Oblysta, bir kúnde...
Eseptik kezdesýde Erlan Qoshanov Qaraǵandy oblysynyń bir kúnin naqty sıfrlar arqyly sóıletip, qyzǵylyqty mysal-málimetti alǵa tartty: «Ortasha eseppen bir kúnde Qaraǵandy oblysynda 100 myń tonna kómir, 75 myń tonna mys jáne 45 myń tonna temir keni óndiriledi. Aımaq ekonomıkasyna ortasha eseppen kúnine 1 mlrd teńge ınvestısııalanady. Bıýdjetke 933 mln teńge salyq túsedi. Statıstıka boıynsha, bir kúnde shartty túrde 371 tonna et, 183 tonna nan, 1,7 mln jumyrtqa, bir tonnadan astam sút óndiriledi. 2 mlrd teńgege taýarlar satylady. Kúnine ortasha eseppen myń sharshy metrge jýyq turǵyn úı nemese 10 jańa páter salynady. Oblys boıynsha kúnine 62 jańa turǵyn dúnıe esigin ashady».
Budan keıin oblys ákimi ótken jyly atqarylǵan isterge sholý jasap ótti. Mysaly, 2017 jyly oblysta ónerkásip óniminiń kólemi 2,3 trln teńgeni qurap, naqty kólem ındeksi 104,1% bolypty. Oblystyń ındýstrııalandyrý kartasynda 11,5 myń jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik beretin 103 joba barlyǵy aıtyldy. Búginde 252,1 mlrd teńgeniń 84 jobasy júzege asyrylǵan. Kásiporyndarda 6 myńnan astam jańa jumys orny ashylǵan. 2017 jyly 7,7 mlrd teńgeniń 8 jobasy iske qosylyp, 301 jumys orny qurylǵan. Jańǵyrtý jáne sıfrlandyrýǵa oblys kásiporyndary 11 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa quıypty. Aımaq ekonomıkasyna tartylǵan ınvestısııa kólemi 10%-ǵa ósip, 358,8 mlrd teńgeni quraǵan.
Aýyl – alystaǵy aýtsaıder emes
Qurylys boıynsha oblysta 2017 jyly 5 áleýmettik mańyzdy nysan turǵyzylǵan. Bir jyl ishinde 374 myń sharshy metr turǵyn úı (3393 páter) salynyp, 45,1 mlrd teńge ınvestısııa quıylypty. 2017 jyly 33,5 mlrd teńgege jalpy qoldanystaǵy 863 shaqyrym avtokólik joldaryna jóndeý júrgizilip, eki myńnan astam jumys orny ashylǵan. Respýblıkalyq mańyzdaǵy avtojoldardyń 477 shaqyrymy, oblystyq mańyzdaǵy joldardyń 61 shaqyrymy, qalalyq jáne aýdandyq mańyzdaǵy joldardyń 325 shaqyrymy jóndelipti. Bilim salasy da basty nazarda bolǵan. Byltyr atalǵan salanyń bıýdjeti 12%-ǵa ósip, 94,5 mlrd teńgeni qurady. Densaýlyq saqtaý salasyna 2017 jyly 76,4 mlrd teńge bólingen, bul ótken jylmen salystyrǵanda 15,2%-ǵa joǵary. Medısınalyq kómek kórsetý jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda 2017 jyly densaýlyq saqtaý salasynyń 31 nysanyna jóndeý jumystaryn júrgizý úshin jergilikti bıýdjetten 1,9 mlrd teńge bólingen. Jalpy alǵanda, aýrýhanalar men emhanalardyń 35 myń sharshy metrine jóndeý jumystary júrgizilgen.
Agroónerkásip kesheni byltyrǵy jyldyń qorytyndysy boıynsha, aýyl sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónim kólemi 246,5 mlrd teńgeni qurap, naqty ındeks kólemi 101,6% bolypty. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge 14,6 mlrd teńge somasynda memlekettik qoldaý kórsetilgen, bul 2016 jylǵa qaraǵanda 39,5%-ǵa kóp.
Aýyl demekshi, oblys ákimi baıandamasynyń bas jaǵynda árbir qazaqtyń júregine jyly tıer sózderdi aıtty. «Jalpy, aýyl – bul qazaqtyń at baılar ata qonysy, altyn besigi. Ulttyń uıytqysy, rýhtyń qýat alar qaınar kózi. Memlekettiń tiregi de, júregi de sol aýyldardan bastalady dep esepteımin. Búgingi aýyl alystaǵy aýtsaıder, meńireý túkpirdegi meken emes», dedi. «Jaqsy sóz – jarym yrys» degen, ákimniń bıik minberden aıtqan bul sózderiniń astarynda aldaǵy ýaqytta aýylǵa degen kóńil men kózqarastyń aıryqsha bolatyny jatqandaı kórindi.
Oblysta shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna memlekettik qoldaý mol septigin tıgizýde. «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha óńirde 250 joba qoldaý tapqan. Sonyń nátıjesinde, aımaq ekonomıkasyna bólingen 1,5 mlrd teńge kólemindegi sýbsıdııaǵa 32 mlrd teńge kóleminde ınvestısııalar jumyldyrylǵan. 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha, ónerkásiptik óndiris kólemi 4,1%-ǵa ósip, 2,3 trln teńgege jetken.
