Innovasııalyq kásiporynda jańa ónimder qatary molaıa túsýde

Qazaqstannyń Qarýly Kúsh­­teri men basqa da vedom­stvo­laryn qajetti optıkalyq qural­darmen qamtamasyz etý, sondaı-aq tehnıkalyq jáne servıstik qyzmet kór­setý maqsatyn kóz­deıtin kásip­orynda áýel bastan-aq túngi kórý quraldaryn – mo­no­kýlıar men bınokýlıarlar, jylýlyq sholý aspapta­ryn, kúndizgi kórý men bar­laý quraldaryn, jer be­tindegi nysanalarǵa jaryq tú­siretin lazerli nysana kór­set­kish portatıvti keshender, qashyqtan basqarylatyn turaq­ty jaýyngerlik modýlder shyǵarý, elektrondy plattardy qurastyrý jáne IK-lınzalar óndirý qol­ǵa alyndy. Zaýyt son­daı-aq brondy tehnıkany elektrondy-optıkalyq júıe­­leri jaǵynan, áýe keme­lerin avıo­nıka jaǵynan jańǵyrtý isin baqylaýdy da júzege asyrady.

Osyndaı jobanyń júzege asyrylýyn ómirdiń ózi talap etti. О́ıtkeni Qarýly Kúsh­terdi jaraqtanýyndaǵy teh­nıkanyń basym bóligi negi­zinen eskirgen úlgiler bolyp keldi. Sondyqtan kóp uza­maı-aq jer betindegi jáne áýedegi qurysh qalqan plat­formalardy jańǵyrtý men jańartý asa kókeıkesti máse­le bolary, ýaqyt ótken saıyn tankter, bronetransporterler, tikushaqtar júıe­lerine kútim ja­saý qıynǵa soǵary anyq edi. Onyń ústine, zaman talabyna sáıkes eski atys platfor­ma­laryn basqarý men sholýdy túgeldeı sıfrly júıege kóshi­rý mindettilikke aınaldy. Qa­zirgi kúni kásiporyn osy olqy­lyq­tardyń ornyn toltyrýda.

Kompanııa 2011 jyldyń jeltoqsanynda «Astana – jańa qala» AEA-nyń qaty­sýshysy retinde tirkelip, osy rettegi birqatar salyqtyq já­ne kedendik jeńildikter men ınvestısııalyq prefe­renııalarǵa ıe boldy.

Jańa turpatty zaýyttyń qury­lysyna eki jyldaı ýaqyt ketip, ol 2013 jyl­dyń jel­toq­sanynda eki el­diń qorǵanys vedomstvolary ókilderiniń qatysýymen resmı túrde ashyldy. So­dan toǵyz kún ótkende kásip­oryn­ǵa Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ke­lip, bar jaǵdaıyn kózben kó­rip, muqııat tanysyp, Qaza­q­­standa dál osyndaı joǵary tehnolo­gııaly óndiris qury­lýynyń mańyzdylyǵyn atap kórsetti.

Bir aıta ketetin jaıt, ýaǵ­da­lastyq aıasyn­da túr­kııalyq árip­tes «Aselsan» kompanııa­sy zaýyt­tyń qurylyp, aıaǵy­nan tik turyp ketýi úshin qajetti teh­nıkalyq qujat­tamalardy, Qazaq­stan­nyń qorǵanys-óner­kásiptik ke­sheni ónimderiniń qu­ramdas bó­ligi bolyp tabylatyn elek­trondy-optıkalyq qu­raldar, elektrondy plattar men lınzalar óndirisi úshin materıaldar men teh­nologııalyq jab­dyqtar berdi. Sondaı-aq qa­zaq­stan­dyq qyzmetker ma­man­dardy «Aselsan» kompa­nııa­synyń, EO men AQSh daıyn­daýshy zaýyttarynyń ón­di­ristik qýattarynda taǵy­lym­dama tájirıbelerden ótkizdi.

