Aqtóbe Aspanasty eline jaqyndaı tústi

Ekonomıkany teh­no­lo­gııalyq turǵy­dan tuǵyr­landyrý úshin budan keıingi kezeńde Qazaqstan men Qytaı memle­ketteri basshylary arasynda «Bir beldeý – bir jol» atty jobany júzege asyrý bel­gilengen bolatyn. Osyǵan oraı Aqtóbe oblysynyń áki­mi Berdibek Saparbaev Qy­taı astanasy Beıjińde jumys saparymen bolyp, sonyń nátıjesinde óńir men qytaılyq kompanııalar arasynda birneshe kelisimge qol qoıyldy.

Aqtóbe oblysynyń aý­ma­ǵy munaı, gaz kondensaty sekildi strategııalyq shı­kizat kózderi men ózge de ta­­bıǵı qazba baılyqtarǵa baı. Bul jaıt eń birinshi kezeń­de óńirdiń resýrstyq-shıki­zattyq artyqshylyǵyn kór­setedi. О́z kezeginde bul fak­tor «Bir beldeý – bir jol» jobasynyń iske asýy­na ónerkásiptik negiz bolady. Ári aımaqtyń ınvestısııalyq áleýetiniń mol ekenin tanytady. Tek resýrstyq faktor ǵana emes, sonymen birge óńir­degi óndiristik faktor­lar da ınvestısııanyń kóbi­rek quıylýyna qolaıly eken­­digi beınerolıkter arqy­ly qytaılyq kompanııa jetek­shilerine tanystyryldy.

Buǵan qosa olarǵa oblys ekonomı­ka­synyń ba­sym sektorlary men negiz­gi ın­ves­tısııalyq jobalar týra­ly jan-jaqty ári tolyq aq­parat berildi, tıisti anyq­ta­ma­lyqtar usynyldy. Mundaǵy kórsetilgen joba­lar­dyń eń irisi Qarǵaly aý­danyndaǵy bolat jáne shoıyn túrinde daıyn ónim shyǵa­ratyn ken metallýrgııalyq kesheni bolyp otyr. Onyń jalpy quny 1 mıllıard 276 mıllıon AQSh dollaryn quraıdy. Keshenniń jobalyq qýaty jylyna 1 mıllıon tonna ónim óndirýge eseptelgen.

О́ńir basshysynyń Beı­jińge jumys sapary barysynda qytaılyq korporasııa­men tabıǵı gazdan polıetılen jáne polıpropılen óndiretin zaýyt qurylysy jónindegi memorandýmǵa qol qoıyldy. Atal­ǵan ınvestısııalyq jobanyń jalpy quny 4 mıl­lıard AQSh dollaryna teń. Jo­bany eki kezeńmen júzege asyrý belgilengen. Soǵan sáı­kes jylsaıyn ta­bıǵı gazdan 1,8 mıllıon tonna metanol jáne eki keshendi qondyrǵysy bar 300 myń tonna polıetılen ázirlenbek. Zaýyt qurylysy aıaqtalǵan kezde 3 myńnan astam jumys ornyn ashýǵa múmkindik týady dep kútilýde. Bolashaqtaǵy zaýyt ónimderiniń negizgi ótkizý naryǵy Qytaı men Qazaqstan jáne ózge de memleketter bolmaq.

Taraptar jobany tal­qylaý kezinde qazaqstandyq ma­mandardy ázirleý máse­lele­rine de kóńil aýdardy. Sonymen birge Qazaq­stan Respýblıkasynyń Ekolo­gııa­lyq kodeksi men osy baǵyt­taǵy ózge de zańdyq-quqyq­tyq normalardy saq­taý qajettiligi jóninde túbegeıli baı­lamdar jasaldy. Aıta keterlik bir jaıt, Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdi­bek Saparbaev qytaılyq kompanııa bas­qar­ma basshysynyń tóraıymy Chjan Szıýnmen kezdesýi kezinde óńirdegi kalıı tyńaıtqyshy óndirisine baılanysty máseleni óte ótkir qoıdy.

Jobany júzege asyrýda ilgerileýshilik baıqal­maı­dy. Jer qoınaýyn paıdala­ný­shylardyń kelisimsharttyq mindetterdi oryndaýdaǵy qyzmetteri óte sylbyr. Mundaı kórinis qaıtalana berse, biz kelisimshartty buzý máselesin kún tártibine qoıa­myz dep, qadap aıtty óńir basshysy. Buǵan jaýap retinde Chjan Szıýn aıtylǵan syn-eskertpeden tıisti qory­tyndy shyǵarylyp, kalıı tuzyn óndirýde munaı salasynda qoldanylatyn eń soń­ǵy úlgidegi tehnologııa en­giziletinin málimdedi. Onyń aıtýynsha, bul qadam ekolo­gııalyq teris áserlerdi meı­linshe azaıtýǵa da septigin tıgizbek.

Sondaı-aq Qazaqstannyń KHR-daǵy elshiligi men «Qaz­ınvest»UK jáne Aqtó­be oblysynyń ákimdigi bir­le­sip uıymdastyrylǵan ınves­tısııalyq múmkindikti ulǵaıtý máselesine arnalǵan sapar qorytyndysynda Qytaı astanasy Beıjińde Aqtóbe oblysynyń ınvestısııa tartý jáne eksportty damytý jónindegi ókildigi ashyldy. Osyǵan baılanys­ty ótkizilgen bıznes-fo­rýmǵa Qytaıdyń 150 kompanııasy qatysty. О́kildiktiń atqa­ratyn basty qyzmeti men maq­saty jóninde óz pikirin B.Saparbaev gazet tilshisine bylaısha jetkizdi:

– Mundaǵy basty maqsaty­myz eki memleket ara­syn­daǵy «Bir beldeý – bir jol» baǵdar­la­masyna oraı qytaı­lyq iri bıznes ókilderi men kásipker­lerge óńirdegi ın­ves­tısııalyq múm­kin­dikterdi tolyq ári jan-jaqty tanystyrý bolatyn. Osy oıymyz oryndaldy. О́kildik óńirge ınvestısııa tartý aýqymyn odan ári keńeıtýge yqpal jasaı alady degen oıdamyz.

Sondaı-aq keleshekte óńirde óndirilgen ónimder Qytaıǵa eksporttalýy úshin de tıisti alǵysharttar jasaldy. Osyǵan oraı qytaılyq kásiporyndardy yntalandyrý joldary belgi­lendi. О́kildik bul isterge de odan ári qozǵaý sala bermek.

Aqtóbe oblysynyń ákimi B.Sa­p­ar­baev­tyń Qytaıǵa ju­mys sapary barysynda ınvestısııa­lyq jobalardy júze­ge asyrýǵa baılanysty óz­ge de birneshe keli­sim­shart­tar túzildi. Bulardyń ara­­synda temir rýdalaryn qaıta óńdeý, óndiristik qal­dyq­tardy kádege asyratyn elek­tr beketi qurylymyn turǵy­zý sekildi jobalar bar. Aýyl­sha­rýashylyq ónimderin óndirý men kólik-logıstıka qyz­metine qatysty jáne «Ashy­saı» tıtan-sırkonıı ken or­nyn ıgerýge baılanysty qurylystar da osy qatarda.

Túıip aıtqanda, Aqtóbe oblysy men QHR arasynda alty memorandýmǵa qol qoıyldy. Onyń jalpy quny 6,5 mıllıard AQSh dollaryn quraıdy.

AQTО́BE

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan»