BIRINShI HAT
nemese qıyndyqta shyńdalǵan talaı bıik shyńdy alǵan
Jeke arhıvte saqtalǵan hattyń alǵashqysy osydan shırek ǵasyr buryn, 1991 jyly kelgen. Onda «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Biz qazir respýblıkamyz úshin kúrdeli kezeń ekenin jaqsy bilemiz. Ashyǵyn aıtsam, aýylda da jaǵdaı óte aýyr. Búgingi kúni 2,5 myńnan astam ujymshar men keńshardyń jaǵdaıy syn kótermeıdi. Jaqynda halyqpen kezdesken kezińizde Siz bylaı dedińiz: «Otanyń myqty kezde ony súıý de jeńil ári jaǵymdy. Otanyńdy syn saǵatynda súıgen anaǵurlym mańyzdyraq». Biz syn saǵaty týǵanyn túsinemiz, biraq Sizdiń balalarymyz ben nemerelerimizdiń baqytty da baqýatty ómir súrýleri úshin Qazaqstandy ósip-órkendegen memleketke aınaldyratynyńyzǵa senimdimiz. Biz tek Sizge degen senimmen ǵana tirshilik keshýdemiz» dep jazylǵan.
– Nursultan Ábishuly saltanatty jınalysta reformalarǵa baǵany naqty adamdar berdi, olar eńbekterimen ózderiniń jáne elimizdiń bolashaǵyn qurdy. Sondyqtan Qazaqstan qazir qaı kezdegiden de óz kúshine senimdi kórinedi degen edi. Elbasymen birge táýelsiz memleket irgesin qalyptastyryp, qıyndyqtardy eńserýshilerdiń aldyńǵy qatarynda ákemniń júrýi – biz úshin zor mártebe, úlken maqtanysh. Búginde gúldengen elimizdi búkil álem tanysa, egemendiktiń eleń-alańynda jaǵdaı múldem basqasha bolatyn. Biz áýletimizben dıqanshylyqty kásip etip kelemiz. Atamyz Ivan Emelıanovıch jer-anany emip ósti. Keńshar basqaryp, iskerligimen tanyldy, – dedi áńgimeleskenimizde Gennadıı Ivanovıchtiń uly, búginde seriktestiktiń tizginin nyq ustap otyrǵan Gennadıı Gennadevıch.
Gennadıı Ivanovıch eńbek jolyn qara jumystan bastap júrgizýshi, mehanık, bas ınjener, aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy sekildi satylardan ótip, sharbolattaı ábden shyńdalǵan. Syrttaı oqyp, bilimin jetildirgen. Eńbektiń qaınaǵan ortasynda júrip, sharýashylyq júrgizýdiń álippesin, qyr-syryn jetik meńgergen. Birbetkeı, qaısar minezinen talaı taıaq jese de, shyndyq úshin shyryldap, aqıqat úshin alysýdy ómirlik maqsatqa aınaldyrǵan. Aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary qyzmetinde júrgende dókeı bir basshylarmen kelispeı qalyp, onyń aqyry artta qalǵan sharýashylyqtardyń birine dırektor bolyp ketýine týra kelgen. «Novonıkolskoe» keńsharyna jiberilgende qylshyldaǵan qyryq jasta eken. Ol keńsede otyryp «qaǵaz kemirgennen» góri qarapaıym adamdarmen etene aralasýdy unatatyn. Bólimshege kóbirek uqsaıtyn keńshar ortalyǵynda sol jyly sharýashylyq ádispen úıler salyna bastaıdy. Jylyna 30-40 úıge deıin turǵyzylǵan. Iri qara mal tabyndaryn týberkýlezden saýyqtyrýǵa kelgende úlken tyǵyryqqa tirelgen. Keseldiń ábden asqynyp ketkeni sonshalyq, baqtashy, saýynshylardyń arasyna jaıyla bastaǵan. Eki jyl boıy juqpaly indetpen bel sheshe kúresip, Baltyq jaǵalaýyndaǵy elderden joǵary ónimdi qara ala tuqymdy bir myń bas qunajyn satyp ákelip, tabyndardy jańartqan.
– Áli esimde, – dedi Gennadıı Gennadevıch ótken kúnderdi eske alyp. – Bir kúni úıge kórshiles «Chapaev» keńsharynyń dırektory Rýslan Bekýzarov keldi. Ekeýara áńgime aýanynan keleli máseleni talqylaýǵa kiriskenderin ańǵardym. Ara-tura Prezıdentimizdiń aty-jóni atalyp qalady. Sharýashylyqtyń tútini túzý ushyp, dáýletine sáýleti jarasa bastaǵan shaqta Keńes Odaǵy ydyrap, izin ala jekeshelendirý naýqany bastalǵany málim. Ákemniń bar oıy – jyldy taza paıdamen qorytyndylaǵan keńshardy tutas kúıinde saqtap qalý. Joǵarydaǵy sheneýnikter «nusqaýdy oryndańdar, maldyń kózin qurtyńdar» dep janalqymǵa aldy. Qıratý ońaı, qalypqa keltirý qıyn degen ýájin tyńdar qulaq bolmaǵasyn mysqaldap jınalǵan el baılyǵyn shómishtep shasha almaımyn. Oǵan jol bermeımin, dep aqyry sharýashylyqty saqtap qaldy.
Elbasy men ákesi arasyndaǵy alǵashqy júzdesý úlken ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa tap bolǵan 90-jyldary bastalǵan. Kúrmeýi qıyn ýaqytta oblysta jumys saparlarmen bolǵan Prezıdent «Novonıkolskoe» keńsharyna birneshe ret kelip, jaǵdaımen jiti tanysqan. Onyń sońy dostyqqa jalǵasqan. Nursultan Ábishulynyń qarapaıymdylyǵy, ýádege beriktigi, batyldyǵy, sheshim qabyldaýdaǵy jigerliligi, suńǵyla saıasatkerligi keremet tánti etken.
Gennadıı Ivanovıch teriskeıge gollandyq ádispen kartop egýdiń ozyq jobasyn birinshi bolyp engizdi. Zamanaýı tehnologııaǵa negizdelgen keshendi sút fermalaryn jabdyqtaýmen aınalysty. Kez kelgen iske memlekettik turǵydan qaraıtyn ol adamdardyń janyn sher, júzin muń torlaǵan ótpeli kezeńde Elbasynyń senimdi serigine aınalyp, aıqyndap bergen mindetter men talaptardy múltiksiz júzege asyra bilýimen tuǵyry bıik tulǵa ekenin dáleldep berdi.
EKINShI HAT
nemese jer emgenniń jerde qalmaıtynyn jete túsingen áýlet
Gennadıı Ivanovıchtiń ekinshi haty 2016 jyldyń basynda kelgen. «Qurmetti Nursultan Ábishuly! «Biz Sizdiń Qazaqstandy ósip-órkendegen memleketke aınaldyratynyńyzǵa senimdimiz». Bul sóz tirkesin men Sizge osydan týra 25 jyl buryn jazǵan edim, bárimiz 90-shy jyldardyń kúrdeli kezeńderin basymyzdan ótkerip jatqan shaqta. Mine, búginde Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵynda Siz bizdiń barlyq arman-ańsarlarymyzdy is júzine asyra aldyńyz.
Bizdiń árqaısymyz Sizdiń aldyńyzda qaryzdarmyz. Meniń óz sharýa qojalyǵym bar. Bul – meniń ómirim, meniń jumysym, meniń tabysym men otbasymnyń ıgiligi. Búginde nemerelerimniń ózi jer emgenniń jerde qalmaıtynyn túısine bastady. Biz búkil elimiz boıynsha myńdaǵan gektar orman ósirip, jańa elorda, joldar, zaýyttar men fabrıkalar saldyq!
Siz – bizdiń máńgilik Elbasymyzsyz! Sizge eńbegińiz úshin, ózińiz qurǵan Qazaqstan úshin rahmet aıtamyz jáne basymyzdy ıemiz», delingen onda.
