Tórt tuǵyr: AShYQTYQ

Eýropadaǵy qaýip­siz­dik jáne yntymaqtastyq uıy­myna tóraǵalyq ýaq­ytynda “qosarlanǵan standarttar” men “jik­teý shekte­rin” syryp, ashyqtyqqa umtylý elimizdiń tóraǵalyq ýaqytyndaǵy usta­nymynyń birine aınalyp otyr. EQYU-ǵa elimizdiń tóraǵalyǵyn álde­kimder sendirýge tyrysyp júrgendeı, tek qatardaǵy jáı saıası oqıǵa dep qaraýǵa áste bolmaıdy. Shyndap kelgende, bul keshegi totalıtarlyq júıede óz tizginine ózi ıe bola almaı, bodandyqtyń buǵaýyn moıynyna ilgen eldiń azattyǵyn alǵannan keıingi tarıh úshin qas-qaǵym ýaqytta álemge tanylyp úlgerip, tanylyp qana qoımaı, dúnıe jú­zin­degi saıasatqa yqpaly júretin bedeldi Uıym­ǵa tóraǵalyq etýi arqyly qazaq jur­tynyń jańa myńjyldyqta memlekettiligin moıyndatýy. Al Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tastyq­pen aınalysatyn Uıym­nyń tóraǵalyǵyna Azııa qurly­ǵynan tuńǵysh saılaný qur­metiniń Otanymyzdyń enshisine tııýi álemdik saıasattaǵy iri jeńis jáne Elbasymyzdyń álemge tanylǵan zor halyqaralyq bedeliniń kórinisi. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyna kirisýine oraı Prezıdent Nursultan Nazar­baev: “Demokratııalyq qoǵam ornatý – biz­diń halqymyzdyń sanaly tańdaýy, son­dyq­tan biz elimizdiń odan ári saıası lıberal­danýy baǵyty men qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasyn odan ári arttyrýdy jal­ǵas­ty­ra­myz”, – dep atap ótti. Mundaı maqsatqa qol jetkizý qoǵamda ashyqtyq qundylyq­ta­ry oryn alǵanda ǵana bolatyny belgili. Sol sebepten de tóraǵalyq ustanymnyń biri retinde ashyqtyq enip otyr. Bul tek ha­lyq­aralyq qatynastardaǵy ustanym ǵana emes, elimizdiń ishki damýynda azamattyq qoǵam men demokratııalyq úderisterdiń ilgeri­le­nýi­ne bastaıtyn “Eýropaǵa jol” baǵdarlama­synyń da baǵdarshamy ispetti bolýy tıis. 1975 jyly bastaýyn Helsınkıden al­ǵan osy Uıym úshin adam quqyǵy men bos­tan­dyq negizderi, zań ústemdigi basty nazarda bolyp keletini beseneden belgili, al osyn­daı Uıymǵa Qazaqstannyń tóraǵalyq etýi elimizdiń halyq­aralyq deńgeıde senimdi jáne ashyq saıasat júrgizip otyrǵanyn kór­setse kerek. Alysqa uzamaı-aq, sońǵy ýa­qyt­tarda ǵana elimizde adam quqyǵyn qor­ǵaý­ǵa arnalǵan birqatar halyq­aralyq qu­jattar ratıfıkasııalanǵanyn atap kór­se­tý­ge bolady. “Azamattyq jáne saıası quqyq­tar týraly halyqaralyq pakt”, “Azap­taýǵa jáne adamnyń qadir-qasıetine nuqsan keltiretin basqa da jazalaý túrlerine qarsy kon­ven­sııa”, “Bosqyndar týraly” jáne t.b. óte ma­ńyzdy halyqaralyq qujattar bekitildi. Al adam ómiri men quqyǵy – bizdiń elimizdegi basty qundylyq. Ol bizdiń Konstı­týsııa­myzda kórsetilgen. О́tken kúzde bizdiń elimizge kelip ketken Portýgalııa Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri A.Martınsh da Krýsh: “Qazaqstan sońǵy 10 jyl ishinde saıası damýdyń ólshem­de­rin jaqsartýda aıtarlyqtaı tabystarǵa jetti. Biz munda ashyq únqatysýǵa keldik”, dep elimiz­degi ózgeristerge rızashylyǵyn bil­dirse, Ger­manııanyń eks-kansleri G.Shre­der: “Qazaqstan – osy aımaqtaǵy óte jedel damyp kele jatqan