Iri bızneste ilgerileý basym

Keshe elordada «Ekspert-100-Qazaqstan» III Ekonomı­kalyq forýmy bolyp ótti. Oǵan Úkimet basshysy Kárim Másimov qatysyp, quttyqtaý sóz sóıledi. Atalmysh basqosýǵa qatysqan iri bıznes ókilderi búgingi eko­no­mıkalyq ahýal sheńberinde qa­zaq­standyq bıznes qyzmetiniń bir­qa­tar mańyzdy máselelerin tal­qy­lady. Atap aıtqanda, negizgi áń­gime ishki ınvestısııalyq tetikter tıimdiliginiń jetkilikti deńgeıde emestigine, ınnovasııalyq artyq­shylyqtar qalyptastyrý men korparatıvti basqarý mádenıetin damytý qajettiligine qatysty má­seleler tóńireginde órbidi. Son­daı-aq, shara barysynda sala­ǵa qatysty taqyryptardy qam­ty­ǵan úsh seksııalyq otyrys  boldy. «Ekspert Qazaqstan» reıtıng agenttiginiń baǵalaýy boıynsha, Qazaqstandaǵy iri bıznestiń 2010 jylǵy reıtıngi el ekonomı­ka­sy­nyń daǵdarystyń tereń faza­sy­nan shyqqanyn dáleldep otyr. Atalǵan forýmda bul másele jan-jaqty aıtyldy. Forýmda tilge tıek etilgen má­limetterge súıensek, atalmysh reıtıngke qatysýshy kompanııa­lardyń jınaqtalǵan tabysy 13 trln. teńgeden asqan. Bul 2009 jylmen salystyrǵanda 25 paı­yz­ǵa, 2007 jylmen salys­tyr­ǵanda 50 paıyzǵa artyq kórset­kish. Mundaı ósim qarqyny «Álem­niń eń qaýyrt damyǵan ekonomıkasy» dárejesin ıelenýge tolyq múm­kin­dik beredi. Ernst&­Young máli­metinshe, osy dárejeni ıemdenýshi memleketter arasynda birinshi orynda – Katar, ekinshi orynda – Qytaı, al úshinshi orynda Qazaq­stan tur. Al ózimizdegi ishki ulttyq ekonomıkanyń kósh­bas­shysy retinde «Samuryq-Qazy­na» UÁQ» AQ dep tanyldy. Onyń tabysy byltyr 3,6 trln. teńgeni qurasa, bul ótken jyl­men salystyrǵanda 23,9 paıyzǵa kóp eken. Sonymen birge, alǵash­qy ondyq bıyl «ArselorMıttal Temirtaý» AQ (8-oryn) jáne «Qazsınk» JShS (10-oryn) sııaq­ty alyptarmen tolyǵypty. Ekonomıkanyń negizgileri qa­tarynan sanalatyn otandyq iri ónerkásip kompanııalary ótken jyly óz tabystaryn 37,3 paı­yzǵa ulǵaıtqan. Degenmen, ósim­niń basty draıverleri dep óner­kásiptiń óndirýshi salasyn aıtqan jón. Árıne, oǵan álemdik ry­noktaǵy munaı men metalldar baǵasynyń ósýi áser etkeni anyq. Reıtıngtegi barlyq kompanııa­lar­dyń jıyntyq tabysynyń shamamen 71 paıyzy munaı jáne taý-ken metallýrgııa kompanııalary úlesine tıesili bolǵan. Munaı­shylardyń tabysy 34 paıyzǵa ósken. Elimizde óndiriletin búkil qara altyn kóleminiń jarty­synan kóbi «Teńizshevroıl» men «Qazmunaıgaz» kompanııalary­nyń enshisine tıgen. Ári olardyń úlesi jyl sanap ósip keledi. Al taý-ken metallýrgııa kompanııa­lary óz tabysyn byltyr 47,7 paıyzǵa arttyrǵan. Sondaı-aq agroónerkásip keshenindegi tabys kólemi ótken jyly – 26,6 paı­yzǵa, kólik – 24,3, telekommýnıkasııa 16,1 paı­yzǵa ulǵaıǵan. О́t­ken jyly qu­rylys kompanııa­larynyń tabysy 11,4 paıyzǵa tómendegen. 2007 jyldan beri qurylys salasyn­daǵy toqyraý jaǵdaılaryna tikeleı baıla­nys­ty bolǵan iri bank­terdiń de tabysy aıtarlyqtaı tómendegeni belgili. Alaıda, ekinshi deńgeıli bankterdiń sońǵy ýaqytta tabys­tary tolyǵa tús­ken. Búgingi kúni olar turaqty ósimin saqtap otyr. Sońǵy tórt jyl ishinde ekinshi deńgeıli bank­terdiń qarjy júıesindegi úlesi 8 paıyzdan 15 paıyzǵa ósken. Ábdirahman QYDYRBEK.