«Egemenniń» Almatydaǵy bólimshesin arnaıy izdep kelgen Ábdibek Shúkirbekov esimdi oqyrmannyń áńgimesi eriksiz tańǵaldyrdy. Jasy jetpistiń segizine kelgen ol bar ómirin temir jol jumysyna arnaǵan osy salanyń ardageri eken. Jıyrma alty jyl buryn basynan ótken qyzyq oqıǵany baıandap berdi. Aqsaqal aıtqan jaıtty qaz-qalpynda qaǵazǵa túsirdik.
Temir jol ardageri 1992 jyldyń segizinshi jeltoqsanǵa meniń oıymnan bir sátke de umytylǵan emes deıdi. Aıtýynsha, dál sol kúni ómirlik joldasy Saqypjamal Kádirbaıqyzymen birge «Máskeý-Almaty» baǵytyndaǵy №8 poıyzǵa minip Almatyǵa kele jatqan. О́zderi otyrǵan vagon nómiri de dál búgingideı esinde. Onynshy vagon. Qas-qaraıyp qalǵan shaqta Aqtóbe mańyndaǵy «Bersúgir» razezine toqtaǵan júrdek poıyz munda uzaq kidiredi. О́zi temir jol mashınısi bolǵan soń baıyz taýyp otyra almaǵan ol munda uzaq turýdyń sebebin bilmek bolyp dalaǵa shyǵady. Poıyzdyń qyr-syryn bes saýsaǵyndaı biletin 1-shi dárejeli mashınıst kestede kórsetilmegen mańǵa toqtaýdyń astarynda bir shıkiliktiń baryn ańǵarady. Beket deıtindeı úlken beket te emes. О́zderinen basqa jan balasy joq. Al poıyzda joq degende myńnan astam jolaýshy bar. Sol jerde tanysqan poıyzdyń elektr-mehanıgi orys jigiti Dımka ekeýi mashınıster otyrǵan vagonǵa enedi. Qyzyqtyń kókesi sonda bastalypty.
«Mashınısterdiń kabınasyna kirip jaǵamdy ustadym. Ortada jalǵyz shólmek jatyr. Al bárimiz senip kele jatqan poıyz júrgizýshileri ishimdikke sylqııa toıyp alyp, eki jerde uıqyǵa ketken. Oıatpaq bolǵanymda shirkinderiń miz baqpady. Poıyzda qamsyz kele jatqan jolaýshylar taǵdyryna alańdaǵan olar joq. Kóp bógelýge bolmaıdy. Qys aıynda Batys óńiriniń aýa raıyn bilesizder. Endi biraz kidirsek poıyzdy boran úrlep tastaýy ábden múmkin. Mashınısterden qaıran bolmasyn bilip, qareketke kóshtim. Apyl-ǵupyl poıyzdaǵy telefonmen Aqtóbe-Shalqar bóliminiń dıspetcherine habarlasyp bolǵan jaıtty baıandadym. О́zimniń tájirıbeli mashınıst maman ekenimdi de aıttym. Telefonnan ańdaǵanymdaı, kezekshi bólimdegilerdiń ábden degbiri qashty. О́ıtkeni munda kólik múlde kele almaıtyn edi. Qanshama adamnyń taǵdyry qyl ústinde tur. Ýaqyt tyǵyz. Kezekshi bólimdegilerdiń ótinishimen poıyzdy 40 shaqyrym jerdegi «Qaıyr» beketine deıin júrgizip barýyma týra keldi. Dımka ekeýmiz ár vagondaǵy tejeýishterdiń jeke-jeke aýasyn shyǵaryp, birer saǵat álek boldyq. Tutqa arqyly dıspetcherge poıyzdyń daıyn ekenin aıtyp, sıgnal ashýyn suradym. Sodan keıin áýpirimdep jolǵa shyqtyq. Joldaǵy arpalysty aıtyp taýysa almaısyń. Álgi mashınısterdiń biri tizginde bóten adam otyrǵanyn sezgen bolýy kerek, uıqyly-oıaý kúıde maǵan aýyr kiltti laqtyryp qaldy. Abyroı bolǵanda aýyr temir sheke tusymdy jaı ǵana janap ótti».
