«Pansher patshasy»

Aýǵan soǵysynda qanshama er janqııarlyq erlikterimen kózge tústi, asqan batyrlyqty pash etti. Biraq solardyń ishinde tek Borıs Kerimbaevty, ıaǵnı qazaqtyń «Qara maıoryn» ǵana ke­ńes jaýyngerleri de, aýǵan­dyq­­tar da sózsiz moıyndady. Onyń áskerı bıik tulǵasy daý tý­dyrǵan emes. Bári de onyń eren erlikterin, bıik rýhyn bir ki­sideı tanyp, joǵary baǵa­laı­dy.

B.Kerimbaev – qazaq arasynan aýǵan dalasyna tikeleı KSRO Qarýly Kúshteriniń Bas barlaý basqarmasyna (GRÝ) qarasty arnaıy maqsattaǵy 177-shi jeke otrıadtyń komandıri bolyp kirgen birinshi adam. Ol qan maıdanda, urystardyń qyz­ǵan kezinde, «tar jol, taıǵaq ke­­shýlerde» jankeshtiliktiń, ta­ban­­dylyqtyń jáne áskerı she­ber­liktiń talaı jarqyn úlgisin kór­setti. 

Borıs (Baqyt) Kerimbaev Almaty oblysynyń Jambyl aýdanyna qarasty Aqqaınar aýy­lynda 1948 jyldyń 12 qań­tarynda muǵalimder otbasynda dúnıege kelgen. Sha­ńy­­raqtaǵy jalǵyz bala. Orta mek­tepti bitirgen soń, Tash­kent­tegi jalpyáskerlik koman­da­l­yq áskerı ýchılıshege túsedi. Leı­tenant Kerimbaevtyń al­ǵash­qy ofıserlik jyldary Ger­ma­nııadaǵy Keńes áskerleri to­­bynda motoatqyshtar vzvo­dy­­nyń komandıri, odan keıin polk­tiń barlaý rotasynyń ko­man­­dıri laýazymdarynda ótedi. Artynsha qyzmetin Orta Azııa áskerı okrýginde jalǵastyrady. 1980 jyly qańtar aıynyń basynda Temirtaýda motoatqyshtar batalonynyń komandıri bolyp júrgende, Afrıkadaǵy Efı­opııaǵa jaıaý ásker brıgadasy ko­man­dıriniń keńesshisi retinde issaparǵa jiberilmek bolady. Alaı­da qar borap, shyńyltyr aıaz júzdi qaryǵan qys aıynyń aıa­ǵynda onyń taǵdyryn kú­rt ózgertken basqa sheshim qabyl­da­nady.

Borıs Kerimbaev qańtar túge­s­i­lýge taıaǵanda, Máskeýge attaný tý­raly shuǵyl buıryq alady. KSRO astanasynda ony jaýapty tulǵalar áýejaıda kútip alyp, GRÝ-ǵa bastaıdy. Munda kabınetten kabınetke kirgizip, kóptegen basshylar áńgimege tartady. Bas barlaý basqarmasynda aınalasy eki kúnniń ishinde ol 11 general-maıordyń, 3 general-leıtenanttyń jáne 2 general-polkovnıktiń qabyldaýynda bol­ǵan. Osylaısha ábden elekten ótkizip, synap, muqııat tek­se­redi.

Ertesine GRÝ bastyǵy, armııa generaly Petr Ivashýtın Borıs Kerimbaevty jańadan qalyp­tastyrylatyn 177-shi arnaıy maqsattaǵy jeke otrıad­tyń komandıri bolyp taǵaıyn­da­lýymen quttyqtaıdy. Keńes Oda­ǵynyń áskerı basshylyǵy bul jerde Borıs Tókenulynyń qazaq batyrlaryna tán qahar­ly­­lyǵy men qaısarlyǵyn, aı­ba­ry men aıbatyn eskeredi. Qa­jyr-qaıraty, tózimdiligi men batyldyǵy syrtynda, «Qara maı­ordyń» parasatty, bi­li­m­di, bilikti, qurmetti komandır ekendigin Bas shtabtaǵylar jaq­sy túsinedi. Ol – talaı sy­naq­tan súrinbeı, synbaı, shyń­da­lyp ótken adam. Onyń ústine kartografııadaǵy bilimi tereń ári shtabtaǵy jumys tájirıbesi de bar. Sondyqtan osynyń bar­ly­ǵyn nazarǵa ala kele, Keńes ókimeti oǵan zor senim bildiredi. 

