrý» maqalasyna oraı arnaıy ekspozısııalar ashyldy. Týǵan jerdiń tarıhyna arnalǵan arheologııalyq, etnografııalyq ekspedısııalar bastaldy. Ol «Týǵan jer», «Kıeli oryndar» jobalary boıynsha ǵylymı-zertteý baǵyttaryn, ólketanýlyq sabaqtar, tarıhı oryndar boıynsha ekskýrsııalar josparlandy. О́ńirdiń «Kıeli oryndar» kartasyna arheologııalyq, paleontologııalyq, tabıǵat eskertkishter, tarıhı oqıǵalardyń oryndarǵa baılanysty 78 nysan belgilendi
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar
