Joǵaryda atap ketkenimizdeı, shynymen de bul eseptik kezdesý ashyq formatta ótti. Qatysýshylardy esikten tizimmen kirgizý bolǵan joq jáne de tártipti qadaǵalaıtyn polıseılerdi de kórmedik. Mińberde qaqıyp baıandama oqyp turǵannyń ornyna sahnada erkin júrip, slaıd arqyly aıaǵynan tik turyp baıandaǵan oblys ákimi aqparattyq kommýnıkasııany jaqsy meńgergendigin kórsetti. Múmkindiginshe qolyndaǵy planshetke kóz júgirtpeýge tyrysty. Jáne de skaıp jáne ózge de qurylǵylar arqyly onlaın rejıminde baılanysqa shyǵyp, óńir turǵyndarynyń qoıǵan saýaldaryna jaýap berip otyrdy.
Keltirgen málimetterine qaraǵanda, 2017 jyly óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda oń ózgeris oryn alypty. Tartylǵan ınvestısııa 257 mıllıard teńgeni qurap, 106,1 paıyzdyq ósim kórsetkishine ıe. Oblysta 12 myń jańa jumys oryndary qurylyp, jumyssyzdyq kórsetkishi 4,8 paıyz deńgeıinde qalyptasqan. О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlik memlekettik baǵdarlamasy boıynsha byltyr 15 myń adam turaqty jumys tapqan. Al aılyq jalaqy 110 myń teńgeni qurapty. Bul rette 2017 jyly ónerkásip óndirisinde óńdeý ónerkásibiniń úlesi 80 paıyzǵa jetip (elimiz boıynsha 4 oryn), óńirlik jalpy ónim kólemi 17 paıyzǵa ósken. Stepnogor podshıpnık zaýyty, «Altyntaý Kókshetaý» JShS, «Qazaqaltyn» konserni, «ENKI» kirpish zaýyty jáne ózge de kásiporyndar aqmolalyq ındýstrııany alǵa súıreýshi lokomotıvke aınalyp otyr. Mysaly, «KAMAZ-Injınırıng» AQ júk jáne ózge de arnaıy tehnıkanyń 900 danasyn shyǵaryp, 40 paıyzdyq ósimdi kórsetse, osydan 3 jyl buryn Selınograd aýdanynda ashylǵan «Sky Express Elevator KZ» JShS 77 lıft jáne 8 eskalator shyǵarǵany da ákim esebinde kórinis taýypty. Jáne de «KAIK» JShS memlekettik qoldaýdyń arqasynda tirkemeli tehnıka men aspaly qural-jabdyqtardy shyǵarýǵa kirisip te ketken. Elbasynyń AQSh-qa sapary nátıjesinde «Amity» tuqym sebý kesheniń qurastyrý lısenzııasyna qol qoıylyp, quny 1,5 mıllıon dollar bolatyn alǵashqy 12 danasy ústimizdegi jyldyń naýryzynda shyǵady dep kútilýde. Sonymen birge Rostselmash kompanııasymen «Buhler» markaly aýyr traktorlardy qurastyrý úshin lısenzııalyq kelisimge qol qoıylady dep kútilýde. Belarýs elimen bıylǵy jyly 1800 dana tehnıka qurastyrý josparlanyp otyr. Budan basqa, Kókshetaý qalasyndaǵy «Eurasian Group Kazakhstan» JShS bazasynda John Deer kombaındaryn jınaý da kózdelgen.