memleket, munda keıbir adam quqy, t.b. saıası má­se­lelerdiń sheshimi qalyptasý ústinde dep qarastyrýymyz kerek”, degen bola­tyn. Bul biz­diń qoǵamymyzdyń saıası plıýralızm men ashyqtyǵyn aıǵaq­taý­dyń, ony ózgelerdiń de moıyndaýynyń birer mysaly ǵana. Jalpy, Qazaqstannyń EQYU-ǵa tór­aǵa­lyq etýin tek bizdiń el úshin emes, álemdik saıasatta buryn-sońdy bolmaǵan tosyn oqıǵa dep baǵalar edim. Osydan shamaly ýaqyt buryn AQSh syndy alpaýyt eldiń basyna afroamerıkalyq keledi dep aıtsańyz, kim sener edi?! Múmkin emesteı kórinetin. Biraq keldi ǵoı. Al Eýro­panyń qaýipsizdigimen aınalysatyn Uıymnyń tóraǵalyǵyn Keńes Odaǵynyń shekpeninen shyqqan Qa­zaqstan atqara­dy dese she?! Ol da joǵa­rydaǵy oımen parapar ersi, tipten bolmastaı, oryn almaı­tyn­daı kóri­netin. Qalaı degende de Qa­zaq­stannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi kári qur­lyq – Eýropanyń saıası land­shaftyna jańa ózgerister men sony ıdeıalar alyp ke­letini sózsiz. Muny keı­bireýler aıtyp júrgen jáı rotasııa, EQYU-ǵa múshe 56 el kezegimen tóraǵa bolady ǵoı dep qarastyrýdy má­se­leniń mánin ádeıi jeńildetý dep qarastyrar edim. Aldymen, Uıymǵa tóraǵalyq etý osy qurylymnyń qun­dylyqtaryna saı eldiń ǵana enshisine buıyra­tynyn esten shyǵarmaý qajet. Jáne, sonymen birge, osy tór­aǵa­lyq­tan óz paıdamyzdy da tabýǵa tıispiz. Elimiz óziniń ósý jolyndaǵy keıbir kem-ketikterin de túzep alýy tıis. Sebebi, bul – úlken jaýapkershilik. Ol elimizde demo­kra­tııa­lyq úderisterdi, qoǵamda ashyqtyq qaǵı­dattaryn damytý men azamattyq qoǵamnyń tynysyn keńeıtýde bizge úlken mindetter júkteıdi. Osy rette elimizde azamattyq qo­ǵam­dy damytýda biz tek batystyq ólshem­der­men ǵana jumys jasamaı, ózimizdiń ulttyq dilimiz ben ozyq dástúrlerimizdiń, má­de­nıetimiz ben saltymyzdyń úzdik úlgilerin ózgelerge ta­ny­tý jaǵyn da nazarda ustaýǵa tıispiz. Sebebi, biz – baı tarıhy bar, asqaq rýhty ulttyń ókilderimiz. Sol se­bep­ten de tóraǵalyq ýaqy­tyn­da óz beınemizdi álemge kór­sete bilsek, utylma­sy­myz haq. Qazir bizdiń qoǵamy­myz­da da “Azamattardyń aqparat alý quqyǵy” týraly zańnyń qabyldanýy jóninde túrli basqosýlar, dóńgelek ústelder ótkizilip júr. EQYU-ǵa múshe 56 eldiń 45-inde osyndaı zań qabyldanǵan, nemese ony qabyldaý qarastyrylyp jatyr. Bul zańnyń basty maqsaty – qaı eldiń de úkimetiniń qyzmetin, qabyldanǵan resmı qujattardyń azamattar úshin ashyq bolýyn qamtamasyz etý. Tarıhqa úńilsek, qaı qoǵamnyń damýyn­da da ashyqtyq-transparenttilik óziniń damý evolıýsııasynan ótipti. Eýropalyq par­lamentarızmniń otany – Anglııada ol ótken ǵa­syrda ǵana qoǵamdyq ómirge dendep ene bastady. Árıne, oǵan úlken serpin bergen azamattardyń memleket isine belsene ara­lasýǵa den qoıýy men BAQ-tyń ashyqtyqqa um­tylýy sebep boldy. Ásirese, ashyqtyq sot-quqyq reformasyn jedeldetip, zaman talabyna saı zańdar engizýge múmkindik berdi. Qarap otyrsaq, qaı memleket te óziniń ósý jolynda osyndaı belesterden ótýi tıis. Halyqaralyq qatynastarda ashyqtyq qaǵıdattary “qosarlanǵan standart” uǵy­myna, onyń