Rýhanııat • 04 Qańtar, 2018

El tarıhynyń 30 jyly qamtylǵan

360 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Prezıdentimiz Nur­­sultan Nazar­baev­tyń «Táýel­siz­­dik dáýiri» atty kita­bynda táýel­siz­dik kezeńindegi jań­ǵyrý, sol kezeńderden ótý joldary jaqsy kórse­tilgen. Týyn­dyda táýelsizdik kezeń­indegi tarıhtyń barlyq salasy, ómirdiń bar­lyq salasy qamtylǵan. Onyń ishinde ekonomıka, saıasat, ǵylym, bilim, kúnde­likti ómir tirshiligi, halyq­aralyq jaǵdaı da bar. 

El tarıhynyń 30 jyly qamtylǵan

Bul kitapty ensı­klo­pedııaǵa teńep jatqanymyz da durys dep oılaımyn. Sebebi Prezıdent bul kitapta sońǵy 30 jyldaǵy tarıhymyzdy, óziniń kózimen kórgen tarıhyn aıtyp bergen. Tarıhta qalatyn bul kitap tutas bir kezeńniń kartınasyn kórsetip tur. Sondyqtan mundaı eńbekti kópshilikke kórsetý kerek. Mundaı eńbekti jan-jaqty nasıhattaý kerek. 

Meniń oıymsha, Prezıdentimizdiń bul eńbegi bu­ryn­ǵy eńbekterinen ózgeshe. Sebebi barlyq salalardy úlken úsh kezeńge bólip qaraǵan. Biz kezinde bul kezeńderdiń kýágeri boldyq. Son­dyq­tan da kitapty oqyp otyrǵan kezde kóp nárse eske tústi. Kóp nárseni qaıtadan basymyzdan ótkergendeı boldyq. «Táýelsizdik dáýiri» kitaby sol kezeń týraly tolyq málimetti qamtıdy. Oqıǵalardy sıpattap qana qoımaıdy, tereń taldaıdy. 

Taǵy bir aıta keterligi, táýelsizdik týraly jazylǵan kitap qazaq halqy tarıhynyń 30 jyl ómiri qamtylǵan kezeń týraly tolyq aqparatty qamtyp, onyń qundylyǵyn, táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńniń qıyndyǵy men qyzyǵyn qatar kórsetip turǵan erekshe týyndy. Sondyqtan ol sózsiz oqyrmannyń kóńilinen shyǵady dep oılaımyn. 

Seıit QASQABASOV, 
UǴA akademıgi

 

Dáýirnamalyq eńbek 

Qazaqstan táýelsizdigin qalaı aldy? Táýelsizdik alǵan­nan keıin memleket qalaı qa­lyptasty? Qandaı jumystar at­qa­ryldy? Prezıdent memleket úshin ma­ńyz­dy sheshim qabyl­danar sátterde ne týraly oıla­dy? Ony qandaı máse­leler tolǵandyrdy? Mine, munyń barlyǵy kitaptan jaýabyn ta­býǵa bolatyn san túrli suraq­tardyń kishkentaı bir bóligi ǵana. 

«Táýelsizdik dáýiri» atty kitap – dáýirnamalyq eńbek. Ol bizdiń qazaqstandyq joldyń sımvoly. Ol bizdiń jańa ta­rı­hymyzdyń jazbasy. Bul kitapty oqýlyq retinde paıdalaný kerek degen usynystar aıtylyp jatyr eken. Ol da artyq bolmaıdy. Sebebi árbir azamat óziniń tarıhyn bilýi kerek. Al bul kitap − Qazaqstannyń táýelsizdik kezeńindegi tarıhy. Bul – Qazaqstannyń 26 jyldaǵy barlyq ótkelderiniń jınaǵy. Sondyqtan ony barlyq azamattar oqýy kerek dep oılaımyn.

Elbasynyń bul kitaby táýelsizdigimizdiń 26 jyl­dy­ǵynda shyqqanyna qýanysh­tymyn. Bul kitap Qazaqstan úshin úlken baılyq dep aıtýǵa bolady. Kitapta táýelsizdik kezeńindegi barlyq kezeńder men oqıǵalar týraly aıtylǵan. Ol oqıǵalardy kópshiligimiz bilgenimizben, tereńinen taný múlde bir bólek dep oılaımyn. Osy rette bul kitap táýelsizdik kezeńiniń, Elbasymyz aıtqan­daı, Táýelsizdik dáýiriniń aınasy ispetti. Sebebi kitaptan to­lyq­taı bir kezeńdi, jańa zaman tarıhyn kórýge bolady. 

Kitaptan alar taǵylym da, úlgi de kóp dep bilemin. Eń bastysy, kez kelgen jastaǵy oqyrman ózine kerekti dúnıeni boıyna sińire alatyny anyq. Sol sebepti kitaptyń bolashaq urpaqqa jete­ti­nine, bizdiń qazirgi jastarǵa ǵana emes, odan keıingi urpaqtarǵa da mıras bolyp qalatynyna bek senimdimin. 
Bul eńbektiń taǵy bir erek­she­ligi – avtordyń kez kelgen oqı­ǵa­ǵa, kez kelgen sheshimge qatys­ty kózqarasy baıqalady. Sony­symen-aq kitap óz qundy­lyǵyn joǵaltpaıdy. 

Serik NEGIMOV,
fılologııa ǵylymdarynyń doktory, 
professor

Jańǵyrý kezeńderiniń jylnamasy
 

«Táýelsizdik dáýiri» kitabyn kópshilik táýel­siz­digimizdiń ensıklopedııasy dep atap jatyr. Men sol teńeýmen tolyqtaı kelisemin. Sebebi týyndyda Qazaq­stannyń táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńdegi oqıǵa­lary to­lyǵymen qamtylǵan. Sondyqtan da jastary­myz, onyń ishinde stýdentter qaýymy bul kitapty kún­de­likti serigine aınaldyryp, oqyp júrýi kerek. Meniń oıymsha, bul kitap jastar úshin óte paıdaly bolmaq. 

Taǵy bir aıta keterligi, bul kitap qazaqstandyq damý úlgisiniń evolıýsııasy. Sonymen qatar ol mem­le­ke­timizdiń jańǵyrý kezeńiniń úsheýin de kórsetetin jyl­nama ispetti. «Táýelsizdik dáýiri» − bizdiń táýel­siz­digimizdiń tarıhy, bolashaǵymyzdan úmit kútetin maqsattarymyzdy belgilep bergen kitap. 
Meniń baıqaǵanym, kitaptan tek táýelsizdik alǵan­nan keıingi kezeńniń oqıǵalaryn ǵana emes, Elbasynyń jeke kózqarasyn da kórýge bolady. Sonymen qatar belgili bir sheshimdi qabyldaý kezinde Prezıdenttiń qandaı oıda bolǵanyn kitaptan oqı otyryp biz belgili bir deńgeıde sheshim qabyldaýǵa áser etken faktorlardy da, sebepterdi de kóre alamyz. 

«Táýelsizdik dáýiri» kitabynyń bir ereksheligi – avtor táýelsizdik alǵanǵa deıin de, keıin de ult úshin, halyq úshin, memleket úshin mańyzdy oqıǵalardyń basy-qasynda júrgen. Sondyqtan oqyrman saıası sheshimderdi erkin túsinip, boıyna birden sińirip alady dep oılaımyn. 

Sataı SYZDYQOV, 
tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor

Sońǵy jańalyqtar