Indýstrııalandyrý kartasyna sáıkes ótken jyly quny 95 mıllıard teńge bolatyn 7 joba júzege asyrylyp, jańadan 1119 jumys oryny qurylǵanyn oblys ákimi erekshe atap kórsetti. Jeke ınvestordyń 63 mıllıard teńge salýy esebinen jylyna 2 mıllıon tonna sement shyǵaratyn iri zaýyt ta iske qosylǵany da nazardan tys qalmady. Budan basqa, óńirde jalpy alǵanda qýaty jylyna 4 tonna bolatyn úsh altyn óndirý zaýyty salynady. Memlekettik ınnovasııalyq grand (60 mıllıon teńge) arqyly «BIOTRON GROUP» JShS aýyl sharýashylyǵy maldaryna arnalǵan vaksına shyǵara bastady. Joba Stepnogorsk qalasynda bıotehnologııa klasterin qurýdyń alǵashqy qadamy sanalady. Sondaı-aq qaıta óndeý sektoryn ary qaraı damytý maqsatynda Indýstrııalandyrý kartasyna sáıkes quny 500 mıllıard teńge bolatyn 10 joba júzege asyrylýda. Sonyń altaýyn (53,4 mıllıard teńge) aıaqtaý bıylǵy jylǵa josparlanǵan. Balamaly qýat kózine qatysty aıtar bolsaq, ákim reti kelgende qazir jumys istep jatqan Ereımentaý aýdanyndaǵy jel elektr stansııasy (45 MegaVatt) men Selınograd aýdanyndaǵy jelden qýat alatyn qurylǵyny (750 Kvt/saǵat) erekshe atap ketti. Jalpy 2030 jylǵa qaraı balamaly energııa úlesin 30 paıyzǵa arttyryp, óńirde óndiriletin elektr qýatynyń 54 paıyzyn osy balamaly qýat kózderi arqyly óndirý kózdelgen. Agrarlyq salada da ońdy ózgerister ortaǵa salyndy. 2017 jyly oblystaǵy 3,5 myń agroqurylymdarǵa 38 mıllıard teńge memlekettik qoldaý kórsetilýiniń arqasynda aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramaı joǵary sapaly 5,1 mıllıon tonna astyq jınaldy. M.Myrzalın reti kelgende qazirgi kezde tıimdi paıdalanylmaı jatqan jerlerge ǵaryshtyq monıtorıng jasalatynyn, sonyń nátıjesi boıynsha ol jerler alynyp, jaqsy jumys nátıjesin kórsetken sharýalarǵa úlestiriletinin alǵa tartty. Qazirgi tańda oblysta 35 aýyl sharýashylyǵy kooperatıvi qurylsa, taǵy 28-i uıymdastyrylatyny ataldy. О́zin ózi jumyspen qamtýshylardyń 70 paıyzy osy aýyldyq jerlerde turatyny da qaperge salyndy. Málik Keńesbaıuly reti kelgende qytaılyq kásipkerler «Kókshetaýmınvody» AQ ónimin Gonkong pen Qytaıdyń Gýandýn provınsııasyna satý jónindegi saýda áriptestigi bolýǵa asyq ekendikterin bildirgendigimen bólisti. Al tolyqtaı alǵanda qazir Aqmola oblysynan 80 tarta kompanııa óz ónimderin eksportqa shyǵaryp keledi eken.
2017 jyly azyq túlik ónimin óndirý 13 paıyzǵa (ósimdik maıyn óndirý – 170 paıyz, et – 122 paıyz, kolbasa ónimderi 124 paıyz jáne un 112 paıyz ósimge ıe) artyp, 80 mıllıard teńgege jetken. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 1 myń birlikten 41719-ǵa deıin óskendigi erekshe ataldy. Sonyń nátıjesinde qosymsha 6 myń jumys oryny qurylyp, bıýdjetke salyq retinde 21 paıyzdyq qosymsha túsim túsken. Mysal da joq emes. Úshinshi toptaǵy múgedektigi bolsa da Eset Nuralın degen azamat Jumyspen qamtý baǵdarlamasy boıynsha 3 mıllıon teńge nesıe alyp, Krasnyı Iаr aýylynda jylyjaı ashypty. Al Zerendi aýdanynyń turǵyny Andreı Rymanov óz qarjysyna sporttyq-saýyqtyrý ortalyǵyn salýdy oılastyrǵandyǵyn aıtyp, oblys ákimine osy usynysymen shyqqan kórinedi. О́ıtkeni jergilikti ákimdik jer telimin berýdi qajet dep tappaǵan. M.Myrzalın aýdan ákimine bul máseleni sheshýdi júkteı otyryp, barlyq óńirlerde óz qarjysyna áleýmettik jáne ózge de turǵyndarǵa qajetti nysandardy salýshylarǵa qoldaý kórsetilýi qajettigin qatań eskertti. О́ıtkeni Elbasynyń ózi oblys ákimderinen osyny talap etip otyr. «Nurly Jer» baǵdarlamasy sheńberinde 2017 jyly 426 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilse, bul 3640 otbasy ózderiniń baspana máselesin jaqsartyp alǵandyǵyn kórsetedi. Sonymen qatar 11 aýyldyq eldi mekende 241 shaqyrym bolatyn sý qubyry tartylypty. Búgingi tańda eldi mekenderdi ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtamasyz etý 59 paıyzǵa ǵana sheshimin tapqan. Sondyqtan da bıyldyqqa 14 aýylda sý jetkizý qubyrlaryn tartý kózdelse, taǵy 19-da jobalaý-smetalyq qujatyn ázirlený qolǵa alynǵan. О́ńir turǵyndary úshin taǵy bir jaqsy jańalyq, «Global Gas Group» JShS Aqmola oblysyna kógildir otyn jetkizý jobasy boıynsha belsendi jumys júrgizilip jatqandyǵy aıtylmaı qalmady. Alǵashqy kezeńde oblys ortalyǵyn qosqanda jeti aýdan, sonyń ishinde Býrabaı poselkesi gazben qamtamasyz etiletini aýyzǵa alyndy. О́tken jyly «Nurly Jer» jobalaryn qosa eseptegende oblysta 630 shaqyrym jol jóndeý kórse, sonyń 236 shaqyrymy jergilikti joldar sanalady. Bul oraıda «Shýchınsk-Zeredi» tas joly jáne Kókshetaý qalasyna kire beristegi jol (4 jolaqty) úlkeıtilip, aıtarlyqtaı ózgeredi dep kútilýde. Sonymen qatar Aqkól, Atbasar, Bulandy, Esil, Ereımentaý, Jarqaıyn, Zeredi jáne Sandyqtaý aýdandarynda poselkearalyq joldar da jóndeý kóredi.