«Men keleshekke senimmen qaraımyn jáne tek alǵa júrý kerek dep esepteımin». Bul – Gennadıı Ivanovıchtyń ómirlik ustanymy! 2008 jyly elimizdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik-gýmanıtarlyq damýynda aıryqsha tabysqa jetken qazaqstandyqtarǵa beriletin Qazaqstannyń Eńbek Eri joǵary ataǵyn ıelenip, «Altyn Juldyz» ben «Otan» ordeni qosa tapsyrylǵanda qoldanylyp jatqan ozyq jobalar men tehnologııalar jaıly jan-jaqty sıpattama bergen bolatyn. Endigi mindetimiz – mal basyn udaıy ósirý» deı kelip, marapat sátinde Memleket basshysynyń «Bilesiń be, Gennadıı Ivanovıch, alǵashqylardyń biri bolyp osy nagradany alǵanyńa qýanyshtymyn. Sen oǵan laıyqsyń. Saǵan eńbegiń úshin rahmet», degen júrekjardy lebizine kóńili qatty tolqyǵanyn jasyra almaǵan. Sóz arasynda Eńbek Eri juldyzynyń aınalany nurlandyryp turatyn jeti sáýlesi bolatynyn, birinshi sáýlege Elbasyn, odan keıingilerine – basty asyraýshymyz Jer-Anany, kishi otannyń uıytqysy otbasyn, uıymshyl ujymdy jatqyzatynyn tarata aıtyp, sheshile sóılegen. Odan ári egistik alqaptardy qunarlandyrý, astyq ósirý tehnologııasyn jetildirý, jemshóp bazasyn nyǵaıtý máseleleri jaıly tolǵana syr shertken. Kanada, AQSh fermerleriniń úlgi tutar ónegeli isteri men taǵylymdy tájirıbelerinen úırený artyqtyq etpeıtinine mysaldar keltirgen.
Onyń esimi respýblıka jurtshylyǵyna aýyl sharýashylyǵy óndirisin alǵash uıymdastyrýshylardyń biri retinde jaqsy tanys. Eń qıyn kezderde árdaıym Elbasynyń janynan tabylyp otyrdy. О́zi bastaǵan kásibin eń joǵarǵy deńgeıge jetkizdi. Barlyq maqsat-múddesi, arman-tilegi Qazaqstanmen tyǵyz baılanysty. Eńbekke degen shynaıy kózqarasy, eldi, otandy súıýge degen qushtarlyǵy jastarǵa úlgi-ónege.
Ekonomıkanyń aýyr jyldarynda naryqqa beıim qurylǵan seriktestik bul kúnderi ekologııalyq taza, baǵasy qoljetimdi ónimderimen tanymal, zamanaýı aýyl sharýashylyq klasteri sanalady. Údemeli ındýstrıaldyq-ınnovasııalyq jobalar sheńberinde tolyq avtomattandyrylǵan sút zaýyty iske qosyldy. Munda kúnine 80 tonnaǵa jýyq sút óńdelip, ónimniń 50-den astam túrleri elimizben qatar Reseı qalalaryna da jóneltiledi. Sút óńdeý jáne qaıta óńdeý boıynsha barlyq prosess avtomattandyrylǵan sút kombınaty boı kóterdi. 7 myń iri qara maly baǵylady. 30 myń gektarǵa jýyq egistik alqaby bar. Qýaty 1,5 megavatt 2 jel energııasyn óndiretin qondyrǵysy paıdalanýǵa berildi. 700-ge jýyq adam jumyspen qamtamasyz etilgen. Mádenı, áleýmettik nysandar tolyq jumys isteıdi.
«Memleket basshysynyń aıtýynsha, bul hattarda qazaqstandyqtardyń Táýelsizdiktiń 25 jylynda qalaı ómir súrgeni kórsetilgen, – deıdi Gennadıı Ivanovıchtiń uly Gennadıı. – Ákem el Prezıdentin saılaý kezinde úsh ret senimdi ókili, respýblıkalyq shtabtyń beldi múshesi boldy. Ákemniń baqytqa bólengen keıpi kóz aldymnan ketpeıdi».
Gennadıı Ivanovıchtiń kózi tirisinde úlgirmegen isterin nemeresi Ivan da urpaq sabaqtastyǵy retinde jalǵastyrýdy paryz sanaıdy. Ol seriktestikte ınjener bolyp eńbek etedi.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Qyzyljar aýdany