Kandıdatýrasy beki­til­gen­­nen keıin Borıs Kerimbaev Almatyǵa oralady. Qalaǵa ja­qyn ornalasqan Qap­shaǵaıda 177-shi arnaıy maqsat­taǵy jeke ot­rıad­ty qurýǵa baǵyttalǵan ju­­mys qyzyp jatyr eken. Ol kez­de Keńes Armııasynda áýe-de­santtyq jáne arna­ıy maq­sat­taǵy áskerlerge («spes­naz­ǵa») negizinen slavıan tektes ha­lyqtar men Baltyq elderi ókil­deri shaqyrylatyn, al az­shy­lyq ulttar basym kóp­shi­li­ginde tek áskerı-qurylys bó­­lim­derine joldanatyn. Ar­na­ıy maqsattaǵy «musylman ba­ta­lonynyń» tizgini qolyna tıgen Borıs Tókenuly bólimder men garnızondardy aralap jú­rip, kileń saıdyń tasyndaı saı­yp­q­yran jigitterdi ózi irik­tep alady...

Aqyry 1981 jyldyń 25 qaza­nynda otrıad eki eshelonǵa tıelip, Aýǵanstanmen aradaǵy shekaraǵa attanady. 29 qazannyń tańynda aýǵan shekarasyn kesip ótkenine bir saǵat qana bolǵanda olar dushpandarmen shaıqasqa kiredi. Sonda birinshi ret jaraqat alady.

Negizi «Qara maıor» aýǵan­da­ǵy qandy qyrǵyndarda qandaı qıyn­dyq kórgenin, qansha ja­ra­qat alǵanyn aıtpaıdy. Bi­r­aq alǵa oza, aıta ketsek, elge qaı­tqannan keıingi bar ǵumy­ry ómir úshin kúreske aınaldy. «Bir jylda onǵa jýyq ope­ra­sııa jasattym», deıdi ózi. Shyn­dyq. «Sol aýǵanda kórgen azabymnyń tozaǵy endi ǵana bastalǵan sııaqty», deıdi. Nege olaı boldy? О́ıtkeni ol baz bir qolbasshylar sııaqty shtabta, tórt qabyrǵanyń ishine tyǵylyp alyp, buıryq bergen emes. Qan-qasaptyń ortasynda ózi júrdi. Taǵdyryn ózine senip tapsyrǵan sarbazdaryna qorǵan boldy. Tastyń qalqasynda jasyrynyp alyp komanda berseń, ondaı sardardy eshkim salmaqty qabyldamaıdy. Komandır bol­sań, qarý alyp, alǵa shyq. Son­da ǵana seni tyńdaıdy. Senedi. Ere­di. Borıs Kerimbaev – osy ja­­zylmaǵan zańdylyqty bas­shy­lyqqa alǵan qolbasshy. 

Tarıhqa sholý jasaı ketsek, 1980 jyldyń qańtarynda KSRO arnaıy ásker jiberip, Aýǵanstannyń bıleýshisi, dindi ustanýshylardy qýdalap, aýǵan­dyqtar arasynda óshpen­dilik órtin tutandyrǵan Hafızýlla Amındi qulatady da (ony shabýyl barysynda atyp tastaǵan), or­nyna taǵy bir kommýnıst Bab­rak Karmaldy otyrǵyzdy. Alaı­­da aýǵan halqynyń basym kóp­shiligi Karmaldyń qýyr­shaq ókimetinen góri, dala ko­man­­dırleri arasyndaǵy eń be­del­disi, aýǵan batyry Ahmad shah Masýdty qoldaıdy. Onyń kúsheıgeni sonshalyq, 1981 jyl­dyń aıaǵynda búkil Aý­ǵan­stan aý­maǵynyń úshten bir bóligine baqylaý ornatady. Bul «elde qos bılik ornaǵanyn» bildiredi. 

KSRO endi eriksiz Ahmad shahpen sanasýǵa májbúr bolady. Aýǵan soǵysynyń tarıhyn zerttep júrgen otandyq jáne batystyq ǵalymdardyń aı-
týynsha, 1981 jyly Ahmad shah Masýd modjahedteriniń, ıaǵnı jaýyngerleriniń jalpy sany 100 myńǵa jýyqtaǵan. 

