Munda qazir ekstrýderlengen, túıirshiktelgen jáne nyǵyzdalǵan jem qospalary, salqyndaı syǵylǵan ósimdik maıy shyǵarylatyn sehtar qalypty jumys istep tur. Kombınat aýdandaǵy «Sever-Agro N» asyl tuqymdy mal sharýashylyǵy, «Terra» bordaqylaý alańy jáne «Ak-Bıdaı-Agro» agrofırmasy sekildi birqatar iri aýyl sharýashylyǵy nysandarymen birge oblystaǵy «Astyq ındýstrııasy» iri agroholdıngi quramyna kiredi. «Terra» bordaqylaý alańynda qazir 8 myń iri qara jemdeledi. Eshqandaı qospasyz tabıǵı jem beriletin maldan alynatyn et sapasy da joǵary. Kompanııa oblystaǵy et klasteriniń qalyptasýyna úles qosyp otyr. «Sever-Agro N» sharýashylyǵy 3500 et baǵytyndaǵy jáne 2800 sút baǵytyndaǵy asyl tuqymdy mal ósiredi. Sharýashylyq seleksııalyq jumystar júrgizip, mal tuqymynyń ónimdi bolýyna jáne jergilkti tabıǵat jaǵdaıyna beıimdelýin júzege asyrady. Al «Ak-Bıdaı-Agro» agrofırmasy 3-4 aýdanda 85 myń gektar alqapqa burshaq, maıly jáne jemazyqtyq daqyldar ósirýmen aınalysady. Olardyń ishki jáne syrtqy naryqta joǵary suranysqa ıe ónimi jergilikti jerde, onyń ishinde Qarabalyqta da óńdeledi. Mundaı iri sharýashylyqtar Elbasy Joldaýynda aıtylǵan sıfrlandyrý isiniń tolyq qaıtarymy barlyǵyna, eńbekti jeńildetetinine, shyǵyndy azaıtatynyna kóz jetkizgendikten, qazirdiń ózinde ozyq tehnologııalardy óndiriske engizýge kirisip ketken.
– Sıfrlandyrý baǵdarlamasy boıynsha mal sharýashylyǵynda jańalyqtar engizýdi qolǵa aldyq. Kerek-jaraǵyn Qytaıdan aldyryp, baqtashy aldyndaǵy maldy chıpteýdi bastaımyz. Asyl tuqymdy maldyń urlanbaýyn jáne ol bir jerde jaıylmaı turyp qalmaýyn kompıýterden qadaǵalap otyratyn bolamyz. Sondaı-aq bordaqylaý alańy da ozyq tehnologııa boıynsha jabdyqtalatyn bolady. Bordaqylaý alańyndaǵy mal táýligine 700 gramm salmaq qosady. Qoldaǵy maldyń 20 paıyzy osy bordaqylaý alańynda turady, qajetti salmaq alynǵannan keıin olardy aýystyryp otyramyz, osylaı úderis jalǵasa beretin bolady, – dedi bas dırektor Dáýlet Ahmetqalıev.
Qarabalyq aýdanyndaǵy Toǵyzaq eldi mekeninde «SeverAgroProdýkt» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi qaraqumyq óńdeıtin zaýyttyń irgetasyn qalap jatyr. Kásiporyn zaýyt qurylysyna jumsalatyn 670 mıllıon teńge ınvestısııalyq qarjyny ózderi salyp otyr. Zaýyt jylyna 12 400 tonna qaraqumyq jarmasyn óndiretin bolady. Negizi mundaı ozyq tehnologııamen jumys isteıtin qaraqumyq jarmasy zaýyty Qostanaı qalasynda da bar. Biraq naryqty zerttegen kásipkerler Qarabalyqtan taǵy da zaýyt salýdy qajet dep bildi.
– Sebebi biz óndiretin qaraqumyq jarmasy eksportqa baǵyttalady. Kúndelikti paıdalanyp júrgen termoóńdeýden ótken qońyr tústi qaraqumyq jarmasyn negizinen ózimizdiń elde jáne TMD elderinde paıdalanady. Al búkil álem, ásirese Koreıa, Japonııa, Eýropa elderi jasyl tústi qaraqumyq jarmasyn suratady. Bizdiń zaýyt osy jarmany da óndiretin tehnologııamen jumys istemek, – deıdi kásiporyn dırektorynyń orynbasary Hamıt Dıhaev.
Zaýyt 2019 jyldyń alǵashqy toqsanynda iske qosylatyn bolady. Munda 28 qarabalyqtyq jumys ornyn taýyp, aıyna 70 myń teńge jalaqy alatyn kún de alys emes. Sonymen qatar zaýyttan jylyna bıýdjet qorjynyna 25 mıllıon teńge salyq túseri taǵy bar.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna «Prezıdenttiń áleýmettik bes bastamasy» atty Úndeýin de qarabalyqtyqtar qýanyshpen qarsy aldy. О́tken jyly Toǵyzaq selosyna kógildir otyn kelgen bolatyn. Munda turatyn 356 tútinnen ázirshe 50 úı ǵana gaz qubyryna qosylypty. «QazTransGazAımaq» aksıonerlik qoǵamy Qarabalyq fılıalynyń dırektory Sergeı Kojevnıkovtyń aıtýynsha, kóktem shyǵa turǵyndar kógildir otyndy úıine kirgize bastaıtyn bolady, birte-birte aýyldyń úıleri men kásiporyn, qoǵamdyq ǵımarattar – barlyǵy da qubyrǵa jalǵanady. Qazirdiń ózinde 152 úıdiń qujattary daıyn tur.
– Gaz eń tıimdi, arzan jáne ekologııalyq jaǵynan da tıimdi otyn. Sondyqtan turǵyndar úılerin de, osyndaǵy kásiporyndardy da, elevatordy da gaz qubyryna jalǵaý kerek. Aýylǵa kelip turǵan ıgilikti ornymen paıdalanýymyz qajet, – deıdi oblys ákimi Arhımed Muhambetov.
Qarabalyq kentindegi «Trapeza» naýbaıhanasy shaǵyn jáne orta bıznestiń óńirlerde damyp otyrǵanyna kýá. Bul kásiporyn jylyna 1600 tonnadan astam nan ónimderin óndiredi. Ol Qarabalyq jáne qatar jatqan Fedorov aýdandaryn nanmen qamtamasyz etedi, onyń syrtynda tutynýshyǵa ondaǵan atalymmen nan jáne kondıter buıymdaryn, tushpara sekildi jartylaı daıyn taǵam túrlerin de usynyp otyr. Jergilikti naryqty tolyq ıgergen.
– Biz myna irgemizdegi Reseıdiń Chelıabi oblysy aýdandaryna da ónim shyǵarýǵa qýatymyz jetedi. Peshterdiń barlyǵy ozyq tehnologııamen jumys isteıdi. О́nim sapasyna baılanysty tıisti sertıfıkattardy da aldyq. Biraq kásiporyn eksportqa ónim shyǵarýshylar tizimine tirkelýi kerek eken, ol biraz jumystardy qajet etetin kúrdeli úderis. Aldaǵy ýaqytta oǵan da qol jetkizemiz dep oılaımyn, – deıdi kásiporyn jetekshisi Vladımır Krıger.
О́ńdeý kásiporyndary men shaǵyn jáne orta bıznes jergilikti jerde damyǵanda aýyldaǵylar jumyssyz qalmaıdy, shet aımaqtardyń áleýmettik jaǵdaıy da jaqsara túsedi. Qarabalyq – aýyl sharýashylyǵy damýynyń jaqsy úlgisi.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Qarabalyq aýdany