qoldanylýyna tosqaýyl qoıýy tıis dep bilemin. Osy “qosarlanǵan stan­dart” kórinisin biz EQYU-nyń Demo­kra­tııalyq ınstıtýttar jáne adam quqyqtary jónindegi bıýrosy dep atalatyn belsendi qurylymynyń ár eldegi saılaý úderisine jasaıtyn monıtorıng­teri men qorytyndy baǵalaý­larynan baıqaımyz. Kóbine osy Uıymnyń ókilderi saılaý ótkiz­gen mem­le­ket­tiń birer ǵana qala­synda bolyp, ótken saı­laýǵa bir­jaqty baǵa berip jatady. Ási­re­se, osy “qosarlanǵan standart­tardy” da­my­ǵan elder men demo­kratııasy jańa qalyp­tasyp kele jatqan elderde ótetin saı­laý­lardy baǵalaýdan baıqap, kóńildiń olqy soǵyp qalatyny bar. Anglııada parlament saılaýlary 17 ǵa­syr­dan, Fransııada Napoleonnan keıin, al Germanııa Býndestagyna saılaý 17-shi ret ótkizildi. Bizde kásibı Parlament nebary tórtinshi ret qana saılanyp otyr. Aıyrma bar ma, bar. Osylaısha, ár elde ózderine tán saıası qundylyqtar qalyptasý ústinde bolsa, EQYU/DIAQB jumysynda osy erekshe­lik­ter eskerilýi tıis dep oılaımyn. Bizdiń elimiz EQYU-ǵa tóraǵalyǵy kezinde Uıymǵa múshe elder arasynda ózara túsinistik pen senimdi nyǵaıtýǵa, Eýrazııadaı alyp keńistikte qaýipsizdik pen ynty­maq­tas­tyq­ty qamtamasyz etýge úles qosatyny sóz­siz. Biz Batys pen Shyǵystyń arasy jaqyn­dap, bir-birimen túsinisý arqyly ynty­maq­tas­tyqqa umtylýyn kózdeımiz. “Jaýlastyr­maq – jaýshydan, eldestirmek – elshiden” demekshi, Qazaqstan jaýshynyń emes, elshi­niń qyzmetin atqarmaq. Mysal úshin Qazaq­stan bastamasymen shaqyrylyp júrgen Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńestiń qyzmetin alaıyqshy. Azııada kóptegen halyqaralyq ól­shemder boıynsha qaýipsizdik pen ynty­maqtastyqty óristetken osy qurylymnyń tynysy men EQYU pármeni bir arnaǵa toǵyssa qandaı kúsh bolar edi. Budan Eýropa da, Azııa da utpasa utylmasy anyq. “Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini” demekshi, jalpy qaı iste de jasyryn emes, jarııanyń el-jurtqa beretini mol. Ashyqtyq bar jerde jeń ushynan jalǵasqan nebir qa­ra­nıettiń joly kesiledi, jospary júzege aspaıdy. Qazaqstan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵy tizgininde ashyqtyqty baǵdar etip, adamzat balasyna, órkenıetke tóndiretin barsha qaýip-qaterdi boldyrmaýǵa, jer betinde qaq­tyǵys­tar­dyń jańa oshaqtarynyń paıda bolmaýy jo­lyn­da eńbektenedi. Jahan júzinde uǵynystyqqa, túsinistikke ákeletin qadamdardyń barlyǵyn qoldaıtynyn, so­nyń naǵyz janashyry men qoldaýshysy eke­nin tanytyp, osylarǵa álem jurt­shy­ly­ǵy­nyń kózin jetkizedi dep senemin. Qazaqstan tóraǵalyǵy ýaqytynda EQYU jumysynda negizge alynatyn úsh ólshemde nemese sońǵy kezde aıtylyp júrgen úsh sebette qaras­ty­ra­tyn máselelerdiń barlyǵyn ashyqtyq usta­nymynda júrgizetinine kúmán joq. Zeınolla ALShYMBAEV, Parlament Májilisiniń depýtaty. TО́RAǴALYQTYŃ KÚN TÁRTIBI: AÝQYMDY, NAQTY JÁNE ÝAQYTYLY Eýropalyqtardyń Elbasynyń úndeýine qatysty oń pikirleri jalǵasýda Eýropa elderiniń saıasatkerleri, qoǵam qaıratkerleri, bedeldi sarapshylary qańtardyń 14-inde Venada ótken Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Turaqty keńesiniń jınalysy barysynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev úndeýinde jarııalanǵan jáne Mem­le­kettik hatshy – Syrtqy ister mınıstriniń baıandamasynda usynylǵan tóraǵalyqtyń “Jol kartasyn” belsendi talqylaýdy jalǵastyrýda. “Qazaqstan moınyna alǵan min­­det­temelerin oryndaýda” atty sa­rap­ta­malyq baıandamasynda ıta­lııalyq Azııa jáne Jerorta teńizi zert­teýler ınstıtýtynyń (ISIAMED) profes­sor­lary Djýlıo Vennerı men Emılıano Stornellı “Prezıdent Nazarbaevtyń úndeýinde kóldeneń tartylǵanyndaı, osy ortaazııalyq memleket toqsanynshy jyldardan beri kópjaqty seriktestik ınstı­týt­tar qyzmetine qosar úlesin ul­ǵaı­týǵa kúsh jumsaı otyryp, bú­gin­de óziniń saıası kemeldigin jáne dıploma­tııalyq tájirıbesiniń moldyǵyn dáleldeýde”, dep atap kórsetti. Italııalyq ǵalymdar úndeýdiń tórt mańyzdy tustaryna erekshe nazar aýdarady. “Birinshiden, Qa­zaq­stan aımaqtyq damýdyń úlgi­si­ne aınalyp otyr. Qazaqstan qo­ǵamy­na onyń quramyndaǵy dinı, mádenı jáne etnostyq kompo­nent­­terdiń úılesimdi jáne kons­trýk­tıvti sıpatta yqpaldasýy tán. Osylaısha, Qazaqstan qaqtyǵys yqtımaldyǵy bar Ortalyq Azııa aımaǵynda qoǵamdyq ıntegra­sııa­nyń biregeı úlgisi retinde ta­nylýda. Ekinshiden, Qazaqstan aımaq­tyq jáne halyqaralyq qatynas­tar­dyń belsendi qatysýshysy re­tinde búginde “burynǵy keńestik respýblıka” sıpatynan qutylyp, jahandyq qaýymdastyq sheńberin­degi seriktesterimen, ásirese, Ba­tys elderimen ózara tıimdi yq­pal­dastyq qurýǵa tolyǵymen daıyn memleketke aınaldy. Úshinshiden, Qazaqstannyń ha­lyqaralyq qaýipsizdikti qamtama­syz etýdegi qaltqysyz qyzmeti jo­ǵa­ry baǵalanýda. Astananyń aı­maqtyq ta, jahandyq ta deńgeıde alatyn orny erekshe. Jappaı qy­ryp-joıý qarýyn taratpaý, ter­rorızm­ge qarsy kúres, energe­tı­kalyq qaýipsizdik jáne qorshaǵan ortany qorǵaý syndy máselelerdi sheshýge Qazaqstan belsendi at­sa­lysýda. Osy sebepti Qazaqstan táýelsizdik alǵannan keıin orasan zor ıadrolyq qarýynan óz erkimen bas tartyp, sol arqyly Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly kelisim-shartpen bekitilgen halyqaralyq taratpaý rejimin nyǵaıtý Qazaq­stan­nyń syrtqy saıasaty men ult­tyq strategııasynda zor mańyzǵa ıe ekenin dáleldedi. Tórtinshi – kópjaqtylyq qaǵıdaty. Qazaqstannyń halyq­ara­lyq arenadaǵy ózindik róli týraly naqty túsinigi bar. Halyqaralyq qaýipsizdik, órkenıetaralyq jáne mádenıetaralyq únqatysýǵa jaǵ­daı jasaý, “Soltústik – Ońtústik” jelisi boıynsha yntymaqtastyq sııaqty salalarda ózekti sharalar­dy uıymdastyrý – Asta­na­nyń saıa­sı kún tártibindegi qa­lypty jaǵ­daı. Bul máselelerdi úkimet kópjaqty uıymdar sheń­be­rinde ún­qatysýdy nyǵaıtý baǵy­tynda kelise otyryp qarastyrýda. Osy­laısha Batysta da, Shyǵysta da senimdi seriktes re­tinde kóri­ný­de. Qa­zaqstan óz baǵ­dar­lamalaryn BUU-men úılestire otyryp júzege asyrady ári EQYU syndy kúrdeli uıymdaǵy qyz­me­tin­de asa joǵary jaýapkershilik tany­ta bastaýymen qýantady. Eger de Qazaqstan