Sońǵy kezderi bizdiń qoǵam onlaın qaryz berý degen máselege tap bolyp otyr. Mundaı qaryz beretin shaǵyn kompanııalardyń jyldyq paıyzdyq ósimderi 700-den 1000 paıyzǵa deıin. Aıyppul men tólemaqy ósimi de shekteýsiz. Qaryz alý úshin onlaın kompanııanyń saıttaryndaǵy talaptaryn kompıýterde basyp, kerekti somany alyp júre beresiń. Osynyń ózi túrli kúdik týdyratyny sózsiz. О́ıtkeni onlaın kompanııalar qaryz alýshynyń tólem múmkindikterin teksermeı qalaı beredi? Tipti qaryz alýshynyń burynǵy nesıelik tarıhy durys bolmasa da qaryz beriletini aıtylǵan. Sonda bul «ne qylǵan batpan quıryq, aıdalada jatqan quıryq» degen oı keledi.
Klıenttiń qujattary tekserilmeı, ózin kórmeı (mas kúıinde me nemese esirtki shegip alǵan joq pa?) úlken qarajatty ustata salý degen qaıdan shyqqan? Múmkin ol adamǵa basqa bireýler kompıýter túımeshelerin zorlyqpen basqyzyp turǵan shyǵar?..
Qazaqstan Respýblıkasynyń «Shaǵyn qarajat uıymdary týraly» Zańynda mundaı operasııalardy retteý jáne osyndaı kompanııalardyń klıentterin qorǵaý qarastyrylmaǵan. Bul – atalmysh onlaın kompanııalar zańnan jáne memlekettik retteýden tys áreket etedi degen sóz. Sonymen qatar onlaın kompanııalar klıentteriniń kredıttik kartalarynyń barlyq derekterin (sonyń ishinde qorǵalatyn kodtaryn), sondaı-aq eshqandaı kelisimsiz nesıelik tarıhtaryn tegis jazyp alady eken. Al bul degenińiz Qazaqstan Respýblıkasynyń «Nesıelik bıýro jáne nesıelik tarıhty jasaý» Zańyndaǵy 25-baptyń talabyn buzyp tur.
Osyny kórgen soń biz qoǵamda azamattar men onlaın kompanııalar arasynda erteńgi kúni talaı jaıttar týýy múmkin ekenin boljap, aldyn alý úshin zań talaptaryna qaıshy jasalyp jatqan qarjylyq operasııalardyń áreketterin tekserýdi ótinip Bas prokýror Qaırat Qojamjarovtyń atyna depýtattyq saýal joldadyq.
Sergeı ERShOV,
Senat depýtaty
