Qazirgi tańda túrik sadaqshylarynyń ádis-tásilin álem úırenýde. Mundaı túrkilik ıgiliktiń keń óris alýyna jol ashyp otyrǵan Ankaradaǵy Iýnýs Emre ınstıtýty. Jaqynda atalmysh ınstıtýttyń elordadaǵy ókildigi men Ulttyq sport túrleri qaýymdastyǵy kelise otyryp, Astana tórinde etnıkalyq sadaq atý kýrsyn ashty.
«Mundaǵy maqsat – túrik baýyrlarymyzben birlesip, Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda aıtylǵandaı halqymyzdyń genetıkalyq eptiligin oıatý jáne ulttyq kodyn jańǵyrtý», deıdi USTQ-nyń vıse prezıdenti Erlen Ospanov myrza.
Osy oraıda, joǵarydaǵy sharaǵa uıytqy bolyp otyrǵan mekeme túrkııalyq Iýnýs Emre ınstıtýtynyń Astanadaǵy ókildigi dırektorynyń mindetin atqarýshy Almagúl Isına hanymǵa jolyǵyp, mán-jaıǵa jete qanyqtyq.
– Etnıkalyq sadaq atý sporty álem halyqtaryna ortaq mura desek te, osy bir jaýyngerlik ónerdiń ushar basynda túrkiler turǵany ejelgi tarıhtan belgili. Zertteýshilerdiń pikirinshe, adamzat tarıhynda alǵash ret sadaqshylar (mergender) qosynyn dúnıege ákelgen ǵundar deıdi. Bizdiń ata-babalarymyz ǵundardyń tikeleı murageri ekenin eskersek, etnıkalyq sadaq atý óneri qazirgi túrik halyqtaryn túp tamyrymen tabystyratyn ıdeologııalyq úrdis, – dedi Almagúl Turǵanbekqyzy.
– Almagúl hanym, sizdiń pikirińizshe, etnıkalyq sadaq atý óneri halqymyzdy túrkilik biregeılikke bastaıtyn jol bolǵany ma?
– Árıne. Túrkııada etnıkalyq túrik sadaǵyn jańǵyrtýdy maqsat etken Sadaqshylar qory degen bar. Qordyń qurmetti tóraǵasy Bılal Erdoǵan. Osy qor Iýnýs Emre ınstıtýtymen birlesip «Kemankesh» (sadaqshy) dep atalatyn jobany júzege asyrýda. Qazirdiń ózinde jobanyń alǵashqy satysy retinde – ótken jyldyń qarasha-jeltoqsan aılarynda Ystanbul qalasynda halyqaralyq trenıng ótti.
Oǵan Germanııa, Bosnııa-Gersogovınıa, Marokko, Palestına, Iran, Japonııa, Katar, Qazaqstan, Kıpr, Lıvan, Malaızııa, Mysyr, Polsha, Serbııa, Sýdan, Iordanııa qatarly 40 elden kelgen sadaqshylar qatystyryldy. Bular qalanyń eski tarıhı aýdany Ok Meıdandaǵy jattyǵý aılaǵyna ornalasyp, júıeli dáris úırenedi.
– Sheteldik sadaqshylardy joǵarydaǵy trenıng-kýrsqa tartýdyń sharty qandaı?
– Sheteldikterdi joǵarydaǵy sadaqshylar kýrsyna qatystyrý isimen sol memlekettegi Iýnýs Emre ınstıtýtynyń bólimsheleri aınalysady. Dál qazir álem boıynsha etnıkalyq túrik sadaq atý ónerin úırenýge 550 adam nıet bildirse, osynyń 200-i áıelder. Al Qazaqstannan 3 sadaqshy joǵarydaǵy kýrsqa qatysty. Kýrs bitirýshilerge arnaıy sertıfıkat berildi.
Kelesi bir aıta ketetin dúnıe joǵarydaǵy jobanyń sharty boıynsha qazir álemniń 16 elinde etnıkalyq sadaq atý kýrsy ashylýda. Jattyǵýǵa qajet – sadaq, jebe, qoramsaq, nysana sııaqty materıaldyq jabdyqtar qor esebinen tolyqtyrylýda.
– Astana qalasynda ashylǵan sadaq atý kýrsy da joǵarydaǵy joba aıasynda iske asyp otyrǵan dúnıe me?
– Dál solaı. Qazirdiń ózinde kýrsqa 40-tan astam astanalyq tirkelip úlgerdi. Elordamyzdaǵy «Alataý» sport kesheninde aptasyna eki dúrkin, árbirinde birjarym saǵattan sabaq ótip jatyr.
– Kýrstyń baǵdarlamasy jaıly aıtyp ótseńiz?
– Kýrstyń baǵdarlamasy barlyǵy 36 saǵatty quraıdy. Dáris kezinde sadaqtyń qurylymy, sadaq tartý tehnıkasynyń qyr-syry úıretiledi. Sonymen qatar Anadolydan bilikti mamandar kelip, sheberlik saǵattaryn, semınar, kórme ótkizedi.
Odan keıin kýrsqa qatysýshylar arasynda saıys uıymdastyrylyp, jeńimpazdar shet elde ótetin halyqaralyq jarysqa joldama alady. Ári qaraı sheberligin jetildirem dese, Túrkııaǵa baryp, naǵyz maıtalman ustazdardan dáris alýǵa múmkindik bar.
– Joǵarydaǵy kýrsqa qatysam deýshiler kimge, qaıda habarlasady?
– Kýrsqa qatysýǵa nıet bildirýshilerdiń jasy 18-den asqan bolýy shart. Jynystyq jáne áleýmettik turǵydan shekteý joq. Tolyq málimetti Iýnýs Emre ınstıtýtynyń Astanadaǵy bólimshesine habarlasyp alýǵa bolady.
Áńgimelesken
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
ASTANA
