Tranzıt salasyndaǵy yntymaqtastyq artady

Jalpy otyrysty ashqan palata Tóraǵasy N.Nyǵmatýlın eki kún buryn jarııalanǵan Pre­zı­dent Nursultan Nazarbaevtyń ta­rı­hı oqıǵa bolǵan «Bes áleýmet­tik bastama» atty Úndeýi­niń ma­ńyzyna toqtalyp, onyń eli­mizdiń damýyna jańa serpin be­­retinin atap ótti. Áleýmet­tik bastamalar barlyq qazaq­stan­­dyq­tardyń qoldaýyna ıe bol­­ǵany belgili bolyp otyr. De­pý­tat­tar korpýsynyń mindeti – osy bastamalardy iske asyrý­dy qamtamasyz etetin sapaly zań­dardy qabyldaý. Bizdiń osy ke­zeńdegi jumysymyzdyń basym baǵyty da sol bolady, dedi Tóraǵa.

Odan ári N.Nyǵmatýlın kún tártibindegi máselelerdi qaraýǵa kóshti. Birinshi bolyp qaralǵan Qazaqstan men AQSh úkimetteri arasyndaǵy Aýǵanstan Islam Respýblıkasynyń turaqtylyǵy jáne qaıta qalpyna keltirý jó­nindegi is-qımylǵa AQSh-tyń qatysýyna baılanysty Qazaq­stan aýmaǵy arqyly ótetin arnaıy júktiń kommersııalyq te­mir jol tranzıtin qamtamasyz etý týraly kelisimge ózgeris engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy jóninde Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov baıandama jasady. Elbasynyń áleýmettik bastamalary halyqaralyq arenada da tolyq qoldaý taýyp otyr. Oǵan Qazaqstan men Ame­rıka arasyndaǵy stra­te­gııa­lyq áriptestiktiń qarqyndy damýy dálel bola alady. Q.Ábdi­rah­manov Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń jaqynda AQSh-qa jasaǵan sapary barysynda eki el arasyndaǵy qarym-qaty­nasty keńeı­tilgen strate­gııalyq áriptes­tik deńgeıine jo­ǵarylatý týraly birlesken málim­deme qabyl­dan­ǵanyn eske saldy. Kelissóz­der barysyn­da Aý­ǵan­standa­ǵy ahýaldy tu­raq­tandyrý Vashıng­ton­nyń syrt­qy saıasatyn­daǵy ba­sym­dyq­tardyń biri bo­lyp ta­byla­tyny eskerilip, Qazaq­stan­nyń óńirlik qaýipsizdikti qam­tamasyz etý maqsatynda AQSh-pen yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý boıynsha ýaǵda­lastyqqa qol jetkizgeni aıtyl­dy. Aýǵanstanǵa logıstı­kalyq járdem berý, sondaı-aq gýmanıtarlyq kómekke jol ashýdy kúsheıtýge úles qosqa­ny úshin AQSh prezıdenti D.Tramp N.Nazarbaevqa rıza­shy­lyǵyn bildirdi, deı kelip Q.Ábdirahmanov AQSh-tyń ót­ken jyly Aýǵanstanǵa arnaıy júkterdi tasymaldaý baǵytyna ózgeris engizilýine baılanysty bizge ótinish jasaǵanyn jetkizdi. Atap aıtqanda amerıkalyq tarap arnaıy júkterin Aýǵanstanǵa tasymaldaýǵa Aqtaý jáne Qu­ryq porttaryn engizýdi usyn­ǵan. Ol Ázerbaıjan arqyly kelgen júkterdi odan ári temir­ jol arqyly Aýǵanstanǵa jet­ki­zýge múmkindik beredi. Osy hat­tamaǵa ótken jyldyń 21 qyr­kúıe­ginde Nıý-Iork qalasynda qol qoıylyp, ol arnaıy júktiń jáne birge júretin personaldyń kommersııalyq tranzıti úshin Aqtaý jáne Quryq porttaryn qol­danýǵa jol ashady jáne Qa­zaqstan múddelerine tolyq­taı sáıkes keledi, elimizdiń logıs­tıkalyq ınfraqurylymyn damytýǵa úles qosady, deı kelip mınıstr zań jobasynyń osy hattamany ratıfıkasııalaıtynyn aıtty.

Zań jobasy boıynsha baıan­damashyǵa birneshe depýtat suraq qoıdy. Sonyń ishinde depýtat Amangeldi Dáýrenbaev Qazaqstannyń Aýǵanstandaǵy turaqtylyqty damytýǵa taǵy da qandaı kómekter kórsetip jatqany týraly surady. Oǵan Qazaqstannyń turaqty negizde gýmanıtarlyq kómek kórsetip jatqandyǵy, sonyń ishinde JOO-larymyzda bir myńnan astam jastyń 50 mln AQSh dollary kólemindegi qarajatqa tegin oqytylǵany, al qazir elimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retinde de turaqtylyqty negizdeýge birshama jumystar atqaryp jatqany aıtyldy. Depýtat Janat Jarasov Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ókiline suraq berip, júk jáne personal tranzıti úshin Qazaqstan taraby qandaı tarıfpen qansha qarajat tabatynyn surady. Oǵan birinshi vıse-mınıstr Roman Sklıar jaýap berip, kelisim kúshine engennen beri 700-den artyq konteıner ótkendigin jáne ol úshin Qazaqstan taraby 200 mln teńgedeı tabys tapqanyn aıtty.

Qosymsha baıandama jasaǵan depýtat Baqytjan Ertaev zań jobasyn maquldaý týraly usynys engizdi. Talqylaýǵa qatysqan depýtat Qýanysh Sultanov ta zań jobasyn qoldaǵan soń ol biraýyzdan maquldandy.

Kún tártibindegi ekinshi másele Qazaqstan Respýblıkasy men Tájikstan Respýblıkasy úki­metteri arasyndaǵy dıplo­ma­tııalyq ókildikterdiń ǵımarat­taryn salý úshin jer ýchaskelerin ózara berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn talqylaýǵa arnaldy. Bul zań jobasy boıynsha da baıandamany Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov jasady. Kelisimge sáıkes, Tájikstan taraby Qazaqstan Respýblıkasy elshiliginiń ǵımaratyn salý úshin Dýshanbe qalasyndaǵy I.Somonı dańǵylynyń boıynan 1 ga jer ýchaskesin 49 jyl mer­zimge 1 somonı mólsherindegi jal­daý aqysymen, al Qazaqstan tara­by Tájikstanǵa Astanadaǵy Sh.Qal­daıaqov atyndaǵy kósheden 1 ga jer ýchaskesin 49 jyl merzimge 1 teńge mólsherindegi jaldaý aqysymen paıdalanýǵa beredi.

Zań jobasy shaǵyn tal­qy­laýdan keıin biraýyzdan ma­quldandy. Kún tártibindegi má­seleler qaralyp bolǵan soń depýtattar ortalyq memlekettik organdarǵa ózderiniń saýaldaryn jarııalady.

Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»