Rýhanııat • 08 Aqpan, 2018

Ysyrapshyldyq yrysty qashyrady

840 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

«Ysyrapshyl dástúr­den arylaıyq!» degen maqalany («Ege­men Qazaqstan», 08.12.2017 jyl) oqyp otyryp, oı oramynan shyǵa almaı qaldym. Nege deseńiz, jerleý rásimine ke­tetin shyǵyndy esep­teseńiz biraz keleńsiz jaǵdaıǵa tap bolasyz.

Ysyrapshyldyq yrysty qashyrady

Erterekte Islam dininen habary bar bir kisiniń aıtqan áńgimesi osy kúnge deıin jadymda. Kórshisiniń ákesi qatty aýyrypty. Dimkás ákesin qaratýǵa dárigerler men emshilerge júginedi. Esh nátıje bolmaǵan soń ákesiniń aýrýy dendep qaı­tys bolady. Ákesin sońǵy sa­parǵa shyǵaryp salý úshin ba­lasy qatty qınalady. Din­dar kórshisinen aqyl suraýdyń ornyna, bálenbaı jerdegi tý bıeni jetkizý, qalaǵa baryp máýe – jemis-jıdek, taǵy basqa zattardy ákelý, eki-úsh qazan kúrish basý, esiktiń aldynan uzyna boıy birneshe qatar dastarqan mázirin daıyndaý, jyrtys, shapan jabý, taǵy sondaı kóptegen taýsylmaıtyn joralǵylardy taýyp, qazaǵa kelgen kisilerdi qurmetteý rásimimen aına­lysyp ketse kerek. Álgi ba­la qaza bolǵan ákesin myń san jumyspen júrip umy­typ ketýge shaq qalady. Al dindar kórshisi azaly úı ıesine osynyń barlyǵy beker, ysyrapshylyq dep túsindirýmen álek. Marqum­nyń balasynyń ýáji «Ákem­nen nemdi aıaımyn» dep qaryzǵa belshesinen batqan.

Saryaǵashta turatyn quda­ǵıymyz qaı­tys boldy. Sonda bir baıqaǵanym, syrttaǵy oshaqta úlken qa­zan tóńkerýli tur. Alystan kelgen bizderge janazaǵa deıin biraz ýaqyt baryn eskerip, kórshisiniń úıin­de jeńil dám bergizdi. Ja­na­zadan keıin Quran ba­ǵyshtap elge qaıtyp ket­tik. Eldegilerge osy kór­genimizdi aıtyp ek, teris kórmeı quptady. Qaısybir jyldary eldi mekenderde ysyrapshyldyqqa jol ber­meý jóninde bastamashy bol­dyq. О́zimiz qatysqan Arys qalasynyń irgesindegi Syr­darııa eldi mekeninde azaly úıdiń ıesi as-sý ber­mesten, jyrtys, shapan jappastan, ata telim úles­tirmeı, tamaq bermeı-aq marqumdy aqtyq saparǵa shy­ǵaryp salǵanymyz esten kete qoıǵan joq. Bizdiń baı­qaýymyzsha, jyrtys úles­tirý, tamaq berý, taǵy basqa joralǵy jasaýmen tynsa bir sári. Kóbine olaı bola bermeıdi. Jurt azaly úıdiń ıelerin qurmettep, bergen asyn tolyǵymen taýysyp ishse maqul. Kerisinshe, bir-birine daýys kóterip sóı­leý nemese yrjyńdap bir-birin muqatyp otyrýy ersi ekeni daýsyz. Odan da tamaq ishpeı-aq, jyrtysqa talasyp, daýǵa aınaldyrmaı-aq azaly azamattarǵa kóńil aıtsa jeterlik bolar edi. Bul saýaptyń úlkeni bolmaq. Bolmashy dúnıe júrgen jer­de sóz qabattasyp jú­re­tini eki bastan belgili. Azaly úıge úlken aýyrt­palyq túsedi. Sony bile tu­ryp, ósimge aqsha alyp qınalǵansha, marqumǵa azyn-aýlaq dastarqanǵa qu­ran baǵyshtasań da jetedi emes pe! «О́lim bardyń ma­lyn shashady, joqtyń ar­tyn ashady» degen sóz shyn­dyqqa kelip turǵan joq pa!

 

Jańabaı ERKEEV, zeınetker

Ońtústik Qazaqstan oblysy,

Arys qalasy,

Syrdarııa eldi mekeni

 

Sońǵy jańalyqtar