Bılik aýysqannan keıin shah Ka­býldy tastap, óziniń týǵan ól­kesi Pansherge keledi. Pansher – júz shaqyrymǵa sozy­lyp jat­qan, o sheti Pákistanǵa shy­ǵa­tyn, bu sheti Salang ótkeline, ıaǵnı Keńes Odaǵynan Kabýlǵa barar strategııalyq jolǵa tireletin taýly, qyratty, úlken aımaq. Kishigirim memleket syıyp ketetin óńirde qalalar da, kentter de, qyshlaqtar da, óndiris oryndary da, halyq ta molynan shoǵyrlanǵan. Bul, sonymen birge, dushpandardyń basty kóliktik kúretamyry bolatyn,  olar sol jolmen teń-teń júk tıelgen kerýender arqyly óz qoldaýshylarynan kómek aldy.
Aýǵan soǵysy kezindegi qııan-keski shaıqastardyń negizinen osy shatqal úshin bolǵanyn aıta ketken jón. О́ıtkeni on­da­ǵy Pansher shatqaly – úl­ken stra­te­gııalyq mańyzǵa ıe núkte. Bul shat­qalda atys uıasy­na yńǵaıly bıikter, tabıǵı úńgir­ler, jasyryn qýystar, ury soq­paqtar, kerýen joldardyń neshe atasy, kúre joldar, mańyzdy beketter, qolaıly bekinister mol-aq. 

Aýǵanstan astanasy Kabýl men osy Pansherdiń arasy – 80 shaqyrym. Shahtyń mod­ja­hed­teri Kabýlǵa bara jat­qan ke­ńes áskerleri men avto­kolon­­nalardy at­qylap, maza ber­meıtin. Olar keńes armııasy­men de, Babrak Karmal bas­qar­ǵan Aýǵanstan ókimetiniń ás­ke­rimen de qatar soǵysty. Azyq-túlik, qural-jabdyq tıelgen kólikterdi Kabýlǵa jetkizý Ke­ń­es Odaǵy úshin úlken muńǵa aı­nal­dy. 

Sodan KSRO Qorǵanys mı­nıstri marshal S.Sokolov bas­taǵan ortalyqtaǵy áskerı qol­bas­shylar Pansherge shuǵyl shabý­yl jasaý kerek dep sheshedi. Olar bul rette Ahmed shah Masýdtyń ózi men áskerleriniń kózin birjolata qurtý múmkin emestigin de túsinedi. Degenmen qol qýsyryp qarap otyrý – onyń álemdik derjava ataǵyna syn. Bulardyń maqsaty – shahty ál­siretý arqyly resmı ókimet­pen kelissózge kelýge májbúrleý boldy. 

Sonymen keńestiń «Shek­teý­li kontıngenti», sonyń ishinde 177-shi otrıad, 1981 jyldyń mamyr aıynda Pansherge shabýyldy bastaıdy. Operasııaǵa 12 myń keńes soldaty, B.Karmal bı­leıtin resmı úkimettiń 8 myń aý­ǵandyq jaýyngeri, barlyǵy 36 batalon jumyldyrylady. Mu­nyń syrtynda shabýylǵa 300 tikushaq, 26 áskerı ushaq, qap­taǵan brondy tehnıka men ar­tıl­lerııa jáne qosymsha kúsh­ter qatysady. Bul Uly Otan so­ǵy­sy­nan keıingi eń iri urys operasııa­sy bolatyn.

Bir aptaǵa sozylǵan qııan-keski shaıqasta eki jaq ta úlken shyǵynǵa ushyrady. Bir myń jaý­yn­geri qaza tapqan, eki myń­daıy jaralanǵan bizdiń ás­ker shatqaldy óz qolyna alady. Ahmad shah Masýd shaǵyn to­by­men Pákistanǵa ótedi de mod­ja­hedterdiń bir bóligi shashyrap ke­tedi, qalǵan bóligi taý-tas arasy­na tyǵylady.

Ielik etý azdyq etedi, endi keńes áskerine qaıtken kúnde Pan­sherdi ustap turý kerek bola­dy. Ahmad shah sonda ǵana ke­lissózge kelýi múmkin. Alaıda Pan­sherdi baqylaý úshin dál sondaı qýatty áskerdi qaldyrýǵa týra keler edi. Buǵan qajetti kúsh je­tis­peıdi. Odaqtan qosymsha bó­lim­derdi engizý de múmkin emes. Sodan keńestik áskerdi áke­tip, Pansherdi Aýǵanstannyń úki­mettik áskerlerine tapsyrý uıǵarylady. Biraq Babrak bu­dan úzildi-kesildi bas tartady: «Bizge ázirge Pansher kerek emes, aldymyzda budan da ma­ńyz­dy mindetter tur...», dep má­lim­degen Babrak Karmal 16 bata­l­on­dyq aýǵan áskerin túgel derlik Kabýlǵa alyp ketedi. Munyń mánisi de bar-tyn: olar shatqalǵa kirýge de qorqatyn, sebebi mun­daǵy jergilikti jurtshylyq beı­bit kúnderde de ortalyq bılikti moıyndamaıtyn. 