Qaharmanymyzdyń sózine sensek, mashınıst bólmesindegi bul jaıttan kóp jolaýshylardyń múlde habary bolmapty. Jurtty da dúrliktirip almaý qajet. Táýekeldiń salmaǵy tipti aýyr. Bul aımaqtaǵy poıyz joldarynyń syryn jetik bilmeıtin Shúkirbekov saǵatyna 40 shaqyrym jyldamdyqpen kelesi beketke jolaýshylardy din-aman jetkizipti. Osy sátti ol bylaısha sýretteıdi:
«Qara terge malyndym. Iyǵymdaǵy júktiń salmaǵy aýyr edi. Qyryq shaqyrym jerdegi «Qaıyr» beketine poıyzdy aman-saý jetkizgenimde tóbem kókke jetti. Poıyz basshylary bastaǵan bir top jaýapty mamandar qaýmalap qarsy alyp, rızashylyǵyn bildirip jatty. Álgi mashınısterdiń biri oıanyp keshirim surady. О́mir boıy qaryzdar ekenin aıtyp, janary jasqa shylandy. Degenmen bul oqıǵany osy salanyń aınalasyndaǵy jergilikti mamandar ǵana bildi. Bul áńgime joǵaryǵa jetse talaı adamnyń basyna tyqyr taıanar edi. Sondyqtan esh jerge jarııa etpeı jyly jaýyp qoıýǵa týra keldi. Jalǵyz men ǵana emes, jaýapty sátte jankeshtilik tanytqan poıyzdyń elektr-mehanıgi Dımka Shýprınniń eńbegi de eren», deıdi keıipkerimiz.
Arada biraz jyldar ótken soń biz jaı ǵana áńgime etip otyrǵan bul jaıt bir romanǵa arqaý bolarlyq oqıǵa. Syn saǵatta qarapaıym azamattar osyndaı batyl qadamǵa barmaǵanda jolaýshylar ómiri ne bolatynyn paryqtaı berińiz. Bir qyzyǵy Ábdibek Shúkirbekov poıyzdaǵy óz ornyna oralǵanda túk sezbegen jubaıy Saqypjamal «qaıda boldyń?» dep surapty. Bolǵan jaıdy baıandaǵanda sener-senbesin bilmepti.
«Áldeqashan umyt bolǵan bul sát, meniń jadymda áli kúnge jańǵyryp tur. Kim biledi, ýaqytynda aıtylmaǵan soń jaı oıdan quralǵan áńgimedeı kórinetin bolar. О́mir boıy temir jol salasynda eńbek ettim. Kezinde, Almaty temir jolynyń lokomotıv bólimshesinde basshylyq qyzmette boldym. Maqsatym ótkendi maqtan qylý emes, 92-jyldyń 8 jeltoqsan kúni «Máskeý – Almaty» poıyzyna mingen myńdaǵan jolaýshy sol oqıǵany biler me eken, sonda aldymnan shyqqan Aqtóbe temir jol bólimshesiniń basshysy Borıs Esenamanov bastaǵan azamattar qaıda júr degen saýal mazalaıdy» deıdi ol bir ýaqyt. Nege ekenin qaıdam, qart temirjolshy sol kúngi oqıǵany áli kúnge jadynan shyǵarǵan emes. О́ıtkeni ol tosynnan bolǵan bul ózgeshe isin táýelsizdiktiń bir jyldyǵyna arnaǵan tartýym bolar dep balapty da qoıypty.
Sol kúni jol ústinde bolǵan myń taǵdyr, qanshama otbasy osy oqıǵany biler bolsa Ábdibek Shúkirbekovke máńgilik qaryzdar ekenin túsiner me edi?!
Bizdiń oıymyzda, boran ótindegi vagondar...
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