usynǵan sammıt ótki­zile­tin bolsa, bul shara atalmysh uıym­nyń kún tártibine, múshe memle­ket­ter arasyndaǵy qarym-qatynas­tar­ǵa qatysty kóptegen máselelerdiń oń sheshilýine zor úles qosar edi. Ermanno Vızıntaıner jetek­shi­ligindegi “Vox Populi” atty ıta­lııa­lyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy daı­yn­daǵan “Qazaqstan Eýropaǵa ózi­niń biregeı úlgisin usynady” atty sarap­tamalyq sholýynda “Qazaq­stan ózin Eýropa men Azııa ara­syn­daǵy kópir retinde qaras­ty­rýǵa ári energetı­kalyq resýrs­tar­men almasý ekono­mı­kalyq faktor bolyp qala bermeı, sonymen qatar búkil Eýr­azııa ha­lyqtary arasyn­da­ǵy qaty­nas­tardy nyǵaıtý qu­ra­ly bolyp ta­byla­tyndyǵyn kór­se­týge tolyq quqyly. EQYU – qurlyqtaǵy mem­le­ketter men halyqtardyń órkenıet­tik baılanystarynyń strategııa­lyq ózegi. Osy sebepti eýrazııalyq ın­tegrasııa ıgiligine eńbektený álemge senimdi negizde qurylǵan bo­lashaqty usyný retinde qabyl­danbaq. Qazaqstan burynǵy keńestik respýblıkalar arasynan tuńǵysh bolyp 56 eldi biriktiretin Eýropa­daǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tastyq uıymynyń tóraǵalyǵyna saı­landy. Túrkitildes jáne eýr­azııa­lyq qaýymdastyqtardyń laı­yq­ty ókili, Shyǵys pen Batysty toǵystyrǵan el úshin bul – asa mańyzdy qadam. Eldiń tóraǵalyqqa saılanýyn kópetnosty jáne kóp­konfessııaly qoǵam damýyndaǵy jetistikterdiń moıyndaýy dep tanýǵa ábden bolady. Bizdiń oıymyzsha, qazaqstan­dyq qoǵamnyń dál osy keshendi sıpaty onyń qazirgi álem men EQYU-ǵa múshe elderdiń damýyna qosqan úlesin kórsetedi. Qazaq­standyq tájirıbe etnosaralyq jáne dinaralyq kelisim men yn­ty­maqtastyqtyń aıqyn úlgisi bolyp tabylady. Ol dúnıe júzinde alaýyz­dyqtarǵa alyp keletin má­se­lelerdi sheshýde jańa múmkin­dik­ter usynady. Qazaqstandyq úlgi ózderimizdiń assımılıasııaǵa beril­gen nemese kerisinshe ulttar má­denıetteri aralaspaıtyn qoǵam­dary­myz (olardyń múmkindikteri qanshalyqty shekteýli ekenine kó­zi­miz jetýde) kúndelikti shaldy­ǵa­tyn problemalarǵa laıyqty jaýap beredi. Qazaqstanda qoǵamnyń etnos­tyq, dinı jáne mádenı quramdas bólikteriniń ıntegrasııalanýynyń ózindik bir úlgisi qalyptasqan. Qazaqstandyq úlgi bir jaǵynan báriniń zań aldyndaǵy teńdigin qamtamasyz etip, kez kelgen tur­ǵy­daǵy qysym kórsetýshilikterge jol bermese, ekinshi jaǵynan árbir etnostyń ózindik kelbeti men erekshelikterin saqtaýǵa múmkindik týǵyzady. Etnostyq jáne dinı ártúrlilik eýrazııalyq órkenıet úshin qoǵamdaǵy beıbitshilik pen onyń gúldenýi ispettes asa ma­ńyzdy qundylyqqa ıe bolýda. San Pablo ýnıversıtetiniń (Mad­rıd q.) professory Antonıo Alanso Markostyń Elbasynyń beıneúndeýine oń baǵa bergen túsi­niktemelerinde Nursultan Nazar­baevtyń ınaýgýrasııalyq sózi mazmuny jaǵynan qysqa da nusqa, sonymen qatar, naqty ári iskerlik turǵydaǵy qujat bolyp shyqqan­dy­ǵyn atap ótken: “Birde-bir ma­ńyzdy sóz, ne dálel-dáıek nazar­dan tys qalǵan joq. Prezıdent Qazaqstan basqarý mártebesine ıe bolyp otyrǵan Uıymdaǵy qalyp­tasqan jaǵdaıdy naqty sıpattap berdi. Osy oraıda