Azııada buǵan deıin Aq Olımpıada oıyndary nebári eki ret, ekeýinde de Japonııanyń – Sapporo (1972), Nagano(1998) qalalarynda ótken eken. Azııanyń jolbarysy – Ońtústik Koreıa kórshilerimen ıyq tiresken alpaýyt memleketterdiń biri. Endeshe nege qımyldamasqa? «Er kezegi úshke deıin» demekshi, 2010 jyly Kanadanyń Vankýver qalasyna nebári úsh daýys jetpeı utylyp qalǵan koreıler arada tórt jyldan keıin Reseıdiń Sochı qalasyndaǵy tartysta taǵy da tórt daýyspen jeńilip qaldy. Pysyq, alǵan betinen qaıtpaıtyn Koreıa memleketiniń qaısar jandary tipti sonaý 2014 jyly Phenchhan men Kannyn qalasynda ǵalamat sport keshenderin salyp qoıdy. Osydan alty jyl buryn Phenchhan qalasy Olımpıadany ótkizý quqyǵyn alǵannan keıin de birneshe zamanaýı sport keshenderin turǵyzdy.
Olımpıada oıyndary Phenchhandaǵy taý klasterinde jáne Kannyn qalasyndaǵy jaǵalaý klasterinde ótpek. Phenchhandaǵy «Alpensııa» sport parkinde shańǵymen sekirý, bıatlon, shana-bobsleı ortalyǵy, shańǵymen júgirý, al Bokon parkinde frıstaıl men snoýbord jarystary ótse, taıaý jerdegi Kanvondo provınsııasynyń Kannyn qalasynda kerlıng, mánerlep syrǵanaý, konkımen júgirý, short-trek saıystary jankúıerlerdiń kózaıymyna aınalmaq. Bıik qabatty úılerden sap túzegen Olımpıada qalashyǵy kórikti, qar juqa, tek taý eteginde appaq qar aınadaı jarqyraıdy. Aıta ketý kerek, Qazaqstannan kelgen bapkerlerdiń bir toby, lısenzııa ala almasa da bur-sarq qaınap jatqan jarystardan reportajdar taratýǵa kelgen bir top jýrnalıster, jankúıerleriniń kóbi Kannyn jaǵalaý klasterindegi qonaqúılerge ornalasqan. Olımpııa oıyndary qashan arzan bolyp edi, munda da qymbatshylyq, baǵa ýdaı, О́skemennen kelgen frıstaılshy Aıaýlymnyń ákesi Serik Ámirenov, bolashaǵynan úmit kútetin shańǵyshy Ivan Lıýftiń demeýshisi, pervomaıkalyq kásipker Sergeı Glýshkov úsheýimiz qýyqtaı ǵana bir bólmege ornalastyq. О́kinishke qaraı Ivan Lıýft Olımpıada joldamasyn ıelene almady.
Buǵan deıin osy joldardyń avtory tórt jazǵy, eki Aq Olımpıada oıyndaryna qatysqan. Dúnıe júziniń túkpir-túkpirinen kelgen sport juldyzdary Olımpıadanyń medalin alý úshin janyn salyp, aq ter-kók ter bolyp jatady. Alaıda Qazaqstan qysqy sporttan esesin jiberip alǵan. 1994 jylǵy Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda V.Smırnov altynnan alqa taqqan edi. Sodan beri altyn armanǵa aınaldy. Smırnovtyń eki kúmis, bir qolasy, pavlodarlyq shańǵyshy Prokasheva men Sochıdegi mánerlep syrǵanaýshy Denıs Tenniń alǵan bir-bir qolasy jyrtyqqa jamaý bola alar ma eken? Kúlimdegen Koreıa elinde úmit kútken jerlesterimiz frıstaılshylar Iýlııa Galysheva men Dmıtrıı Reıherd júldege qol sozsa, nur ústine nur. Bul ekeýiniń de júlde terýge qaýqary bar. Osyndaıda eske túsedi, Sochıde qos sańlaqtyń ónerin tamashalaǵan edik. Aldyn ala ótken irikteý jarysta Iýlııa sheber óner kórsetse de Kanada men Amerıkanyń tóreshileri qasaqana tobyqtan qaǵyp, sýperfınalǵa (jetinshi oryn) jibermeı qoıdy. Sóıtip talantty qyzdan «kek» qaıtardy. Ol qandaı kek? Budan úsh-tórt jyl buryn kanadalyq bapkerler Galyshevany óz eli atynan jarystarǵa qatystyrýǵa tyrysqan. Alaıda júregi qazaq eli dep soqqan Iýlııa tipti reseılik mamandardyń da usynysynan bas tartty. Bul oqıǵany Iýlııanyń óz aýzynan estigenbiz. Al Sochıde Dmıtrıı Reıherd te tamasha óner kórsetti. Ol tipti qola júldeger atanady dep reseılik sport kommentatory birneshe ret efırden aıtyp jiberdi. О́kinishke qaraı bul joly da Batyrash, Qotyrashtar qolda turǵan kem degende bir medaldy kózdi baqyraıtyp turyp tartyp aldy.
