Kitap oqýǵa baýlýdyń bes amaly

Joq, kitap oqymaıtyn bala bol­­maı­dy. Qyzyqtyra almaıtyn ata-ana, muǵalimder, úlkender deýi­miz kerek. Keshe dúnıe esigin ash­qan bala­nyń oıynda kitap týraly eshqandaı tú­sinik joq. Eger kitap­ty satyp áke­lip, «oı qandaı tama­sha, kel oqı­yq» dep ýaqyt bólip birge oqıtyn bolsaq, kez kelgen bala qyzyǵady. Biraq muny erterek bastaýymyz kerek. Tipti bir jastan bastap balaǵa kitaptyń sý­retterin kórsetip eliktire basta­ǵan durys. Sonda ǵana balany kitap oqýǵa baýlı alamyz. Búginde qazaq tilindegi balalarǵa ar­nalǵan qyzyqty kitaptar jet­ki­liksiz. Qazir sýretteri ádemi, qaǵazy sapaly kitaptar barshylyq. Biraq kóbiniń ishki mazmuny oıǵa qona bermeıdi. Tili aýyr, oqıǵalary mánsiz eke­nin baıqaý qıyn emes. Sosyn biz­de balalardyń júregin jaýlap al­ǵan, aýzynan túspeıtin, ki­tap­ta­ǵy keıipkerleri tústerine kire­tin otan­dyq balalar jazýshyla­ry ne­ken-saıaq. Tipti balalarǵa «qan­daı bala­lar jazýshylaryn bilesińder?» dep suraǵanda múdi­rip qalady. Son­dyqtan bul oı­la­na­­t­yn másele. Ýaqyt óte elektron­dy kitaptar alǵa shy­ǵyp, qa­ǵaz kitaptar joıylady degen pi­kir­ler bolǵan. Eger kitap na­ry­ǵyn barlasaq, múlde olaı emes eken. Qaıta qazir damyǵan elderde qaǵaz kitaptardyń jańa «dúmpýi» bastaldy deýge bolady. Japonııa, AQSh, Ulybrıtnaııa elderinde ki­tap óndirisi damyp jatqany tý­ra­ly aqparattar molynan tara­lyp otyr. О́rkenıet damyǵan rýhanı qundylyq joǵarylaı bermek. Sondyqtan ár zamanda adamǵa elektrondy kitap emes, qolǵa ustap oqıtyn qaǵaz kitap kerek.

Búgingi balalarǵa qandaı ki­tap­tar jazylǵany abzal degen ta­­qyrypta kóp oılanamyn. Eger álem­­degi kitap naryǵy týraly aqpa­rattardy barlap sóıleıtin bol­­saq, áıgili tarıhı tulǵalardyń ba­lalyq shaqtary týraly kórkem tý­yn­dylar men qııal-ǵajaıyp ki­tap­tar jaqsy ótýde eken. Iаǵnı biz de balalarymyzǵa Abaı, Shoqan, Ybyraıdyń balalyq ke­zeń­derin beıneleıtin kórkem áde­b­ı kitaptar usynaıyq, aýdar­ma emes, tól týyndylardan arman-til­ek­terdi ushtaıtyn ertegilerdi túrli taqyrypta jazaıyq. Son­daı-aq ártúrli yqsham aqpa­rat beretin ensıklopedııalar da jaqsy. Biraq olar kórkem týyn­dynyń ornyn basa almaıdy. Sondyqtan balalarymyzǵa qııalyn sharyqtaıtyn kóp kórkem týyndylar kerek.

Túrli zertteýlerdi saralaı kele, ári óz tájirıbeme súıe­nip, bala­ǵa ki­t­ap oqytýdyń bes amalyn túıin­de­dim.

Iаǵnı balaǵa kitap oqytýdyń bes amaly – kitap oqyp berýdi bir jastan bastaý kerek, balaǵa kitapty anda-sanda emes, kúnde azdan oqyp berýdi ádetke aınaldyrý kerek, bala óz betinshe kitap oqýǵa ádettengenge deıin, ata-ana kitapty birge oqýy kerek, jaqsy kitaptardan talǵap, oı-órisine qaraı tańdap berý kerek, kitap syılaýdy dástúrge aınaldyrý kerek.

Endeshe, oqyrman bolýǵa búldir­shin­derińizben birge asyǵyńyzdar!

Zarına MÝSABAEVA,
Aýdandyq ortalyq balalar kitaphanasynyń meńgerýshisi

Qostanaı oblysy,
Amankeldi aýdany