Elbasy tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa álemine beıimdelý men jetistikke jetý jolyn tabý úshin ne isteý qajettigin naqty aıqyndap berdi.
Meni aýyl sharýashylyǵy mamany retinde «aqyldy tehnologııalar» arqyly agroónerkásip keshenin qarqyndy damytý múmkindikteri qatty qyzyqtyrady. Aldymyzǵa bes jyl ishinde AО́K-tegi eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen aýylsharýashylyq óniminiń eksportyn kem degende 2,5 esege arttyrý mindetteri qoıyldy. Bul tapsyrma astyqty óńirler úshin óte mańyzdy. Osy oraıda biz astyq ósirýdegi kópjyldyq is-tájirıbelerge súıenip kelemiz. Desek te tarıhı qujatta atap ótilgendeı, qoldaǵyny mise tutý, barǵa qanaǵattaný jetkiliksiz. Shıkizatty qaıta óńdeýdi qamtamasyz etip, álemdik naryqtarǵa joǵary sapaly daıyn ónimmen shyǵý basty talaptardyń birine aınalǵanyn, oǵan jetý úshin birinshi kezekte agrarlyq ǵylymǵa, ekinshiden, bilikti kadrlar kómegine súıenýimiz kerek. О́kinishtisi sol, osy áleýetti tolyǵynan paıdalana almaı kele jatqanymyzdy moıyndaýǵa tıispiz. Bizdiń agrofırma eginshilik salasyn qaryshty damytyp, ozyq tehnologııalardy keńinen qoldanyp keledi. Gektar shyǵymdylyǵy 20-22 sentnerden kemigen emes. Sońǵy jyldary astyq óndirisin ártaraptandyrýǵa erekshe mán berilip, maıly daqyldar kóptep ósiriledi. Nóldik tehnologııalardy qoldaný, topyraq qunarlylyǵyn arttyrý qalypty úrdis sanalady.
Joldaýdaǵy «egin egý men astyq jınaýdyń ońtaıly ýaqytyn boljamdaýdyń, «aqyldy sýarýdyń», mıneraldy tyńaıtqysh sebýdiń, zııankestermen jáne aramshóppen kúresýdiń ıntellektýaldy júıeleri arqyly ónimdilikti birneshe ese arttyrýǵa bolady», degen sózder maǵan úlken oı saldy. Jańa tehnologııalar men bıznes-modelderdi engizý, sóz joq, adam kúshimen atqarylady. Osy turǵydan sóz qozǵaıtyn bolsaq, biz sekildi alyp sharýashylyqtar da jan-jaqty ınnovasııalyq sıpatqa, ıntellektýaldy aqyl-oıǵa ıe adamı kapıtal kúshine muqtaj. «Bıýller», «Djon-Dır», «Morıs», «Keıs» sekildi joǵary ónimdi sheteldik tehnıkalarmen jumys isteýge jas mamandar táýekel ete bermeıdi. Onyń ústine «Baıer Krýp Saıtes», «Monsanto» sııaqty belgili kompanııalarmen tikeleı baılanys jasaımyz. Ásirese kóktemgi, kúzgi naýqandar kezderinde bilikti mehanızatorlar men kombaınshylar jetispeıdi. Menińshe, ozyq tehnologııalardy tereń ıgergen mamandardy jan-jaqty daıyndaý isine basa nazar aýdarmaı bolmaıdy. Olar aǵylshyn tilin meńgerse de, esh artyqtyq etpeıdi. Qazir mamandar kolledjderde oqytylǵanymen, tııanaqty bilim alyp shyǵyp jatqany shamaly. О́ıtkeni tájirıbe retinde kóbine keńestik úlgidegi tehnıkalar usynylady. Budan keıin ózgeristerge beıim, bilimdi, bilikti maman talap etýdiń ózi orynsyz. Biz asyl tuqymdy iri qara mal ósirýmen de aınalysamyz. Bul sala da bilikti kadrlardy qajet etedi. Búgingi tańda ındýstrııalandyrý jańa tehnologııalardy engizýdiń kóshbasshysyna aınalyp kele jatqanyn eskersek, aýyldyq jerlerde de erekshe mańyzǵa ıe bolyp otyr.
Sondyqtan da agrarlyq ýnıversıtetterdiń rólin qaıta qarap, dıplom berip qana qoımaı, aýyl sharýashylyǵy kesheninde naqty jumys isteıtin mamandar daıarlaý qajet degen usynys ta kókeıge ábden qonady. Jastardy jańa tehnologııalyq qalypqa ıkemdeý ýaqyt talaby ekenin umytpaıyq.
Anatolıı RAFALSKII,
«Taıynsha-Asyq» JShS bas dırektory, oblystyq máslıhattyń depýtaty
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Taıynsha aýdany
