Basty mindet – medısınalyq qyzmettiń sapasyn arttyrý

Shynymen de, qazir búkil dúnıe júziniń densaýlyq saq­taý salasy aýyryp em izdeý­den góri aýyr­maý­dyń jolyn qarastyra bastady. Aýrý­­­dyń 80-85 paıyzy – adam­­n­­­yń tamaqtaný mádenıeti men salamatty ómir saltyna baılanysty, qalǵan 15-20 paıyzy ǵana dárigerlerdiń qolyn­da eke­ni baıaǵyda dálel­den­gen. Bul degeni­ńiz, kez kelgen syr­­qat­ty boldyrmaýdyń joldaryn izdestirý, aýrýdy alǵash­qy saty­­­synda anyqtap, asqyn­dyr­­maý­ǵa kúsh salý degen sóz. Elimizde de osy baǵytta kóp­tegen sharýa qol­ǵa alynǵan. Mysaly halyqty skrı­nıngtik med­ı­sınalyq tekserýlerden ótkizý, onkologııalyq aýrýlar­dy bastapqy kezeńinde anyq­taýǵa arnalǵan zamanaýı teh­­no­lo­gııalardy engizýdiń bári sonyń dáleli. Turǵyndardyń den­saý­lyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyt­tal­ǵan mun­­daı sharalardyń ar­qasynda ómir súrý uzaqtyǵy byl­tyrǵy kór­­set­­kish boıynsha 4,5 jylǵa ósip, 72,5 paıyzdy qurady. Bala týý kór­­setkishi de bir jarym esege ar­t­yp, halyq­tyń sany 18 mıllıonnan asty.

Qazaqstanda 2016 jyldan beri Prezıdenttiń Jar­ly­ǵy­men «Densaýlyq» baǵ­dar­la­masy beki­tilip, jumys isteı bastaǵany bel­gili. 2016-2019 jyldarǵa ar­nal­ǵan baǵ­dar­lamalyq qujat el tur­ǵyn­dary­nyń densaý­ly­ǵyn saq­taý­dyń tıimdi ári or­nyqty jú­ıe­sin damytýdy kóz­deıdi. Den­saý­lyq salasyn jaq­sartýǵa arnal­ǵan qujattyń al­­ǵashqy baǵyty – qoǵamdyq den­saý­lyq saqtaýdy damytý. Bul dege­nińiz, halyqtyń sana­sy­­na densaýlyqtyń qadirin uǵy­­­­ný­dy sińirip, aýrýlardyń aldyn alýǵa aıryqsha kóńil bólý. Halyq­aralyq úzdik táji­rı­be­le­rge súıensek, medısı­nany da­my­týdyń basty joly – qoǵam­dyq densaýlyq qyz­metin qalyptastyrý. Iаǵ­nı sa­nı­­tarlyq-epıdemıologııalyq, eko­­­logııalyq, veterınarlyq qyz­met mekemelerimen birlese oty­ryp, halyqtyń densaýlyq týraly uǵy­myn saýattandyrý, tıisti ke­ńes­ter berý, salamatty ómir sal­­tyn nasıhattaý jáne osyndaı júıeli jumystar negizinde eldiń densaýlyǵyn nyǵaıtý. Mine osy máseleler tıisti deńgeıde júzege assa, Joldaý júktegen min­det­terdi de júzege asyrǵan bo­lar edik.

Memleket basshysy sondaı-aq aqparattyq júıelerdi bi­rik­tirý, mobıldi sıfrly qo­sym­shalardy qoldaný, elek­tron­dy densaýlyq pasportyn engizý, «qaǵaz qol­dan­baıtyn aýrý­­­hanaǵa» kóshý ar­qyly medı­­sı­nalyq kómektiń qol­jetimdiligi men tıimdiligin ar­t­­tyrý, medısınalyq kadr­lar­­men qamtamasyz etý jáne olar­dy sapaly daıarlaý máse­lesi­ne de aıryqsha toq­taldy. Me­nińshe, bul ár medı­sı­na­lyq mekemeniń bas­ty min­deti bolýy tıis. Mysaly bizdiń res­pýb­lıkalyq ardagerler gos­pıtalinde 70 oryndyq aýrý­hana jáne ardagerlerge 16 medı­sınalyq mamandyq túri boıynsha qyzmet kórsetetin emhana jumys isteıdi. Biz halyqtyń densaýlyǵyn túzeıtin mekeme retinde óz tájirıbemizge Elbasy aıt­qan zamanaýı tehnologııalar­dy engizýdi, pasıentterimizge sala­­mat­ty ómir saltyn saqtaý bo­ıyn­­­sha keńester júrgizýdi ózi­miz­diń basty paryzymyz sa­naı­myz. 

Ádilhan ABDÝLIN,

Otan soǵysy múgedekterine arnalǵan ortalyq klınıkalyq gospıtaldiń dırektory