Eki memleket basshy­la­rynyń sheshimimen ashyl­ǵan zaýyttyń búgin tańdaǵy hal-jaıy kóńil qýan­tarlyqtaı. Bul jaı ǵana túngi kórý qu­raldaryn shyǵa­ratyn kásip­oryn emes. «KAE» bu­ryn Qa­­zaqstan aýmaǵynda ba­la­­masy bolyp kórmegen, elek­­trondy-optıkalyq ónim­­der óndiretin dara kom­panııa. Son­dyqtan ony ınnovasııalyq kásip­oryn retinde senimmen ataý­ǵa bolady. О́zi jumys is­tep kele jatqan tórt jylda 15-ten astam jańa ónim shy­ǵarýǵa qol jetkizip otyr. Bul jaǵ­daı kásiporyn búginniń ózin­de óndiris tehnologııasynyń to­lyq­qandy transfertin jú­ze­ge asyrǵanyn, mamandardy kásipke ábden baýlyp úıret­kenin, sondaı-aq osy nomen­klatýradaǵy óndiriske qajetti qural-jabdyqtardy satyp alyp, ornatyp qana qoımaı, olar­­dy joǵary dárejede tolyq­­taı ıgerip, meńgergenin bil­­diredi.

О́ndiris aýmaǵynda bú­gin tańda 100-ge tarta adam eńbek etýde. Olardyń 15-si sheteldik tehnıkalyq jo­ǵa­ry oqý oryn­darynda, sonyń ishinde «Bolashaq» baǵdar­lamasy boıynsha oqyp bilim alǵandar. Sondaı-aq munda Qazaqstan Úkimeti qolǵa alǵan dýaldy oqy­tý tájirıbesin ıgerý nátı­jesinde respýblıkanyń kási­bı kolledjderinen kelip jumys istep ári oqyp jatqan jastar da bar.

Sonymen qatar kásip­orynda Nazarbaev Ýnıver­sıtetiniń 15 stýdenti, Túr­kııa­­­nyń, Qytaı­dyń, Reseı­diń tehnıkalyq ýnı­­ver­sı­tet­­terinde oqyp jat­­qan qa­zaq­­standyq stýdent jas­tar­dyń óndiristik ta­ǵy­lym­­da­ma­dan ótýi de jolǵa qoıy­lyp otyr. Munyń syrtynda ká­sip­orynnyń 25-ten as­tam qyz­met­keri Túrkııada, Ven­grııa­da, Sın­­gapýrda, Malaı­zııada, Re­seıde, Gollan­dııa­da óndiriske qa­jetti ma­man­dyqtar boıynsha bilim-bilik­terin jetildirip, tıis­­ti sertıfıkattar alyp kel­­di.

Elektrondy-optıkalyq qu­­raldardy jınap qurastyrý Qa­zaq eli úshin jańa sala bol­­ǵandyqtan túrkııalyq seriktes «Aselsan» Eýro­pa­nyń, Amerı­kanyń stan­dart­taryna saı jańa tehno­logııa ákelgenin tilge tıek etsek oryndy bolar. Osy oraıda zaýytqa 50-den astam qymbat turatyn biregeı jabdyqtar áke­linip ornatyldy, olarda ju­mys is­teıtin mamandar úıre­tildi. «KAE» kompanııasynda álem­­dik tájirıbe yqpalymen ón­­diris mádenıetine qatty kóńil bólinýde.

Kompanııada jaqsy úrdis­terdiń keń qanat jaıýyn Qor­ǵa­nys jáne aeroǵarysh óner­kásibi mınıstri Beıbit Atam­qulov óz nazarynda us­taýda.

Kompanııa keleshekte óz elimizdiń aıasynda ǵana qalyp qoımaı, keń óris­­terge shyǵýdy kózdeıdi. Sebe­bi kóptegen shet­eldik kásip­oryndar zaýyttyń keı­­bir ónimderine qazirdiń ózinde qyzyǵýshylyq tany­týda. Solardyń ishinde 5 kásip­orynmen IK-lın­za­lardy satý jóninde kelis­sózder júr­gi­zilýde.

Elbasy kásiporynǵa alǵash kelgen kezde kompanııa basshy­lary eki nárse surapty: «Birin­shisi, bizge senińiz, ekinshisi, sol senimdi aqtaý úshin bizge múm­kindik berińiz» degen eken. Mem­leket basshysy sonda osy eki ótinishti qabyl alypty. Sodan beri ótken tórt jyl «Qazaqstan Asel­san ınjınırıng» kompanııa­sy ujymynyń sol mártebeli senimdi aqtap kele jat­qanyn aıǵaqtap otyr.

Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»