Eger demokratııa ústemdik qurǵan Ońtústik Koreıadaǵy Olımpııa oıyndary kezinde bapkerler ádil qazylyq jasasa, eki sańlaqtan da medal kútemiz. Al óskemendik talantty qyz Aıaýlym Ámirenova áli jas, nebári 16-da. Bul dúbirli dodada Aıaýlym alǵashqy jıyrmalyqqa enip jatsa jaman bolmas. 3 aqpanda Phenchhanǵa kelip, besi kúni alǵashqy jattyǵýlaryn jasaǵan Aıaýlym frıstaıl trassasynyń asa qaýipti ekenin, onyń ústine aýa raıynyń da qubylmaly bolyp turǵanyn aıtty.
Bul shańǵyshy Alekseıdiń sońǵy Olımpıadasy bolar. Jas bolsa otyzdan asty. Poltoranın óziniń tórtinshi Olımpıadasynda qalaı da bir medal alýǵa janyn salatyn shyǵar degen oıdamyz. Alekseıdiń Týrınde jáne Sochıdegi ónerin tamashaladyq. Tájirıbesi mol, klassıkalyq júgirýdiń sheberi nege ekeni belgisiz, Álem kýbogy jarystarynda barlyq kúshin jumsap alatyn sııaqty. О́tken jyldyń sońynda Álem kýbogy jarystarynda qatarynan alty ret altynǵa, birneshe júldege qol sozdy. Taktıkalyq qatelikti osy joly da jiberip aldy ma degen oı mazalaıdy. Sebebi Skandınavııa elderi men Reseıdiń júırikteri tek bir-eki ret qana Álem kýbogyna qatysyp, onda da «qupııasyn» ashpaı, kúshin Phenchhandaǵy dodaǵa saqtap qaldy. Onyń ústine Alekseıdiń oń jambasyna keletin óziniń súıikti klassıkalyq tásilmen 15 shaqyrymdyq saıysy erkin júgirýge aýystyryldy. Al jerlesimiz bul ádisti unata qoımaıdy. Desek te jarys jolyna eki nemese úsh ret shyǵatyn Alekseıge biz senemiz.
Sheteldiń sarapshylary Qazaqstan Olımpıadada bir medal, qolany D.Reıherd alýy múmkin dep jarııa etti. Kim bilsin, joramal dál kelýi múmkin. Biraq Qazaqstanǵa kem degende bir emes, eki medal qajet. Elimizdiń sport basshylary sańlaqtarǵa osyndaı talap qoıyp otyr. Taǵy kimderdiń medal alýǵa qaýqary bar? Denıs Ten jattyǵýda qatty jaraqat alǵan, úmit az. Ońtústiktiń frıstaıl-akrobatıka sheberleri syn sátte jarq ete qalýy múmkin. Al Mádiǵalı Qarsybekov jetekshilik etetin short-trektiń sheberleri de medal úshin janyn salmaq. Sochıdegi estafetalyq jarystaǵy besinshi oryn jaman nátıje emes. Álem kýbogynyń kezekti kezeńinde Vıshnevskaıa men Braýnnyń qola medal jeńip alýy buryn tarıhta bolmaǵan. Galınanyń sur mergen ekeni daýsyz, alaıda boıshań qarsylastaryna qaraǵanda jyldamdyǵy nashar. Al basqa jarys túrinen medal alamyz deý qııalmen teń.
Ońdasyn ELÝBAI, jýrnalıst,
arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin Phenchhannan (Ońtústik Koreıa)