Osy kezde Ahmad shah Pákis­tanda otyryp, batys jýrna­lıs­teriniń kózinshe Quran ustap, bir aıdan keıin keńes áskerlerin Pan­sherden qýyp shyǵýǵa ýáde be­redi. Ahmad shah – ýádeniń adamy. Aıtty ma, bitti, ony oryndaıdy! Endi ne isteý kerek?

«Tym bolmaǵanda Pansherdi bir aı ustap turý kerek!» dep she­shedi KSRO-nyń áskerı qol­bas­shylary. Sonda marshal So­kolov shatqalǵa kileń saı­dyń tasyndaı iriktelgen, eń tań­­daýly, jaýjúrek sarbazdar­dan quralǵan ári shaıqas bary­synd­a erligimen tanylǵan «Qa­ra maıordyń» batalonyn qal­dy­rý­ǵa uıǵarady. 

177-shi otrıad Aýǵanstanda ús­tem­dik beretin bıiktikterdi ıel­enip qana qoıǵan joq, sondaı-aq osy bıik taýdaǵy pozısııalardy 8 aı boıy ustap turdy. Bas­tap­qyda qolbasshylyq shat­qalǵa eń bolmasa bir aı qojalyq etýdi josparlaǵany málim. Jazda kirgen edi jáne belgilengen merzim aıaqtalǵannan keıin ketýge ázirlenip jatqanda, jaǵdaı ózgerip shyǵa keledi de, olar qystaýǵa daıyndalýǵa májbúr bolady. Nátıjesinde bul jaıt Ahmad shah úshin «tamaqqa qadalǵan qylqanǵa» aınalady. Sebebi ol osynyń kesirinen qar tús­kenshe qarý-jaraq jáne basqa kerek-jaraqty kerýen joldarymen tasyp, qysqa ázirlenip úlgermeı qalady.

Ahmad shah Masýdtyń qazaqtyń otyz jasar batyr jigiti «Qara maıordyń» basyna 1 mıllıon dollar tigetini de osy kez. Tik­peske amaly joq, Kerimbaev ba­ta­lony bulardyń aldyn orap, tutqıyldan tegeýrindi soq­qy berip, shyǵynǵa ushyratyp oty­rady. Bıiktegi bekinister men atys uıalaryn ıemdenip alyp, ólispeı-berispeı tistesedi. Ah­mad shahtyń áskerı josparyn byt-shyt qylyp buzady. Mod­jahedterdi bas kótertpeı a­t­qy­lap, olardy udaıy sheginýge máj­búr etýmen bolady.

Bizdiń Qapshaǵaıda qurylǵan 177-shi arnaıy maqsattaǵy o­t­rıad­­tyń aty ańyzǵa aınalady, dań­qy qyr asyp, qıyrǵa ta­raı­dy!

Aqyr sońynda Ahmad shah Masýd qaptaǵan toptarǵa baqy­laý­dy joǵalta bastaǵanyn, olar­dyń ózara qyrqysýlardyń bat­paǵyna batqanyn túsinip, ke­lis­sózder týraly oılasady. Shah­tyń ózi B.Kerimbaevty ýa­qyt­sha bitim boıynsha kelissózge shaqyrady.

«Degenmen menimen kelis­sóz­derdi onyń orynbasary, bar­laý bastyǵy polkovnık Kaz­mýddın júrgizdi, – dep eske ala­dy Borıs Tókenuly. – Kez­de­sýlerde Aýǵanstannyń resmı bıligi atynan eshqandaı laýa­zymdy tulǵa bolmady. Bul Ah­mad shahty qatty ashyntty: «Babrak Karmaldyń ózi qaıda, onyń AHDP-daǵy adamdary qaıda? Sender meni «bandıt» dep ataısyńdar ǵoı. Men senderdiń barlyǵyńdy osy otyrǵan jerlerińde atyp tas-
taı alamyn. Bandıtke qandaı aıyrmashylyǵy bar, úsheýdi, qalasa otyzdy óltire salady. Bi­raq sender aýǵan halqyna beı­bitshilik usynyp, taza nıet­pen kelip tursyńdar. Son­dyq­tan ómirlerińnen aıyrmaı­dy. Sen­der Aýǵanstanǵa kómek­tes­ki­le­riń keldi, sodan soǵysqa tar­tylýǵa májbúr boldyńdar»,  dedi ol bizge qaıyrylyp. Men Bas barlaý basqarmasynyń ofı­­serlerimen birge, onymen úsh ret kezdestim. Kelissózder aýyr júrdi, óıtkeni shah óz ba­­ǵ­y­nyshtylary aldynda be­de­lin saqtap qalýǵa tyrys­ty: «Sen jaýyngersiń, men de jaýyngermin. Naǵyz jaý­yn­gerler­deı mámilelesetin bo­lamyz». Kelis­sózder ke­zin­de Más­keý tipti Masýdqa Aý­ǵans­tan­nyń qor­ǵanys mınıstri laýa­zy­myn usy­ndy, biraq ol bas tart­ty: «Bab­rak Karmal bılik ba­synda tur­ǵanda, bul qyzmetke bar­maımyn», dedi.

1982 jyldyń kúzinde bi­tim týraly kelisim bekitildi. 1983 jyldyń 8 naýryzynda, shaı­qasqa kirgeli beri 45 adamynan aıyrylǵan, bir jaýyngerin iz-túzsiz joǵaltqan (taý ózeniniń aryndy aǵyny alyp ketken) 177-shi otrıad shatqaldy tastap shyǵady. Árıne árbir adam ómiri qundy, biraq bul barlyq batalondar ishindegi eń az shyǵyn bolatyn.

Osyndaı tarıhta qalatyn, óskeleń jas urpaqqa úlgi-ónege bolatyn bitimniń arqasynda 1982 jyldyń shildesinen bas­tap 1984 jyldyń 21 sáýirine deı­ingi aralyqta Pansherde urys qımyldary júrgizilgen joq, demek qanshama adamnyń ómiri saqtaldy. Qanshama arys azamat úılerine myrysh tabytpen emes, óz aıaǵymen aman-esen oraldy. Al dúnıede adam ómirinen qymbat ne bar?! Meniń oıymsha, «Qara maıordyń» Aýǵan soǵysyndaǵy eń basty bir erligi de – osy! Aýǵan jurtynyń kósemi bolǵan Ahmad shah Masýdty kelissózge júgindirdi, ymyradan yrys izdeýge májbúr etti. Eger «Qara maıor» sekildi jankeshti qazaq batyrlary bolmasa, Masýd shah kelissózge ıliger me edi? Árıne ılikpes edi. 

Sondyqtan 1982 jyldyń shildesinen bastap 1984 jyldyń 21 sáýirine deıin KSRO-ǵa (onyń ishinde, árıne, Qazaqstanǵa da) saý qaıtqan árbir jaýynger «Qa­ra maıorǵa» qaryzdar seki­l­denip kórinedi de turady maǵan.

B.Kerimbaevtyń «Musylman batalonyna» deıin de, odan keıin de 40-shy Armııanyń qalǵan 8 jeke otrıadynyń jáne arnaıy maqsattaǵy jeke rotasynyń birde-biri Pansherge turaqty ornalasqan emes. Odan keıin «spesnazdyqtar» Pansherge tek qysqa reıdterge ǵana ushyp baratyn bolǵan.
«Qara maıordyń» jaýyn­ger­leri Aýǵanstanda arnaıy ope­­rasııalarmen jáne pat­rý­l­deýmen shektelgen joq. So­nymen birge jergilikti ın­fra­­qurylymdy damytýǵa já­r­demdesti. Beıbit ómirdi uıym­das­tyrý isin de qolǵa aldy: me­shitti, dúkenderdi, joldardy, sýmen jabdyqtaý júıesin qalpyna keltirdi. Bazarlardy qaıta saldy. Syrqattardy qabyldaý jáne emdeýdi jolǵa qoıdy. Tizginniń qýatty qolǵa kóshkenin sezip, turǵyndar qaıta orala bastady. Birneshe qarýly top «Qara maıordyń» jaǵyna shyqty. Borıs Kerimbaev ózara is-qımyldy ornatqan soń, olardyń jaýapkershiligindegi aımaqtar shekarasyn syzyp berdi. Muny qazirgi saıasattaný tilinde «qaýipsizdik aımaqtary» («zony deeskalasıı») dep atap júr. Bizdiń arnaıy maqsattaǵy jaýyngerler burynǵy modjahedtermen birlesip, kelimsek bandalarmen shaıqasty. 

