Ulybrıtanııadaǵy beldi bankterdiń biri Barclays budan bylaı reseılik Kaspersky antıvırýstyq baǵdarlamany qoldanbaıtynyn habarlady. Bank taratqan málimetke súıensek, mundaı sheshimge kelýge antıvırýstyq baǵdarlama shpıondyq áreket jasady dep kúdiktený sebep bolǵan eken.
BBC arnasynyń málimetine súıensek, Ulybrıtanııadaǵy kıber-qorǵanys ókilderi reseılik kompanııanyń ónimderin qoldanbaýǵa shaqyrǵan. Osyǵan baılanysty bank óziniń 290 myńǵa jýyq tutynýshylaryna Kasperskıı antıvırýstyq baǵdarlamasynan bas tartatyny jóninde aqparat jiberipti. Áıtse de, Barclays eń áýeli úlken bıznes ıelerin antıvırýsty qoldanbaýǵa shaqyryp otyr. Bank taratqan aqparatta qarapaıym qoldanýshylardyń alańdaýyna negiz joq ekeni aıtylǵan.
Keıingi kezde Kasperskıı kompanııasy amerıkalyq medıa tarapynan shpıondyq jasady dep aıyptalǵan bolatyn. Osyǵan baılanysty Ulybrıtanııa úkimeti qurylymdyq departamentterge antıvırýstyq baǵdarlamanyń ulttyq qaýipsizdikke nuqsan keltirýi múmkin ekenin eskertip, odan bas tartýdy usynǵan.
Kasperskıı kompanııasy aıyptaýlardyń bárin joqqa shyǵaryp otyr. BBC arnasyna bergen suhbatynda kompanııa basshysy Evgenıı Kasperskıı eshkimge shpıondyq jasamaǵanyn, Reseı bıliginiń ózderine sózi júrmeıtinin jetkizgen. Onyń aıtýynsha, Kreml tarapy derekter suratatyn bolsa, kompanııa odan bas tartyp, shetelge kóship ketedi.
Kasperskııdiń álemde 400 mıllıonnan astam tutynýshysy bar. Buǵan deıin de amerıkalyqtar kompanııany shpıondyq jasady dep kúdiktengen-di. Sol kezde de antıvırýsty jasaýshylar taǵylǵan aıyptyń negizsizdigin málimdegen bolatyn.
Qarjy naryǵy daǵdarysqa ushyraýy múmkin
Álem elderi 2007-2008 jyldardaǵy ekonomıkalyq daǵdarystyń saldarynan tolyq qutylǵan joq. Áıtse de, sarapshylar jańa ekonomıkalyq daǵdarystyń shartarapty sharpýy múmkin ekendigin alǵa tartyp otyr.
The Bank for International Settlements-tiń (BIS) derekterine súıengen The Guardian gazeti qazirgi tańda jahandyq ekonomıkanyń jaǵdaıy 2007-2008 jyldardaǵy qarjylyq daǵdarystyń aldyndaǵy kezeńge óte uqsas ekenin aıtady. Basylymnyń habarlaýynsha, AQSh federaldyq rezervi men Bank of England-tiń mundaı jaǵdaıdyń aldyn alý maqsatynda paıyzdyq mólsherdi kóterýi sátsiz aıaqtalǵan. Nátıjesinde qaryzdyń kólemi ulǵaıyp barady. The Guardian basylymy munyń sońy jaqsylyqpen aıaqtalmaýy múmkin ekenin jetkizgen.
BIS bankiniń basshysy Klaýdıo Borıonyń pikirinshe, ortalyq bankter paıyzdyq mólsherdi qaıta qarap, qaryzdyń ósýin baıaýlatýǵa mańyz berý kerek. О́ıtkeni uzaq merzimge az paıyzben kóp aqsha alý áli toqtaǵan joq. Onyń ústine, jergilikti jáne sheteldik valıýtamen qaryz alý da joǵary deńgeıde. The Guardian gazeti taratqan aqparatqa súıensek, bankterdiń bir jyl ishinde bergen qarjysy men túsken paıdasy bir-birine saı kelmeı tur.
K.Borıo qazirgi kezdegi qarjy naryǵy úlken daýyl aldyndaǵy tynyshtyq jaǵdaıynda turǵandyǵyn joqqa shyǵarmaıdy. Mundaı pikirdi Ulybrıtanııadaǵy tanymal qordyń biri Woodford Investment Management kompanııasynyń negizin salýshy Neıl Výdford ta ustanady. Onyń aıtýynsha, qarjy naryǵyndaǵy daǵdarystyń kesirinen mıllıondaǵan adam zııan shegýi múmkin.
«Qazirgi tańda biz tarıhtaǵy eń úlken qarjy saıasatynyń synaqtan ótip jatqanyna kýá bolyp otyrmyz. Investorlar táýekeldi umytqandyqtan, qundy qaǵaz naryǵy ınflıasııaǵa ushyraýynyń yqtımaldyǵy joǵary», deıdi N.Výdford.
Sarapshylardyń qaýiptenýi beker emes. Búginde qarjy jáne bank júıesi burynǵyǵa qaraǵanda bir izge túskendikten, beriletin qaryz mólsheri de aıtarlyqtaı ósken. Munyń tıimdi jaǵy bolǵanymen, jahandyq qaryzdyń kóbeıýi qarjy naryǵyn álsiretedi.
Eń iri áskerı daıyndyq
Amerıkalyq jáne Ońtústikkoreıalyq áýe kúshteri buryn-sońdy bolmaǵan eń úlken jattyǵý jıynyn bastap ketti. Negizi eki el birlese jasaıtyn jattyǵý jyl saıyn jeltoqsanda bastalyp, aqpanǵa deıin jalǵasady. Time jýrnaly bul jolǵy jıynnyń keń kólemde ótýi Soltústik Koreıanyń taıaýda taǵy bir ballıstıkalyq zymyrandy synaqtan ótkizýimen baılanysty ekenin habarlady.
«Sergek soqqy» dep atalatyn jattyǵý jıynyna AQSh-tyń mańdaıaldy F-22 Raptor áskerı ushaǵynyń altaýy tartylǵan. Sonymen qatar radarǵa túspeıtin F-35 ushaǵy da tájirıbeden ótpek. Jalpy, jıynǵa 230-dan astam ushaq qatysady.
«Áýe jáne teńiz kúshterinen quralǵan amerıkalyq 12 myń sarbaz Ońtústik Koreıanyń áskerine qosyldy. Ushaqtar AQSh pen Ońtústik Koreıanyń birlesken segiz polıgonynda synaqtan ótpek. Jattyǵý Koreıa túbegindegi beıbitshilik pen qaýipsizdikti qorǵaýǵa, áýe kúshteriniń daıyndyǵy men qabiletin anyqtaýǵa arnalǵan», deıdi Time jýrnaly.
Kórshi elde bolyp jatqan áskerı jattyǵý Soltústik Koreıanyń qıtyǵyna tıgen syńaıly. KHDR tarapy jıyndy arandatýshylyqqa balap otyr. Reıter agenttiginiń habarlaýynsha, Phenıan bıligi Amerıka prezıdenti Donald Tramp pen «Sergek soqqy» aımaqtaǵy jaǵdaıdy ýshyqtyrǵanyn málimdegen.
Sholýdy daıyndaǵan
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