Búginde bilim berý prosesinde 515 mektep aqparatty-kommýnıkatıvtik tehnologııalardy qoldanady. Oblystaǵy barsha mektepter Internet jelisine jáne «Bilim Land» ınnovasııalyq bilim berý platformasyna qosylǵan. Mektepterdi mýltımedııalyq jáne jańa radıotehnıkalyq kabınettermen jaraqtandyrý boıynsha jumystar júrgizilýde. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna oraı muǵalimderdiń jalaqysy 30 paıyzǵa óskeni erekshe ataldy. Al 2018 jyly 12 jańa nysan salynsa, taǵy 15-i kúrdeli jóndeýden ótkiziletin bolady. О́tken jyly oblysqa 384 medısına qyzmetkerleri kelse, solardyń 140-y dáriger. Olardyń 61-ine oblys ortalyǵynan páter bólinipti. Ákim oraıy kelgende Sh.Ýalıhanov atyndaǵy Kókshetaý ýnıversıteti bazasynda 150 oryndyq medısına fakýltetin ashý máselesiniń qarastyrylyp jatqandyǵymen de bólise ketti. Shýchınsk-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytýdyń úshinshi kezeńine sáıkes 60 mıllıard teńge ıgerilip jatqandyǵyna nazar aýdartqan M.Myrzalın bıyl Shýchınsk qalasy men Býrabaı poselkesinde ınjenerlik jeliler men avto joldyń salynatyndyǵyn jetkizdi. Máselen, Úlken Chebache kóli jaǵasynda 233 gektarlyq aýmaqta jańa kýrortty aımaq salynady. Al Býrabaı poselkesiniń ózinde 14 gekatr jerge meshit, avtoturaq jáne turǵyn úıleri bar kýrorttyq keshen boı kóteredi dep kútilýde. Taǵy bir jaǵymdy jańalyq, «Rixos» qonaq úıi mańynda jalpy aýmaǵy 370 gektarǵa premıým-klasty kýrorttyq aımaq paıda bolady. Ákim sonymen qatar Kókshetaý qalasyna da toqtalmaı ótpedi. Atap aıtqanda, qala aınalasyn kók jelekke aınaldyrý maqsatynda 1292 gektar aýmaqqa tal otyrǵyzý bastalatyndyǵymen bólisti. Qala ortalyǵyndaǵy Qopa ózenine balyq jiberilip, jaǵajaı aıtarlyqtaı ózgeriske ushyraıtyndyǵy da kóldeneń tartyldy. 2017 jyly «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń aıasyńda 4,4 mıllıard teńge somasyna 115 is-shara júzege asyrylsa, «Qazaqstannyń 100 qasıetti oryny» respýblıkalyq kartasyna Aqmola oblysynyń 10 nysany kirip otyr. Qazirgi tańda barlyq qasıetti oryndar týraly aqparat zamanaýı QR-kody tehnologııasy boıynsha sandyq júıege kóshirilýde.
Sóziniń sońynda óńir basshysy elimizdiń baǵdarlamalyq qujattaryn júzege asyrý memleket pen jeke bıznestiń birlese áreket etýiniń arqasynda júzege asyrylatyndyǵyn erekshe atady. Eshkim de syrt qalmaýy tıis. Birlesken kúsh biriktirýdiń arqasynda ǵana turaqty ekonomıka ósimin qamtamasyz etýge múmkindik bar. Ol úshin óńirdiń ekonomıkalyq jáne rýhanı áleýeti jetkilikti. Elbasynyń senimi men óńir turǵyndarynyń úmiti qanshalyqty aqtaldy ony biz aǵymdaǵy jyly biletin bolamyz.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy.oblysy