Keıinderi keri oralý týraly buıryq berilgende, aýǵan­dyq provınsııalardyń biri Dar­zobtyń aqsaqaldary el bıleý­shi­si Babrak Karmalǵa hat jazyp, osy otrıadty qaldyrýdy qı­yla surady. Olar tipti tamaq­tan­dyrý jáne basqa da kerek-jaraq­ta­rymyzdy óz moıyndaryna alýǵa ázirlik tanytqan. Alaıda áskerı buıryq sózsiz oryndalýǵa jatady, «Qara maıor» otrıadyna beıbit ómirge en­gen provınsııany, ondaǵy qaıy­rymdy, yqylasty jurt­shy­lyqty tastap ketýge týra ke­ldi. Darzobtyń barlyq tur­ǵyn­dary olardy shyǵaryp salýǵa shyqty.

Bir atap óterligi sol, qaı so­ǵysta da qarsylas qolbas­shy­synyń qurmetke bólenýi, erli­gi­niń súısinis týǵyzýy – óte sırek qubylys. Aýǵanstanda Borıs Tókenulyn «Pansher patshasy» («Korol Pandjshera») dep te ataı bastady. Al «Pansher arystany» («Lev Pandjshera») – Ahmad shah Masýd bolatyn. 

1989 jyldyń aqpan aıynda 177-shi arnaıy maqsattaǵy jeke otrıad Aýǵanstannan shy­ǵyp, Reseıdiń Mýrmansk ob­ly­­syndaǵy Taıbol kentine kó­shi­riledi de Soltústik-Batys ás­kerı okrýginiń quramyna enedi. 1995 jyly otrıad taratylady. Onyń Jaýyngerlik týy men qu­jattary Reseı Federasııasy Qor­­ǵanys mınıstrliginiń mu­ra­ǵatyna tapsyrylady. 

2011 jyly sol kezdegi Qazaqstan Qorǵanys mınıstriniń birin­shi orynbasary – Bas shtab bastyǵy (qazirgi Qorǵanys mınıstri) Sáken Jasuzaqovtyń RF Qorǵanys mınıstrliginiń bas­shylyǵymen júrgizgen kelis­sózderiniń arqasynda 177-shi otrıad­tyń Jaýyngerlik týy Qaz­aqstanǵa qaıtaryldy. Qazaq­stan Qorǵanys mınıstr­li­­­giniń 2011 jyldyń 11 qańtar­yn­da shyǵarylǵan jabyq dırektıvasymen Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń qatarynda 177-shi arnaıy maqsattaǵy otrıad qaıtadan qurylady. Otrıadqa qazaqstandyq Jaýyngerlik tý beriledi de, eski Týy otrıadtyń murajaıyna tapsyrylady.

2011 jyly Prezıdent – Jo­ǵarǵy Bas qolbasshy N.Á.Nazar­ba­evtyń Jarlyǵymen Borıs Kerim­baevqa I dárejeli «Aı­byn» ordeni tabystaldy. Sol jyl­dyń 27 tamyzynda bas qala­myz Astanada Elbasynyń qatysýymen «Vozvrashenıe v «A» atty qazaqstandyq jańa kór­kem fılmniń tusaýy kesil­di. Sh.Aımanov atyndaǵy «Qa­zaq­fılm» stýdııasynda re­s­eı­lik rejısser Egor Koncha­lov­s­kıı túsirgen bul týyndy sse­na­rııi­ne aýǵan soǵysynda aty ańyzǵa aınalǵan daraboz batyr, daryndy qolbasshy «Qara maı­ordyń» eren erlikteri negiz bol­ǵan.

Borıs Tókenuly Kerim­ba­ev­ty óziniń erligimen, órligimen, eńbegimen jeńip alǵan tarıhı tuǵyrynan eshkim de qozǵaı almaıdy! О́ıtkeni ol – qazaqtyń «Qara maıory». Kún ótken saıyn onyń bedel-beınesi aı­shyqtanyp, daralanyp, qudi­ret­tene túsedi. Ol qudiret er­teń­ge ketedi, bolashaqtyń bol­my­syna aınalyp, bıik adamı tulǵasy ha­lyqtyń rııasyz súıis­pen­shiligine bólene beredi. 

Baqytbek SMAǴUL,
Aýǵan soǵysy ardagerleri uıymdary 
«Qazaqstan ardagerleri» qaýymdastyǵynyń tóraǵasy