Aımaqtar • 26 Jeltoqsan, 2017

Bódene – baqqanǵa

1120 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Búginde kásibin dóńgeletip, ózime de, ózgege de paıdamdy tıgizemin deýshi azamattarǵa jol ashyq. Oǵan memleket te meı­linshe qolaıly jaǵdaı týǵyzýda. Sonyń negizinde jer-jerde birneshe ujym kooperatıvke birigip, ıa bolmasa jeke sharýashylyǵyn damytyp júrgen jandar az emes. О́ziniń qarym-qabi­letine sengen Izendi aýylynyń turǵyny Ja­ryl­ǵasyn Satybaldın da solardyń qatarynda.

Bódene – baqqanǵa

Otbasymen birge erekshe bıznesti qolǵa alyp, qoǵamǵa da, adamǵa da aǵyl-tegil paıda keltire bastaǵan olar búginde bódene ósirý ústinde. Aınalysyp jatqanyna az ǵana ýaqyt ótse de, sharýashylyǵy shama-sharqynsha jan-jaǵyna shapaǵatyn shasha bastaǵan. Jalpy, Nura aýdanyna qaraıtyn Izendi aýyly qut qonyp, yrys daryǵan bere­keli meken. Ondaǵy bir ǵana «Otqanjar» JShS-nyń ózi aýyl­dyń ózegi­ne aınalyp ketken. Biz aıtyp otyrǵan jas kásipker Jarlyǵa­syn Satybaldın de áýelde ásem Astanadan Izendi aýy­lyna osy seriktestikti arqa tutyp kelgen. Kóship kelgen alǵashqy ýaqytta-aq «Otqanjar» JShS dırektory Qanat Otarbaev aýylda turaqtap qalý, sharýashylyǵyn damytý maqsatynda eki turǵyn úı beredi. Bastapqyda úıdi jabdyqtap, jary Aınash ekeýi bódeneniń 50 jumyrtqasyn satyp alady. Bódenelerdi baptap qolǵa úıretýge bolatynyn baıqaǵan soń, taǵy 300 bódene satyp alýǵa bel býady. Ýaqyt óte kele óz qarajaty esebinen astyqty untaqtaýshy, bir ret paıdalanylatyn mashına, ınkýbator jáne basqa qajetti jabdyqtar satyp alyp, búginde «Dinmuhamed» jeke kásipkerligin ashyp otyr. Atalmysh sharýashylyq qazirgi tańda bódeneden kúnine 400 jumyrtqa alyp otyrǵan jaıy bar. Qus sharýashylyǵynda 600 erkek, 400 urǵashy bódene bar. Budan basqa taǵy 2300 etti broıler taýyq ósirip, sharýa­shylyqtyń shalǵaıyn keńeıtýde. Aldaǵy ýaqytta qaz, úırek, kúrketaýyq, etti bódene ósirýdi kózdep otyr.

Qazirgi zamanǵy ındýstrııaly qus sharýashylyǵy eki baǵyt boıynsha damıdy: etti jáne jumyrtqalaıtyn qustar. Al ónimniń eki túri tabystylyǵy boıynsha basqa úı qustarynan áldeqaıda asyp túsedi eken.

– Meniń qolǵa alǵan bıznesi­me kóp adamdardyń tańyrqaı qaraýy múmkin. Birden «nege bódene?» degen suraq qoıyla­tyny sodan. Bul qustyń eti men jumyrtqasynyń emdik qasıe­tiniń bar ekendigi medısınada dáleldengen. Eti dámdi ári shıpaly, jeńil qorytylady. Másele istiń kózin tabýda. Bódeneni de qolǵa ustaýǵa bolady eken. Ras, bastapqyda kóp qıyndyqtar boldy. Tushy sýdan qanshama qusy­myzdy qyryp aldyq. Erekshe kútim men baptaýdyń arqasynda jónge kelip qaldyq desem bolady. Ýaqyt óte kele bul qustardyń tilin tapqandaı boldym. Jem-sýyn ýaqytynda berip, kútimine erekshe kóńil bólinse, bódeneniń beretin tabysy mol. Oǵan kózim tolyq jetti, – deıdi jas kásipker sharýashylyǵy jaıly.

Jetistik jeńil jolmen kelmeı­tini aqıqat. Al kásipkerdiń paıym­daýynsha, taýyqtarǵa qara­ǵanda bódene ósirý jeńil kóri­nedi. Jumyrtqasy da sondaı juǵymdy qasıetke ıe. Bódene­niń jumyrtqasy men eti jas bala­lar­dyń aqyl-esiniń tez damýyna ıgi áserin tıgizedi eken. Bódeneniń jumyrtqalary erekshe qasıetke, atap aıtqanda, adam aǵzasynyń radıonýklıdterin joıýǵa, júrek-qan tamyrlary bel­sendiligin jaqsartýǵa jáne ımmý­nıtet­ti kóte­rýge kómek­te­sedi. Emdik qasıetine baılany­sty bódene eti men onyń jumyrt­qasyna sura­nys joǵary bolǵanymen, aýyl­dyq jerde, turǵyndardyń ózderi­niń qustary bar jerde ony satý men tasymaldaýdyń ájep­táýir qıyndyqtary bar ekeni baıqalady. Soǵan qaramastan jas kásipker Jarylǵasyn Saty­bal­dın­niń oıǵa alǵan maqsattary jet­kilikti-aq. Erek­she kásip ıesi­ne alar asýlary bıik ári bolsyn deımiz.

Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»

Qaraǵandy oblysy,
Nura aýdany