Atyraý oblysynyń Qurmanǵazy aýdanyna qaraıtyn Azǵyr óńiri Reseı Federasııasymen shekaralas jerde ornalasqan. Bul óńirde úsh aýyldyq okrýgtiń quramyna kiretin 9 eldi meken bar. Olar oblys ortalyǵynan 600, aýdan ortalyǵynan 300 shaqyrym qashyqtyqta. Avtomobıl nemese temir jol joq, qatynas qıyn. Azǵyr óńiri sýsyz, tabıǵaty qatal. Munda Keńes Odaǵy jyldarynda 17 ret jerasty ıadrolyq synaǵy ótkizilgen.
Osy jerdiń turǵyndary úshin eń ózekti máselesiniń biri – Qazaqstan men Reseı Federasııasy arasyndaǵy shekaradan ótý bolyp otyr. Bul aımaq Reseıdiń Astrahan oblysynyń Qarabaıly qalasynan bar-joǵy 60 shaqyrym jerde. Burynǵy kezde aýdanǵa baryp-kelý, saýda-sattyq, basqa da sharýalarǵa baılanysty qarym-qatynas Qarabaıly qalasymen tyǵyz bolǵan.
Biraq, búgingi kúngi qalyptasqan jaǵdaı aýyl adamdarynyń turmys-tirshiligin qıyndatyp tur. О́ıtkeni Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy Kelisim shekara mańyndaǵy turǵyndardyń erkin aralasýyn shektep, qoldan qıyndyq týǵyzýda.
Kelisim boıynsha Azǵyr óńirinde shekarany kesip ótý orny retinde «Balqudyq-Qarabaıly» jáne «Jalǵyzapan-Basqunshaq» yqshamdalǵan ótkizý pýnktteri belgilengen. Turǵyndar osy pýnktter arqyly Reseı Federasııasynyń kórshi aýdanyna tek 3 táýlikke deıingi merzimge bara alady jáne ár adamǵa 35 kılodan artyq júk alyp ótýge ruqsat berilmeıdi. Sonymen qatar shekaradan ótken soń Qazaqstanǵa nemese Reseıdiń basqa óńirlerine bara almaıdy.
Bul shalǵaıdaǵy aýyl adamdaryna úlken qıyndyqtar týǵyzyp otyr. Azǵyr óńirinde jeti myńnan astam adam turady. Elýge jýyq kásipker, 106 sharýa qojalyǵy jáne asyl tuqymdy qoı ósiretin «Súıindik» JShS jumys jasaıdy. Barlyǵyn qosqanda 91568 qoı, 15254 sıyr, 10465 jylqy jáne 875 túıe ósirilýde. Turǵyndarǵa 27 dúken jáne 2 bazar qyzmet kórsetedi.
Shekaralyq tártiptiń shekteýleri kásipkerliktiń damýyna, sharýa qojalyqtarynyń jumysyna da keri áserin tıgizýde. Jeke turǵyn úı qurylysyn, kásipkerlik obektilerin salýǵa qajetti qurylys materıaldaryn qasynda turǵan 60 shaqyrym jerden ala almaı, turǵyndar alystan tasýǵa májbúr. Osyndaı shekteýler Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń negizgi qaǵıdattaryna qaıshy ekeni kórinip tur.
Atalǵan másele týraly men 2012 jylǵy 5 qazanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstrine depýtattyq saýal joldap, Azǵyr óńirindegi «Balqudyq-Qarabaıly» shekarany kesip ótý ornyn shekaradan ótkizý pýnktine ózgertý týraly usynys bergenmin. О́ıtkeni bul ótkizýlerdiń quqyqtyq normalarynyń aıyrmasy úlken.
Atalǵan usynys Úkimet tarapynan qoldaý taýyp, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy úkimetaralyq komıssııanyń otyrysynda qaraldy. Eki memlekettiń tıisti ortalyq organdaryna tapsyrma da berildi. Sol usynysqa oraı elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstrligi Kólik komıtetiniń tóraǵasy jáne orynbasary eki ret Azǵyr óńirinde de boldy. Degenmen másele naqty sheshimin tappaı tur.
Osyǵan baılanysty men Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna taǵy da depýtattyq saýal joldap, 2012 jyldan beri eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń jańa sapadaǵy deńgeıge shyqqanyn eskertip, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kapıtal, taýar aınalymynyń erkindigi qaǵıdattaryn basshylyqqa ala otyryp, Azǵyr óńirindegi shekaradan ótý máselesin sheshý joldaryn qarastyrýdy qaıtalap ótindim. Osy másele oń sheshilse polıgonnan azap shekken Azǵyr aımaǵy turǵyndarynyń ekonomıkalyq damýyna úlken septigin tıgizer edi.
Sársenbaı EŃSEGENOV,
Senat depýtaty
