Foto: Valerıı BÝGAEV
Eýrazııalyq Toptyń (ERG) quramyndaǵy «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ jańa býyn kásiporyny sanalady. Ol joǵary sapaly ónim óndirýge múmkindik beretin, elimizde bastapqy alıýmınıı óndire alatyn qazirgi zamanǵy tehnologııalarmen jabdyqtalǵan alyp óndiris orny bolyp tabylady. Elimizdegi ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrýda jasampazdyqtyń onjyldyǵyna jetken óndiris ornynyń mereıtoıymen quttyqtaýǵa Eýrazııalyq Top, oblys basshylyǵy qatysty.
– Búgingi kúni «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ sııaqty erekshe jobamen ár el, ár qala maqtana almas. Al men osyndaı erekshe jobany Pavlodar óńirinde iske asyrdyq dep maqtanyshpen aıta alamyn. Birinshiden, bul joba Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýymen júzege asty. Ekinshiden, Prezıdentimizdiń arman-jigerimen Qazaqstandy gúldengen elder qataryna qosýǵa asyqqan umtylysynyń nátıjesinde múmkin boldy. Árıne, bastapqyda qıyndyqtar da kezdesti. Toqyraý da boldy, metall baǵasy da túsip ketti. Tipti álemdegi keıbir elektrolız zaýyttary jabylyp ta qaldy. Biraq «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ synaqtan ótti. Nege? О́ıtkeni zaýyt joǵary sapaly ónim shyǵarady, ónimniń ózindik quny tómen, al zaýyt metallýrgteri, qyzmetkerleri ózderiniń jumysyna kásibı turǵyda shyn berilgen, – dedi Eurasian Resources Group dırektorlar keńesiniń tóraǵasy A.Mashkevıch.
Iá, aıtsa aıtqandaı, elimiz serpilisti jańa damý dáýirine qadam basty. 2007 jyly jeltoqsan aıynda 250 myń tonna bastapqy alıýmınıı óndiretin joǵary qýattylyǵy bar alyp zaýyttyń alǵashqy kezegi iske qosylǵanyn joǵaryda aıttyq. Elbasy Nursultan Nazarbaev osy shara kezinde:
«Qazaqstannyń jeke óziniń alıýmınııin shyǵarý meniń armanym edi. Bul sizderdiń de armandaryńyz bolatyn. Mine, sol arman oryndaldy. Qazaqstan óziniń joǵary sapaly daıyn alıýmınııin shyǵaratyn dárejege jetti», degen edi. Zaýyttyń ekinshi kezegi 2010 jyldyń 24 maýsymynda saltanatty túrde iske qosyldy. Sol sharada Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «jalpy mundaı iri zaýyt salýǵa on-jıyrma jyl ýaqyt qajet. Alaıda elektrolız zaýytynyń árbir kezegi nebári eki jarym jyl ishinde salyndy. Bul osynda jumys istegen qurylysshylardyń, metallýrgterdiń eren eńbeginiń úlgisi», degeni esimizde.
Sóıtip zaýyt jylyna 250 myń tonnalyq bastapqy alıýmınıı óndiretin qýatqa qol jetkizdi. Qazirgi ýaqytta zaýytta zaman talaptaryna saı ekologııalyq qaýipsiz jáne eń sońǵy tehnologııalardy paıdalaný arqyly progressıvti alıýmınıı óndirý tehnologııalary qoldanylýda. Halyqaralyq standarttarǵa saı otandyq alıýmınıı óndirýde. О́ndirilgen bastapqy alıýmınıı resmı túrde London metall bırjasynda tirkelgen.
Zaýytta 20 kelilik A8 jáne A85 markaly alıýmınıı kesekteri daıyndalady. О́ndiris orny halyqaralyq ekologııalyq talaptarǵa saı keletin jańa zamanaýı qural-jabdyqtarmen jaraqtalǵan. Tehnologııalyq operasııalardyń tıimdiligin arttyrýǵa, elektrolızderdiń jumystaryna júıeli monıtorıng júrgizýge, gaz tazalaǵysh qurylǵylardy, quıý sehy men kómekshi nysandardy der kezinde retteýge múmkindik beretin jańa zaýyttyń barlyq tehnologııalyq úrdisteri avtomattandyrylǵan basqarý júıelerimen baqylanady. Bul kúnderi qazaqstandyq óndiristiń úlesin arttyrýǵa, eldiń, oblystyń esporttyq áleýetin kóterýge jáne de qajetti óndirister qurýǵa, ınfraqurylymdy damytýǵa, ózge de oń isterge jol ashylýda.
Búginde elektrolız zaýytynda 2 537 adam jumys isteıdi. Olar jasaǵan ónimge quıý sehynan soń Qazaqstanda shyǵarylǵanyn bildiretin belgi soǵylady. Elektrolız zaýytynyń salynýy respýblıkamyzda metallýrgııa klasterine jol ashyp otyr, buǵan deıin sazbalshyq óndirýmen shektelip kelgen elimiz endi tyń óndiristi tolyq ıgerýde. Alıýmınıı quımasynan daıyn ónimder de shyǵarylýda.
Zaýyt – bul bizdiń ómirimiz. Bizben birge 400-den astam metallýrg áriptesterimiz kásiporyn ashylǵaly beri eńbek etip keledi. О́ndirissiz basqa ómirdi kóz aldymyzǵa elestete almaspyz. Kásipornymyzben árqashan birgemiz deıdi eńbekkerler.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy
