Jalpy, elimizde turǵyn úı salý jumysy jyl sanap jandanyp keledi. Byltyrdyń ózinde paıdalanýǵa berilgen turǵyn úı kólemi 2016 jylǵymen salystyrǵanda 6,2 paıyzǵa artqan. Osylaısha turǵyn úıdi iske qosýdyń jyldyq jospary 111 paıyzǵa oryndalypty. Munyń bári elimizde «Nurly jer» biryńǵaı turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasynyń arqasy deıdi mamandar.
Úkimet «Nurly jer» biryńǵaı turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn 2016 jyldyń sońynda Prezıdent tapsyrmasymen ázirlegen bolatyn. «Nurly jer» boıynsha 15 jylda 1,5 mıllıonǵa jýyq qoljetimdi turǵyn úı salý josparlanǵan. Baǵdarlamanyń negizgi maqsaty da sol – halyqqa turǵyn úıdiń qoljetimdiligin odan ári arttyrýdy qamtamasyz etetin turǵyn úı qurylysyn damytý máselelerin keshendi sheshý.
Atap aıtsaq, byltyr turǵyn úı qurylysyna 979,8 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan, bul onyń aldyndaǵy jylǵy deńgeıden 18 paıyzǵa joǵary.
О́tken jyly salynǵan 100,8 myń baspananyń 75,8 myńy jeke sektor esebinen, 25 myńy memlekettik ınvestısııa esebinen júzege asyp otyr. Olardyń 27,9 myńy jeke úıler, al 72,9 myńy kóp qabatty úılerdegi páterler. Al óńirlerde turǵyn úı qurylysyna qajetti ınfraqurylymdy júrgizý úshin 77,3 mlrd teńge bólingen, ótken jyly onyń 99,5 paıyzy nemese 76,9 mlrd teńgesi ıgerilipti.
Respýblıka boıynsha turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýden 2,4 mln sharshy metrmen Astana qalasy kósh bastap tur. Odan keıingi oryndardy Almaty qalasy (1,9 mln m2), Mańǵystaý (833 myń m2) jáne Aqtóbe (792,3 myń m2) oblystary ıelengen.
Jalpy, turǵyn úı salýdan Astananyń kósh bastap turýy qatty tańǵalarlyq qubylys emes. Sebebi jyl sanap ósip, keńeıip-qanat jaıyp kele jatqan bas qalanyń turǵyndar sany da kún sanap artyp keledi. Soǵan saı baspanaǵa qajettilik te kúsheıe túsetini anyq. Máselen, ótken jyldyń basynda-aq úı alýǵa 44 myń adam kezekte turypty, sonyń 6 myńnan astamy 2016 jyly ǵana kezekke turǵandar. 2016 jyly kezektilik tártibimen jáne turǵyn úı baǵdarlamalary sheńberinde azamattarǵa 603 páter berilgen.
«Nurly jer» baǵdarlamasy sheńberinde 2017-2021 jyldary elorda boıynsha sharshy metri 1000 AQSh dollaryna deıingi baǵaǵa 40 myń páter tapsyrylady dep josparlanǵan. Sonyń ishinde bıýdjet qarjysy esebinen qalalyq qurylys basqarmasy arqyly 8247 páter, ıaǵnı 5940 nesıelik, 2307 arendalyq baspana berilmek.
Toqtala ketetin taǵy bir jaıt, ótken jyldyń tamyzynda Memleket basshysynyń óńirlerdi áleýmettik-ekonomıkalyq damytý jónindegi keńeste bergen tapsyrmasy boıynsha baǵdarlamaǵa ekinshi deńgeıli bankterdi belsendi tartý jáne ony iske asyrýdyń tıimdiligin arttyrý týraly ózgerister men tolyqtyrýlar ázirlenip, qabyldandy. Engizilgen alǵashqy ózgerister baǵdarlama tetikterin ózektendirýdi kózdedi. Aıtalyq, qujatqa Astana qalasynda turǵyn úı qurylysynyń problemaly nysandaryn qarjylandyrý tetigin iske asyrýdyń normalaryn reglamentteıtin bólim qosyldy. Aıaqtalýy tıis nysandar tizimin qala ákimdiginiń vedomstvoaralyq komıssııasy anyqtaıdy. Munyń ózi elordadaǵy eń ózekti baspana máselesiniń birshama sheshilýine septigin tıgizer degen senimdemiz. Sondaı-aq kópshilik kókeıinde júrgen taǵy bir másele – «Nurly jer» baǵdarlamasy arqyly Astanadan jer alý jaıy. Alaıda jaqynda Úkimet úıiniń baspasóz ortalyǵynda aıtylǵan málimetke súıensek, jeke turǵyn úı qurylysyna jer telimderin bólý tártibi boıynsha Astana men Almatydan jeke turǵyn úı qurylysyna jer telimderin bólý qarastyrylmaǵan. Biraq jerge bolmasa da úıge qol jetkizýińiz ábden múmkin. Endeshe óz mereıtoıy qarsańynda «Nurly jer» baǵdarlamasymen elordada salynǵan jáne salynatyn baspananyń kóp bolýyn ǵana tileımiz.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
