Jıyn barysynda vıse-mınıstr 2016 jyldyń mamyr aıynda Elbasynyń Jarlyǵymen jáne tıisti zańmen Jer kodeksiniń jekelegen normalaryna 2021 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin moratorıı engizilgenin, atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi qazaqstandyqtarǵa jekemenshikke jáne sheteldikterge jalǵa berýge múldem tyıym salynǵanyn tilge tıek etti.
«Parlament depýtattarynyń, ortalyq ýákiletti organdardyń, qoǵam qaıratkerleri men azamattyq qoǵam belsendileriniń qatysýymen arnaıy Jer reformasy boıynsha komıssııa qurylyp, tıisti jumystar atqaryldy. Komıssııa músheleri, elimizdiń jergilikti turǵyndarymen ótkizilgen kezdesýler nátıjesinde bergen usynystaryn, máselelerdiń qoǵamdyq mańyzdylyǵyn eskere otyryp, kelesi sheshimder qabyldady. Olar: aýyl sharýashylyǵy jerlerin qazaqstandyqtarǵa jalǵa berý normasyn saqtaý jáne jetildirý, qazaqstandyqtarǵa aýylsharýashylyq jerleriniń jalǵa beriletin mólsherlerin shekteý, shekara aýmaqtaryndaǵy aýylsharýashylyq jerlerin paıdalaný talaptaryn kúsheıtý, turǵyndardyń jaıylym alqaptaryna degen qajettilikterin qamtamasyz etý. Atalǵan usynystardyń negizinde Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý boıynsha zań jobasy daıyndalyp, Parlament Májilisiniń eki oqylymynda qaralyp, búgingi tańda Senatta qaralýda. Zań jobasy qoǵamdyq keńes otyrystarynda, basqa da qoǵamdyq alańdarda jurtshylyqpen, aýylsharýashylyq taýar óndirýshilermen keńinen talqylanǵan. Sonymen birge atalǵan zań jobasy normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń ashyq portalynda, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń resmı saıtynda 2016 jyldyń qarasha aıynan bastap ornalastyrylyp, onyń Parlamentte qaralý barysy týraly aqparattar únemi jańartylyp otyrady», dedi E.Nysanbaev.
Sonymen qatar ol zań jobasynyń negizgi normalaryna tolyǵyraq toqtalyp ótti.
«Birinshiden, aýylsharýashylyq jerlerin qazaqstandyqtarǵa jalǵa berý normasyn saqtaý jáne jetildirý maqsatynda jalǵa berýdiń jańa ári bólek tártibi qarastyrylyp otyr. Jer berý tártibiniń ashyqtyǵy men aıqyndyǵyn qamtamasyz etý jáne jemqorlyqty boldyrmaý úshin konkýrsqa qoıylatyn jerler tizbesin bekitý, ony mindetti túrde qoǵamdyq keńestermen jáne úkimettik emes uıymdarmen kelisý, jer komıssııasynyń quramyna 50 paıyz qoǵamdyq keńester men uıymdardyń ókilderin engizý qarastyrylǵan. Sonymen birge konkýrstyń jarııalylyǵy men oǵan barlyq qatysýshylardyń teń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda jańa tártip boıynsha konkýrs ótkiziletindigi týraly habarlandyrý tek aýdandyq qana emes, basqa da buqaralyq aqparat quraldarynda, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men ákimdikterdiń resmı ınternet-resýrstarynda ornalastyrylady. Ekinshiden, aýylsharýashylyq jerleriniń úlken kólemde «bir qolǵa» berilýin boldyrmaý maqsatynda, zań jobasynda ár oblystyń ákimshilik aýdandary sheginde aýylsharýashylyq jerleriniń shektik mólsherin belgileý kózdelgen. Bir qolǵa beriletin jerlerdiń mólsherin máslıhattar men ákimdikterdiń birlesken usynysynyń negizinde Úkimet bekitedi. Bul shektik mólsherin aıqyndaý úshin tıisti esepteý ádistemesi ázirlendi», dedi vıse-mınıstr.
E.Nysanbaevtyń sózinshe memlekettik shekaranyń shekaralyq beldeýinde ornalasqan aýylsharýashylyq alqaptary eshkimge berilmeıdi.
«Memlekettik shekaranyń shekaralyq beldeýinde ornalasqan aýyl sharýashylyq alqaptary eshkimge berilmeıdi, tek jergilikti halyqqa jaıylym, shabyndyq retinde ǵana paıdalanýǵa ruqsat etiledi. Shekaralyq aýmaqta ornalasqan jer ýchaskelerin sheteldikterge, Qazaqstan Respýblıkasynyń sheteldiktermen nekede turǵan azamattaryna nemese quramynda sheteldikter bar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdy tulǵalaryna berýge tyıym salynady. Bul aýmaqta ornalasqan aýylsharýashylyq jerleri tek qazaqstandyqtarǵa ǵana jalǵa beriletin bolady. Tórtinshiden, jergilikti turǵyndardyń jeke aýla malynyń sany jyl saıyn ósýine baılanysty zań jobasynda jaıylym jetispeýshiligin sheshý maqsatynda eldi mekender aınalasynda jaıylym alańdaryn aıqyndaıtyn norma kózdelýde. Osy maqsatta aıqyndalǵan jaıylymdardy jalǵa berýge tyıym salynatyn bolady. Sonymen birge eldi mekenderdiń mańyndaǵy jaıylymdardyń kóbi jeke jáne zańdy tulǵalarǵa berilip ketkendigin eskerip, ákimdikterge ol jerlerdi qaıtarý úshin halyqtyń jaıylym jerlerge muqtajdyǵyn memlekettik qajettilikke jatqyzý qarastyrylyp otyr.
Osy zań jobasynda aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi jekemenshikke satý jáne sheteldikterge jalǵa berý týraly engizilgen moratorııdiń sheńberin keńeıtý qarastyrylyp otyr, onda 1 paıyz bolsa da sheteldik úlesi bar qazaqstandyq zańdy tulǵalarǵa jer berilmeıtin bolady. Bul rette, zań jobasy normalarynyń barlyǵy Jer komıssııanyń jumysynyń qorytyndysy boıynsha ázirlengen jáne aýylsharýashylyq jerlerin tek qazaqstandyqtarǵa ǵana jalǵa berý ınstıtýtyn jetildirýdi kózdeıdi.
Raýan QAIDAR,
«Egemen Qazaqstan»