ol qazirgi qıyn­dyq­tardy eńserý baǵdarlamasyn usyn­dy”. A.Alonsonyń aıtýynsha, Elba­symyz qazirgi zamanǵa jahan­dyq jáne aımaqtyq qaterlerge qarsy turýdaǵy EQYU-nyń róli men qa­jettiligine erekshe mán berip otyr. Sonymen qatar, sarapshy Nur­sultan Nazarbaev qozǵaǵan basty máseleler boıynsha jan-jaqty taldaý jasaıdy. Atap aıtsaq, An­to­nıo Alanso Markos “trust”, “tra­dition”, “transparency” “tolerance” (senim, dástúr, ashyqtyq, tózim­di­lik) dep atalatyn Qazaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵalyǵy ustanym­darynyń basty quramdastaryna eýropalyq turǵyda maǵynalyq tú­siniktemeler berdi. Ispandyq sarapshy, sonymen qosa, EQYU-ny halyqaralyq máselelerdi sheshýdiń asa shuǵyl ári tıimdi quralyna aınaldyrý maqsatynda Uıymdy qaıta qurý qajettiligimen baılanysty bolyp otyrǵan ári asa ózektilerdiń qata­ryna jatatyn máseleler boıynsha Qazaqstannyń ustanymyn qoldap otyr. Sarapshynyń pikirinshe, Uıym qurylymyna ózgerister en­gizý kerektigin dáleldeıtin kelesi bir fakt nazar aýdarýdy qajet etedi. “EQYU aldynda turǵan qıyn­dyqtar men qaýip-qaterler budan 35 jyl buryn oryn alǵan jaǵdaıdan túbegeıli túrde erek­she­lenedi. Qazirgi ýaqytta álem bıpo­lıar­ly emes, ol kóppolıarlyǵa aı­nal­dy. Asa iri derjavalar men mem­leketter halyqaralyq qaty­nas­tar júıesinde burynǵydaı bas­ty ról oınamaı otyr. Al alýan túr­li úki­mettik emes uıymdar, tran­sulttyq kompanııalar men álemniń basqa da jańa sýbektileri erekshe belsen­di­lik kórsetýde”. Basqasha aıtqanda, qalyptasqan jaǵdaı obektıvti tur­ǵyda jańa sharttardy talap etýde jáne bul EQYU-ny asa bedeldi ha­lyq­aralyq uıymdardyń biri retinde ýaqytpen qosa ózgerip otyrýǵa ıter­meleıdi. Túsinikteme avtory atal­ǵan másele boıynsha, sonymen qatar, basqa da máselelerdiń she­shi­min tabý maqsatyndaǵy Qazaq­stan­nyń EQYU-ǵa múshe elder bas­shylarynyń jáne úkimet bas­shy­larynyń sammıtin uıymdas­ty­rý jónindegi bastamasyn toly­ǵymen qoldaıdy. О́ziniń túsiniktemelik sózin aıaqtaı kele, ıspandyq sarapshy Qa­zaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵa­lyǵy kezinde Uıym qyzmetindegi úsh “sebettiń” birdeı turǵyda qol­daý tabýynyń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdarady. Onyń pi­kirinshe, Nursultan Nazarbaevtyń beıne­úndeýinde erekshe mańyz be­rilgen úshinshi “sebettiń” mazmuny qyz­ǵylyqty bolyp tabylady. Ony A.Alonso “EQYU flagmany” dep atapty. Olar – adamı ólshem­di qorǵaý sharalary, onyń ishinde, alýan túrli trafıkterge qarsy kúres, demokratııany nasıhattaý, bilim alý baǵdarlamalaryn júzege asyrý, adam quqyqtarynyń qam­tamasyz etilýin qadaǵalaý, BAQ bostandyǵy, quqyqtyq memleket ınstıtýttaryn nyǵaıtý jáne qysym kórsetýshiliktiń barlyq túrine qarsy kúres júrgizý. Al Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi eldi demokra­tııa­lan­dyrý jolynda alǵa bastyrýdyń shynaıy múddeliligin bedeldi Uıym minberinen dáleldeý bolsa, bul osy umtylysty júzege asy­rý­daǵy biregeı múmkindik bolyp otyr, dep qorytyndylaıdy óziniń oı-paıy­myn ıspandyq sarapshy.