«Jappaı qyryp-joıý qarýlary bar elderdiń kóbeıýi, ıadrolyq, hımııalyq, bıologııalyq jáne radıologııalyq qarýdyń destrýktıvti kúshterdiń qolyna túsý qaýpin týdyrady. Iаdrolyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi búgingi quqyqtyq basa XX ǵasyr sońynda «ıadrolyq derjavalar klýbynyń» keńeıýine tosqaýyl bola almady. Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa negizdelgen barshamyzǵa qajet taratpaý rejimin nyǵaıtý tereń mentaldy ózgerister men kópjaqty jańa saıası sheshimderdi talap etedi dep oılaımyn. Taratpaý salasyndaǵy senimdi nyǵaıta túsý úshin mynandaı sharalar atqarýdy usynamyn», dedi Nursultan Ábishuly.
Prezıdent memleketter arasyndaǵy senim qajettigi týraly aıta kelip, ıadrolyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý turǵysynda mynadaı sharalardy atqarý qajettigine basa nazar aýdardy.
«Birinshi. Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttan shyǵý prosesin qıyndatý qajet dep sanaımyn. QHDR-dyń áreketi ıadrolyq qarýdy ıelensem degen ambısııasy bar basqa elderdi osyndaı qadamǵa ıtermeleýi múmkin. Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa kúmán keltirmeı, bul Shartty buzatyn elder úshin osynyń naqty saldaryn (sanksııa sharalaryn qosa alǵanda) aıqyndaıtyn BUU Qaýipsizdik Keńesiniń arnaıy qararyn ázirleý múmkindigin qarastyrýdy usynamyn.
Ekinshi. Jappaı qyryp-joıý qarýlaryn ıemdenýge jáne taratýǵa qatysty qatań shara qoldanýdyń naqty jumys isteıtin mehanızmin ázirleý kerek. Mundaı kópjaqty kelisimderdi BUU Qaýipsizdik Keńesiniń jekelegen qararlarynda bekitý qajet. Jappaı qyryp-joıý qarýldaryn ıemdený nıetine jol bermeýdiń basty sharasy retinde atom qarýyn ıelenýden erikti túrde bas tartqan jáne ıadrolyq qarýy joq memleketterge ıadrolyq derjavalardyń beretin kepildigin zań júzinde mindetteıtin júıeni damytý qajet.
Úshinshi, Jahandyq qaýipsizdik júıesin jańartý prosesiniń sátti nemese sátsiz bolýy álemdik qoǵamdastyqtyń mılıtarıstik anahronızmdi eńserý qabiletine tikeleı baılanysty. Esh maǵynasy joq ári arandatýshylyq týǵyzatyn áskerı bloktarǵa bólinýdi ótkenniń úlesine qaldyrý kerek.
Dál osy tusta memleketter arasyndaǵy senim asa qajet. Men soǵysqa qarsy jalpyálemdik sharalar týraly kózqarasymdy «Álem, XXI ǵasyr» atty manıfesimde bildirdim.
Tórtinshi. Halyqaralyq qarym-qatynasqa saıası senim men júıeli dıalogty mindetti túrde qaıtarý kerek. Is-qımyldy tolyqtaı qamtıtyn birlesken jospar sonyń jarqyn mysaly bolmaq. Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasyna qatysty mámile qarýdy taratpaý salasyndaǵy kóp jaqty dıplomatııanyń tabysty bolatynyn kórsetti.
Besinshi. Jappaı qyryp-job qarýlarynyń taralýymen kúres júrgizýdegi tıimdi quraldyń biri ‒ ıadrolyq qarýdan azat aımaqtar qurý. Sondaı-aq, bul ujymdyq senim bildirýdiń úlgisi bolyp tabylady. Taıaý Shyǵysta ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurý kúsh-jiger jumsaýdy jalǵastyrýdy mańyzdy dep sanaımyn. Múddeli taraptardy jumysty jańǵyrtýǵa shaqyramyn jáne keıbir elder arasyndaǵy túsinispeýshilikter jaqyn arada sheshimin tabady dep úmittenemin.
Altynshy. Búginde ǵylymı jetistikterdi paıdalanyp, jantalasa qarýlanýdyń jańa tolqynynyń týyndaý qaýpi bar. Osyǵan oraı, halyqaralyq qoǵamdastyq jańa áskerı jáne aqparattyq tehnologııalardyń jasalýy men taralýyna baqylaýdy kúsheıtýge tıis. Senim sharalary ǵarysh keńistigin mılıtarızasııalaýdyń aldyn alýǵa qatysty ortaq ustanym qalyptastyrý barysynda da kerek bolady. Álemdik ıadrolyq derjaval arasyndaǵy ózara túsinistik pen ózara senim jaǵdaıynda ǵana kóptegen qaqtyǵystyń aldyn alyp, tıimdi retteýge bolatyny búgingi kúnniń shyndyǵyna aınaldy. Iаdrolyq apatty boldyrmaý úshin olarǵa adamzat aldyndaǵy zor jaýapkershilik júktelgen. Ásirese, iri ıadrolyq derjavalar ıadrosyz álem qurý úshin kúrestiń aldyńǵy shebinde bolyp, jappaı qyrypqyryp-joıý qqarýlaryn qysqartýdyń úlgisin kórsetýi qajet. Biraq bul basqa elder syrt qalýǵa tıis. Olar eshteńege yqpal ete almaıdy degendi bildirmeıdi», dedi Nursultan Nazarbaev.
