Almatyda aýǵan soǵysynyń ardageri Borıs Kerimbaevtyń mereıtoıy atap ótildi

Ol týraly qanshama kitap jazyldy, kınofılmder túsirildi. Bul kúngi mereıtoıda Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń ardageri, polkovnık Borıs (Baqyt) Tó­kenuly Kerimbaevtyń buǵan deıin esh jerde aıtylmaǵan syrlary aqtaryldy, tipti jaýjúrek komandır halqyna buǵan deıin esh jerde ashylmaǵan birqatar qyrlarymen de tanyldy. 1980 jyly ony KSRO Qorǵanys mınıstrligi Bas shtabynyń Bas barlaý basqarmasy Efıopııa armııasynyń jaıaý áskerleri quramynyń bas qolbasshysyna áskerı keńesshilik qyzmetke taǵaıyndaıdy. Alaıda issa­par belgisiz sebeptermen keshik­tirile bergen. Sodan 1981 jyl­dyń basynda motoatqyshtar batalonynyń komandıri maıo­r Kerimbaev Máskeýge shuǵyl sha­qy­rylyp, Bas shtabtaǵy Bas bar­laý basqarmasynyń ishi­nen tótenshe qurylǵan 177-shi arnaýly maqsattaǵy aıry­qsha otrıadtyń komandıri etip ta­ǵaıyndalǵany týraly málim­deıdi. Ofıserdiń qupııa áskerı qyzmettegi taǵdyr joly osylaı bastalǵan.

Sol jyldyń qyrkúıeginde Keńes Odaǵynyń quramyndaǵy Orta Azııa halyqtary ókilderinen – 500 qazaq, ózbek, tájik, qyrǵyz jaýyngerlerinen quralǵan arnaıy top Aýǵanstannyń Farıab aýdanyndaǵy Meımene qalasyna bir túnde «yń-shyńsyz» kelip kiredi.

Sahna tórinen mereıtoı ıesine arnap sóz sóılegen dańq­ty «№2 musylman batalony» degen ataqqa ıe bolǵan toptyń bir kezdegi órimdeı jap jas sardarlary – búgingi qazaq armııasynyń polkovnıkteri men generaldary qoldaryn júrekterine qoıyp, tebirene sóz sóıledi. Olardyń barlyǵy da birinshi sózin jalpyǵa birdeı áskerı tártiptiń jazylmaǵan zańymen «komandır» dep bas­tap jatqany tekten-tek emes. О́ıtkeni qan maıdannyń naǵyz ótine aınalǵan Pansher aýma­ǵynyń «koroli» atanǵan «qara maıor» Kerimbaev sol tusta qaramaǵyndaǵy árbir jaýyn­gerdiń ómirine qal­qan bolǵan. Osy arada Qazaqstannyń qazirgi Qorǵanys mınıstri general-polkovnık Sáken Jan­uza­qovtan bastap bir top generaldar men joǵary quram­daǵy ofıserlerdiń aýǵan soǵysynda osy Kerimbaevtyń «shınelinen shyqqany» atap ótildi. Jambyl aýdanynyń (Almaty oblysy) Aq­qaınar aýylynda týyp-ósken Bo­rıs Tókenuly Kerimbaevqa ar­naıy madaq aıtyp, at mingizip, shapan japqan aýdan ákimi Jandarbek Dalabaev «Ke­shegi Qarasaı men Suranshy-Saýryq­tyń jolyn qýǵan qaharman aǵa­myzdyń erlik joly búgingi jas býynǵa árqashan da úlgi-ónege» dep jigerli sóz túıdi. Ákimniń sózin qoldaı ketken jigeri tasyǵan bolashaq ofıserler – Almatydaǵy áskerı oqý oryndarynyń kýrsanttary Otan qorǵaýda Kerimbaev erliginiń qashan da júrekterinen oryn alatynyna ant etti.

Saltanatty jıynnyń eń qyzyqty sáti – sahnaǵa «№1 mus­ylmandar batalonynyń» ko­mandıri О́zbekstan áskeriniń ardageri Habıb Halbaev shyq­qanda týdy. Kúlli zal ornynan turyp qos qabylannyń qushaqtary jazylmaı aıqasyp turǵan sátine damylsyz uzaq qol soqty. Aýǵan jerinde ot-jalyn keshken maıdangerler araǵa 35 jyl salyp alǵash ret qazaq jerinde osylaı qaýyshty. Aýǵan soǵysynyń tarıhynda keńestik maıor Halbaev bastaǵan 600 musylman jastarynan ja­saq­­talǵan aıryqsha otrıad (Mýs­bat-333) bastaryn ólimge tigip sol kezdegi Aýǵanstan pre­zıdenti Amınniń rezıdensııasyna tún jamyla basyp kirip, el basshysynyń kózin joıý operasııasyna qatysqan edi...

Ol kezde Otan tapsyrmasyn oryndaǵan otan soldatynyń minbeden sóılegen sózi qysqa da naqty shyqty. «Men jańa ǵana osy kórkem saıabaqty aralap júrip, Keńes Odaǵynyń Batyry, gvardııa polkovnıgi Baýyrjan Momyshulynyń es­kertkishine taǵzym ettim, – dedi ózbekstandyq meıman. – Qur­metti aǵaıyndar, aýǵan soǵysynda Otan aldyndaǵy áskerı boryshyn abyroımen oryndaǵan dańqty komandır Borıs Kerimbaevqa ne Reseı Fede­rasııasynyń Batyry, ne Qazaq­stannyń Halyq Qaharmany ataǵyn alyp beretin kún týdy. Ol úshin eki el Prezıdentterine hat jazýǵa tıissizder. Dańqty Mo­myshulyna laıyqty ataǵy kesh te bolsa oraldy emes pe?! En­deshe «Qara maıordyń» da erlik isteri ádil baǵasyn alýy tıis».

Dańqty barlaýshy-koman­dır­ge umtylǵanmen tildesip úl­g­ere almadyq, ol sahnaǵa qa­laı tap bolsa, kózden solaı tasa boldy.

«Qara maıor» Borıs Kerim­baevtyń mereıtoıynan jurt esinde saqtalǵan erekshe oqıǵa osy edi...

Mereıtoı soǵys ardageriniń qurmetine arnalǵan balǵyn jas­tar­dyń saltanatty konsertine ulasty.

Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY