Bul basqosý bıylǵy jyldyń sońǵy otyrysy ekendigin aıtqan N.Nyǵmatýlın 2018 jyldyń alǵashqy jumys aptasy depýtattardyń aımaqtarǵa saparlarymen bastalatyndyǵyn málim etti. «Bizdiń jańa jyldaǵy jumysymyz ádettegideı saılaýshylarmen kezdesýden bastalady. Bul halqymyz úshin de, biz úshin de óte mańyzdy ári qajetti sharalar. Sebebi, Elbasymyz bizge árqashanda halyqpen tikeleı jumys istep, elimizdi jańǵyrtý maqsattaryn túsindirý týraly naqty tapsyrmalar berip keledi. Sondyqtan árbir aýylǵa baryp, barlyq bastamalardy jáne olardy zań jaǵynan qoldaý jumystaryn azamattarǵa jetkizý, bul – bizdiń basty mindetimiz. Sol úshin Májilis Bıýrosynyń arnaıy sheshimi qabyldanyp, depýtattardyń aımaqtarǵa sapary josparlanyp otyr», dedi N.Nyǵmatýlın.
Palata Tóraǵasy atap ótkendeı, Májilis qyzmeti Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń aǵymdaǵy sessııanyń ashylýynda júktegen mindetterin zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýge baǵyttaldy. Sessııa basynda 80 zań jobasy jumysqa qabyldanyp, onyń 42-si qaralyp, maquldanǵan. Onyń ishinde 12 zań jobasyna depýtattar ózderi bastamashy bolsa, Parlament qabyldaǵan 27 zańǵa búginde Memleket basshysynyń qoly qoıylyp, óz kúshine endi. Al aǵymdaǵy sessııa jumysyn túıindegen Májilis Tóraǵasy «2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly», Salyq kodeksi, Kedendik retteý, sondaı-aq Qazaqstannyń keıbir konstıtýsııalyq zańdaryna ózgerister engizý, Ákimshilik quqyq buzýshylyq jáne Aqparat jáne kommýnıkasııa týraly zańdardyń jobalary men «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» kodeks jobasy sııaqty maquldanǵan birqatar mańyzdy qujattardy atap ótti.
Sodan keıin jalpy otyrystyń kún tártibine saı, depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan ushyrý kezinde tasymaldaǵysh zymyrandardan bólinetin bólikterdiń qulaý aýdany retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy jer ýchaskesin berý jáne paıdalaný sharttary týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn talqylap, zymyran bólikteri qulaıtyn jerge qatysty qujatpen jumys isteý merzimin uzartty. Bul kelisimmen «Soıýz» úlgisindegi zymyran tasymaldaǵyshtan bólinetin bólikterdiń qulaý aýdany retinde jer ýchaskesin Reseı Federasııasynyń paıdalanýy úshin Qazaqstan Respýblıkasy tarapynyń usynýy turǵysynda uıymdastyrýshylyq-quqyqtyq negizder belgilenedi. Al Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Janat Jarasov atalǵan zań jobasyna qatysty jasaǵan baıandamasynda qujatty qarastyrý merzimi 2017 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin dep naqtylanǵanyn tilge tıek etti. «Bıylǵy 23 qarashada Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginen hat kelip, onda zań jobasy turǵysynda qorytyndyny daıarlaý merzimin 2019 jylǵa deıin uzartý ótinimi qamtyldy», dedi depýtat.
Aıta keteıik, bul qujat qazirgi kezde ázirlenip jatqan «1995 jylǵy 23 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy Baıqońyr qalasynyń mártebesi jáne ondaǵy atqarýshy organdardy qurýdyń tártibi men olardyń mártebesi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasymen bir mezgilde qarastyrý qajettigine baılanysty bolyp otyr.
Osydan keıin otyrys aıasynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine balalardyń densaýlyǵy men damýyna zardabyn tıgizetin aqparattan qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Al zań jobasyn depýtat Bekbolat Tileýhan tanystyryp, qosymsha baıandamany Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi Saýytbek Abdrahmanov jasady.
«Balalardyń aqparattyq qaýipsizdigi úshin elimizde kompıýterlik oıyndarǵa saraptama jasalady. Birinshiden, balalardyń densaýlyǵyna jáne damýyna zardabyn tıgizetin aqparattan qorǵaý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń prınsıpteri aıqyndaldy. Ekinshiden, zııandy aqparattyq ónimderdiń aınalymyn toqtatýdyń quqyqtyq joldary kórsetilip otyr. Úshinshiden, teleradıo jáne kıno ónimderin efırde taratýdyń balalarǵa qolaıly ýaqyty belgilenedi. Tórtinshiden, kompıýterlik elektrondy oıyndardan balalardyń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatymen saraptama jasaýdyń quqyqtyq múmkindigi molynan týǵyzyldy», dedi B.Tileýhan.
Onyń aıtýynsha, memlekettik atqarý organdarynyń balalardy zardapty aqparattyq ónimderden qorǵaýdaǵy ókilettikteri birneshe ret saralanyp otyr. Jobanyń taǵy bir ereksheligi, balalarǵa arnalǵan aqparattyń jekelegen túrlerin taratýǵa qoıylatyn qosymsha talaptar degen jeke bap engiziledi. Osy bapqa sáıkes, mektepke deıingi balalar uıymdarynda balalardy oqytý jáne tárbıeleý úshin paıdalanylatyn aqparattyq ónimniń mazmuny men bezendirilýi qadaǵalanbaq. Al mundaı baqylaý bilim júıesinde de júzege asyrylady dep naqtylanǵan. Depýtat S.Abdrahmanovtyń pikirinshe, zańnyń naqty jumys isteýi ata-analarǵa, olardyń óz balalary, nemereleri úshin jaýapkershiligine tikeleı qatysty. «Mektepterde «aq ınternetti» qansha jerden engizgenimizben ata-analar balasynyń tárbıesine tıisinshe kóńil bólmese, ıaǵnı ne kórip júrgenine, qaı kezde teledıdar aldynda otyrǵanymen isi bolmasa, óziniń kompıýterin balalarynyń betaldy ashyp otyrýyna jol berip otyrsa, gadjetin kez kelgen jerge tastaı salatyn bolsa, sondaı-aq balasyna jany ashyǵandyqtan nemese jubatý úshin kóńilin aýlaýǵa qolyna smartfonyn berse, onda bul zańnan naqty nátıje shyǵýy óte qıyn», dedi ol.
Aıta keteıik, zań jobasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń 1 kodeksi men 3 zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kózdelgen.
Otyrys sońynda depýtat Zaǵıpa Balıeva men Vladıslav Kosarev óz quzyretteri sheńberinde tıisti vedomstvo basshylarynyń atyna depýtattyq saýaldaryn joldady.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
