Latyn álipbıi qıyndyq týdyrmaýy tıis

Myrzataı JOLDASBEKOV,
memleket jáne qoǵam qaıratkeri:

Bul álipbımen qazaq tiliniń mamandary aınalysýy kerek. Bul – mamandar she­shetin másele... Elbasy múmkindik jasap, ha­lyqpen talqylady. Nátıjesinde, ótken jyldyń qazanynda bul álipbı bekitildi. Degenmen onyń da kemshilikteri boldy. Noqaty kóbeıip ketti. Tipti keıde bir sózdiń ózinde 7 noqat paıda boldy. Bul másele jan-jaqty talqylandy. Mamandar máselege aralasyp, keshe ǵana Elbasynyń 2017 jyly 26 qazanda shyqqan Jarlyǵyna ózgerister engizildi. Halqymyzdyń ustanatyn latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq tili álipbıi paıda boldy. Aqyldasqan istiń túbi baıandy bolady dep aıtyp otyrǵanymyz sol.

Ǵarıfolla ESIM,
akademık:

– Kez kelgen istiń ózindik beıimdelý prosesi bolady. Máselen men Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty retinde búginnen bastap tegimdi, ákemniń atyn, óz atymdy, jaqyn adamdardy latyn gra­fıkasynda jazýdy qarqyndy túrde bas­tamaqpyn. О́ıtkeni beıimdelý degen dál osylaı bastalady. Kez kelgen uıym, kez kelgen adam beıimdele bastaýy qajet.

Onda turǵan qandaı qıyndyq bar? Bul áripterdiń barlyǵy belgilengen, bar­sha­myzǵa aıan. Men ózim nemis, aǵylshyn til­de­rin oqyǵanmyn. Bul toptaǵy tilderdiń bar­lyǵy maǵan, al jastarǵa tipti belgili. Jas­tar bir-birimen latyn álipbıinde hat jazy­sady. Bul esh qıyndyq týdyrmaıdy. Be­ıimdelý qajet, bezinýdiń reti joq, daǵ­dylaný kerek.

Beıbit MAMRAEV,
Parlament Májilisiniń depýtaty:

– Árbir bastamany júzege asyrýdyń laıyqty merzimi bolady. Iаǵnı pisip-je­til­megen qadamdardy jarııa etip, qoldanysqa engizý durys emes dep oılaımyn. Osy oraıda naqty qazaq tili álipbıin latyn grafıkasyna kóshirýge toqtalsaq, biz tereń saralap ábden daıyndyqpen keldik. Osy ıgi isti múmkindikter men qoǵamnyń pikirin biriktirip baryp, júzege asyrýdamyz. Sondyqtan elimiz úshin bul sátti is dep baǵalaımyn. Árıne bul atqarylǵan kóp jumystyń jemisti nátıjesi. Sebebi alǵashqy berilgen jobaǵa qaraǵanda yńǵaılanyp qalǵanyn baıqap otyrmyn. Eń bastysy, qoldanys aıasyn keńeıtý úshin el turǵyndary jattyǵýy kerek. Jalpy, budan seskenýdiń qajeti joq. El halqy aýqymdy ári tereń talqylaý bol­ǵanyn jaqsy biledi, sondyqtan jetildirý jumystary da durys baǵytta boldy.

1929-1940 jyldar aralyǵynda latyn grafıkasynda shyqqan kitaptar meniń jeke kitaphanamda bar. Bizdiń ata-anamyz kezinde sol kitaptardy oqyǵan. Sondyqtan bizde esh­qan­daı qıyndyq bolmaıdy dep oılaımyn.