Eseptik kezdesý barysynda zaldaǵy eki mıkrofonǵa jetý úshin kezekte turǵandardyń qarasy mol boldy. О́ńir basshysyna tolǵaqty problemalardy arqaý etken suraqtar qoıyldy.
Álıhan – bizdiń júregimizde
О́tkir suraqtyń biri Temirtaýdaǵy ekologııa máselesi týraly boldy. Eske salsaq, qańtar aıynda metallýrgter qalasyna túnde jaýǵan qar tań ata qap-qara túske boıalyp, bul tótenshe oqıǵa qala turǵyndarynyń oryndy narazylyǵyn týdyrǵan bolatyn. Oblys ákimi Temirtaýdaǵy ekologııalyq jaǵdaıdy táýelsiz sarapshylardyń qatysýymen qurylǵan jumys toby jan-jaqty zerttep jatqanyn jetkizdi. Máseleni oń sheshý úshin jedel jáne júıeli túrdegi sharalardyń qarastyrylyp jatqanyn aıtty. «Keshendik josparǵa birinshi kezekte kásiporyndy jańǵyrtý boıynsha sharalar engiziledi. Negizgi árekettiń biri – qalany kógaldandyrý. Bul maqsatqa oblystyq bıýdjetten qarajat bólemiz», dedi Erlan Qoshanov. Buǵan qosa, oblys ákimi aqpannyń aıaǵyna taman Temirtaýdaǵy ekologııalyq jaǵdaıdy zertteý úshin halyqaralyq sarapshylar keletinin, sol kezde uıymdastyrylatyn dóńgelek ústel jumysyna óziniń de qatysatynyn jetkizdi.
Qaraǵandynyń turǵyny Lázzat Qojahmetova qaladaǵy Oktıabr aýdanyna ne sebepten Alash qaıratkeri Álıhan Bókeıhanovtyń esimi berilmeı otyrǵany jóninde suraq qoıdy. О́ńir basshysy bul mańyzdy máselege baıyppen qarap, eń bastysy, sol aýdanda turatyn 200 myńnan astam turǵynnyń pikirimen mindetti túrde sanasý kerektigin atap ótti. «Álıhan Bókeıhanovtyń kezinde «Qazaq» gazetine «Halqyna qaltqysyz qyzmet etken, eńbegi sińgen tulǵanyń esimi qaǵazda emes, júrek túkpirinde saqtalýy tıis», dep jazǵanyn oqyǵanym bar edi. Olaı bolsa, Álıhan Bókeıhanovtyń esimi bizdiń júregimizdiń túbinde saqtaýly, al júrektiń túkpirindegi nárse qaǵazǵa túbinde túsedi», dedi Erlan Qoshanov.
Bir jyldyń jemisi
Tórt saǵattan astam ýaqytqa sozylǵan eseptik kezdesýde oblys ákimi qoıylǵan suraqtardyń bárine egjeı-tegjeıli jaýap berýge tyrysty. Kerek jerinde kóterilgen máseleler boıynsha tıisti mekemelerdiń jaýapty basshylaryna qolma-qol tapsyrmalar berip, olardyń oryndalý merzimin naqtylap otyrdy.
Jalpy, Qaraǵandy oblysy ákiminiń qyzmetine taǵaıyndalǵanyna bir jylǵa jýyq ýaqyt bolǵan Erlan Qoshanovtyń jumysyna turǵyndardyń basym bóligi oń baǵa berip jatty. Aımaq basshysynyń aıaq alysyna jyly lebiz bildirgenderdiń qatarynda únemi synı baǵyt ustanyp júretin Aıtqoja Fazylov ta boldy. Ásirese, ol oblys ákiminiń ótken jyldyń jeltoqsan aıynda kenshiler men «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııasy arasyndaǵy eńbek daýynyń oń sheshilýine sebepker bolǵan mámilegerlik isin atap ótti. Sonymen qatar oblys ákiminiń tikeleı aralasýymen irili-usaqty problemalary sheshimin taýyp, kóńilderi jaılanǵan ózge turǵyndar tarapynan da kóptegen alǵys aıtylyp jatty.
Eń bastysy, oblys ákimi turǵyndarmen tikeleı baılanysta bolýǵa, olarmen ashyq únqatysýǵa túsýge árdaıym daıyn ekenin kórsetti. Kómek qolyn sozýdy ótingenderge qurǵaq ýádeni úıip-tógip bermegenin de aıta ketken jón. Kóp jaǵdaıda aldymen qozǵalǵan máseleniń zertteletinin, sodan keıin baryp zań aıasynda tıisti sheshimder qabyldanatynyn aıtty. Durys sheshimniń qashanda egese júrgen elde emes, keńese bilgen jerde ǵana bolatynyn eske saldy Erlan Qoshanov.
Qaraǵandy oblysy ákiminiń eseptik kezdesýine Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev, Prezıdent Ákimshiliginiń memlekettik ınspektory Sálimgereı Bekbergenov, «Nur Otan» partııasynyń hatshysy Ǵabıdolla Ábdirahymov, Parlament Senatynyń depýtattary Rysqalı Ábdikerov, Sergeı Ershov jáne Májilis depýtattary Nurlan Ábdirov, Nurlan Dýlatbekov qatysty.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY
