Jıynǵa Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojko bastaǵan depýtattar, ıaǵnı osy palatadaǵy «Nur Otan» partııasy fraksııasy janyndaǵy Áleýmettik jáne О́ńirlik saıasat pen máslıhattarmen jumys jónindegi keńester músheleri, Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev, aýyl sharýashylyǵy, bilim jáne ǵylym mınıstrlikteriniń, sondaı-aq Aqmola, Qaraǵandy, Qostanaı, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystary ákimdikteriniń, qoǵamdyq birlestikter men bıznes ortanyń ókilderi qatysty. Búginde agrarlyq ǵylymdy damytý men ony óndiriske keńinen engizý kemshin soǵýda. Budan basqa, salany kommersııalandyrý máselesi de oń sheshimin tappaı otyr. Agroónerkásip keshenine kadrlar daıarlaý isi de kún tártibinde tur.
Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev salany damytý boıynsha 9 baǵytta jumys atqarylyp jatqandyǵyn aıta kelip, Joldaýdaǵy Elbasynyń 5 jyl ishinde agroónerkásip keshenindegi eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn kem degende 2,5 esege arttyrý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý jaıyn sóz etti. Birinshi vıse-mınıstrdiń paıymynsha, bul mejege qol jetkizýdi osy salada jumys istep júrgenderdiń sanyn qysqartý arqyly emes, qaıta eńbek ónimdiligin arttyrý jolymen júzege asyrǵan jón. Ásirese egis alqaptaryn óńdeýdi jaqsartý jáne mal tuqymyn asyldandyrý óte oryndy qadam. Árıne budan kelip, rynoktardyń ashyqtyǵy men eksport máselesin sheshý, salyq salýdy jetildirý men tehnologııanyń qoljetimdiligi jáne de bıznestiń suranymyna qaraı ǵylymdy óristetý qajettigi týyndaıdy. Máselen, AQSh-ta, Kanadada jáne Aýstralııada ǵylym men óndiristi ushtastyrý zańnamalyq turǵyda óz sheshimin tapqan. Atap kórsetsek, jergilikti fermerler árbir gektardan jınalǵan sentner astyqtan nemese árbir saýylǵan lıtr sútten túsken tabystyń belgili bir bóligin agrarlyq zertteýler qoryna arnaıy salyq túrinde aýdaryp otyrady. Al aýyl sharýashylyǵy salasynda zertteýler júrgizetin ınstıtýttardan kelgen mamandar fermerlermen nemese fermerler komıtetimen kezdesýler ótkizip, ózderiniń zertteý jumystaryn usynady. Sol jerde fermerler ózderine qajetti zertteýler júrgizetin ınstıtýttarǵa aqshalaryn baǵyttaý týraly sheshim shyǵarady. Bylaısha aıtqanda, fermerler qaı ınstıtýt zertteý júrgizýge laıyq nemese qaısybir ǵalymnyń jobasy tartymdy bolsa sonymen baılanys ornatady.
Qazaqstan jaǵdaıynda aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshilerdiń osylaısha jumys isteý máselesi áli de pysyqtalý ústinde.
A.Evnıev óz sózinde agrarlyq ǵylymdy bıýdjetten qarjy qarastyryp, sýbsıdııa arqyly nemese qosymsha qarjylandyrý jolymen qoldaý máselesi sheshimin kútýde ekendigin tilge tıek etti. Qazirgi tańda atalǵan qarjylyq qoldaý tetikteri zańnamalyq ózgeristerde kórinis tabatyndyǵy jaıy da atalmaı qalmady.
Osy oraıda agrarlyq bilim berý sapasy kóńil kónshitpeı kele jatqandyǵyn ataı ketkenimiz jón. Ony aýyl sharýashylyǵy mamandaryn daıarlaıtyn kolledjder men ınstıtýttardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazalary eskirgendigimen túsindirýge bolady. Bilim ordasynan oqyp shyqqan túlekterdiń óndiriske kelgende barlyǵyn basynan bastaıtyny qosymsha ýaqyt pen qarjyny talap etetinin nesine jasyramyz. Sondyqtan da oqý baǵdarlamalaryn agrobıznes suranysymen úılestirý jaıy kún tártibindegi ótkir máselelerdiń biri sanalady.
Jıynda aýyl sharýashylyǵy mamandyǵy boıynsha grantqa túsýshilerdi oqýyn aıaqtaǵan soń 3 jyl qatarynan osy salada jumys isteýge májbúrleý jaıy da atalmaı qalmady.
S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti AQ basqarma tóraǵasy Aqylbek Kúrishbaev saladaǵy jaǵdaıdy túbegeıli ózgertý qajettigine toqtaldy.
Talqylaý barysy kórsetkendeı, Memleket basshysy alǵa qoıǵan mindetterdi júzege asyrý úshin agrarlyq ǵylymdy óndirispen baılanystyrýda bilim berý isine kóptegen ózgerister qajettigi erekshe ataldy. Ǵylymı izdenister men jobalardy qaraýda, ǵalymdardyń jumystaryn baǵalaýda da kózqaras túbirimen ózgerýi tıis. Bul oraıda damyǵan elderdegi ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń jetistikteriniń tájirıbesin qoldaný da ýaqyt talaby. Osylaısha ortaǵa salynǵan kóptegen usynys-pikirler ekshelip, olar tıisti organdardyń quzyryna usynylatyn boldy.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy
