Jaqynda Astana qalasynyń medısına salasyndaǵy túıtkildi máseleleri kóterilgen alqaly jıynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov tegin dári-dármek aldy dep kórsetilgen keı naýqastardyń shyn máninde eshqandaı dári almaǵanyn aıtyp qaldy. Mınıstr bıýdjettiń aqshasyn talan-tarajǵa salǵandar jazasyz qalmaıtynyn jetkizdi. Dál osy másele dúısenbi kúni Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken 2018 jylǵa dári-dármekpen qamtamasyz etý máselesine arnalǵan brıfıngte de sóz boldy. Osyǵan baılanysty jýrnalıstiń saýalyna jaýap bergen «Dárilik zattardy, medısınalyq buıymdardy jáne tehnıkany saraptaý ulttyq ortalyǵy» bas dırektorynyń orynbasary Arnur Nurtaev mınıstrdiń sózin rastap, tegin berilýge tıis dáriler satylymǵa shyǵarylǵanyn, mundaı júzge jýyq derek anyqtalǵanyn moıyndady. Onyń aıtýynsha, memleketten tegin beriletin dáriler naýqastyń atyna jazylǵanymen, shyn máninde ıesi ol preparattardy almaǵan. A.Nurtaevtyń aıtýynsha, qazirgi tańda máseleniń mán-jaıy anyqtalyp jatyr. «2017 jyly eki mıllıonǵa jýyq dáriniń resepti berilgen. Eki mıllıon reseptiń tıisti adamyna tolyq kólemde jetken-jetpegenin tekserý úshin birtalaı ýaqyt qajet. Mınıstr naýqastarǵa berilgen barlyq resept boıynsha saraptama júrgizýdi tapsyrdy. Ázirge júzge jýyq dárini bermeı qalý oqıǵasy rastaldy. Tekserý áli de jalǵasady. Aıyptylardy tıisti organdar anyqtaıtyn bolady», deıdi A.Nurtaev.
Osylaısha dári-dármek salasyndaǵy taǵy bir bylyqtyń beti ashylǵandaı boldy. Densaýlyǵy dimkás, ózderi dáriniń kúshimen áýpirimdep áreń júrgen naýqastardyń ústinen kún kórip, dárilerin dárihanaǵa satylymǵa qoıatyn pasyqtar bar bolyp shyqty. Al jurtshylyq ózderine tıesili dárini ýaqtyly ala almaı, keıbireýi amalsyzdan qaltasynan aqsha shyǵaryp satyp alyp qınalyp júr...
Dári-dármekpen qamtamasyz etý salasynda taǵy bir másele bar. Qazirgi dárilik preparattar orıgınal jáne generık bolyp ekige bólinedi. Tender arqyly keletin dárilerdiń kóbi generık dáriler, ıaǵnı negizgi áser etýshi dáriniń kóshirme nusqasy. Brıfıngte A.Nurtaev eki dáriniń bir-birinen eshqandaı aıyrmashylyǵy joq ekenin, qaýipsizdigi, tıimdiligi jaǵynan birdeı ekenin aıtty. Tender arqyly kóbine generık dárilerdiń keletini – onyń baǵasy áldeqaıda arzan. Biraq dárigerler nege memleketten tegin beriletin dáriler tizimine engen preparattardy paıdalanbaı, naýqastardy onyń analogy bolyp tabylatyn basqa dárilerdi satyp alýǵa keńes beredi? Bul jerdegi másele, ne álgi generık dáriler sapasyz bolyp tur, ne aýrýhanalar men emhanalar tegin beriletin dárini satyp taýysyp, ony naýqastardyń esebinen óndirip alady. Biz bul saýaldy brıfıng barysynda «SK-Farmasııa» kompanııasynyń bólim basshysy Batyıhan Aldanovqa qoıdyq. Onyń aıtýynsha, qalpyna keltirilgen generık dáriniń tıimdiligine kúmán keltirmese de bolady. Dárigerlerdiń naýqastarǵa basqa dárini jazyp berý sebebi, olardyń sanasynda túpnusqa dárilerdiń áser etýi joǵary degen túsinik qalyptasyp qalǵannan bolýy kerek.
Qazirgi kúnde respýblıkada 49 aýrý boıynsha 400-den astam dári 2,5 mln pasıentke tegin beriledi. Tegin jáne jeńildikpen beriletin dárilermen qamtamasyz etý júıesi elimizde 2005 jyly iske qosylǵan. Baǵdarlama jergilikti jáne respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarjylandyrylady. Tegin dári sozylmaly aýrýlarǵa, ıaǵnı jazylmaıtyn syrqattarǵa, tek dáriniń kúshimen ǵana júretinderge beriledi. Mundaı aýrýlardyń alǵashqy tiziminde qant dıabeti tur. Ekinshisi – arterııalyq gıpertenzııa bolsa, úshinshisi onkologııalyq jáne qan aýrýlaryna beriletin preparattar. Mine, osyndaı kúrdeli naýqastarǵa beriletin dárini satylymǵa shyǵaryp júrgender qatań jazalanýy tıis.
Jalpy, bıylǵa biryńǵaı dıstrıbıýtordyń tizimi boıynsha 151,59 mlrd teńgege dári-dármektiń 1037 ataýy satyp alynǵan. Bul medısınalyq uıymdardyń jalpy qajettiliginiń 88 paıyzyn quraıdy. 2018 jylǵa satyp alý kezinde 17 mlrd-tan astam teńge únemdelgen, jyl sońyna deıin bul san edáýir ósetin bolady. Únemdelgen qarjy qosymsha dári-dármek satyp alýǵa baǵyttalmaq.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
