Máskeý halyqaralyq kınofestıvali – álemdegi eń eski festıvalderdiń biri. Onyń negizi 1935 jyly qalanyp, sol jyly Sergeı Eızenshteın qazylar alqasyn basqarǵan. Bul «A» sanatyndaǵy bedeldi festıval. MHKF baǵdarlama dırektory mádenıettanýshy Kırıll Razlogov, irikteý komıssııasyn reseılik rejısser Andreı Plahov basqarady. MHKF prezıdenti reseılik rejısser, akter, Reseı Federasııasynyń Halyq artısi Nıkıta Mıhalkov.
Osy jyldarda baıqaýdyń qazylar alqasy quramynda rejısser Sháken Aımanov (1963), rejısser Tolomýsh Okeev (1973), jazýshy Oljas Súleımenov (1981), aktrısa Gúlnár Dusmatova (2009), rejısser Ermek Shynarbaev (2011) bolǵanyn ataý paryz.
– Menińshe, búgingi álemde bolyp jatqan dúnıelerdi mıfologııalyq oılaý arqyly ǵana naqty túsindirýge bolady. Rasıonalızmniń endigi qajeti shamaly. Jańa kınematograftyń arhetıptik kúshi – folklor negizinde jatyr. Bizdiń Mádenıet mınıstrligi avtorlyq kınoǵa qoldaý kórsetip otyrǵanyna qýanamyn, negizi solaı bolýǵa tıisti. Meniń shyǵarmashylyǵyma túsinistikpen qaraǵan mınıstrlikpen yntymaqtastyqty jalǵastyra bermekpin. Sebebi fılmge senzýralyq shekteý qoıylǵan joq, – deıdi fılm rejısseri Ádilhan Erjanov.
Halyqaralyq Máskeý kınofestıvaliniń basty konkýrsyna qazaqstandyq fılmnen basqa 14 fılm iriktelgen, olar: «12-shi adam» (rej. Harald Svart, Norvegııa), «Soldat esteligi» (rej. Kım Djehan, Koreıa), «Gaspar toıǵa barady» (rej. Antonı Korde, Fransııa), «Ashý» (rej. Serhıo Trefo, Portýgalııa), «Leonnyń jyly» (rej. Mersedes Laborde, Argentına), «Adasqandar» (rej. Dastın Fınelı, Jańa Zelandııa), «Búrkeý astyndaǵy Neapol» (rej. Ferzan Ospetek, Italııa), «Ofelııa» (rej. Kler Makkartı, SShA), «Rıchard tozaqqa qaraı bet aldy» (rej. Roberta Torre, Italııa), «Aıtary bar adam» (rej. Iаnıs Nords, Latvııa, Polsha, Lıtva), «Tabandylyq» (rej. Rashıd Malıkov, О́zbekstan), «Halef» (rej. Murat Dıýzgıýnoglý, Túrkııa), «Patsha-qus» (rej. Edýard Novıkov, Reseı), «Nıý» (rej. Iаn Ge, Reseı).
Al halyqaralyq baıqaýdyń quramyna rejıssıor Anna Melıkıan (Reseı), prodıýser Paolo Del Brokko (Italııa), aktıor Djon Sevıdj (AQSh) jáne qytaılyq rejıssıor Lıan Sıao kirdi.
Sonymen qatar halyqaralyq festıvaldiń «Sheberler» baǵdarlamasynda «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń qatysýymen rejısser Serik Aprymov túsirgen «Ákege qońyraý shalý» atty fılm kórsetilmek.
Ulttyq kınostýdııa bul kartına Qazaqstan kınosynshylar qaýymdastyǵy uıymdastyrǵan «Synshylar tańdaýy» kınojúldesinde eki birdeı júldege – «Úzdik rejısser» jáne «Ekinshi plandaǵy úzdik er adam róli» (akter Erbolat Ospanqulovqa tabystaldy) qol jetkizdi deıdi. Jáne Reseıdiń «Nıka» atty kınojúldesine úmitker bolǵandyǵyn eske salady.
Aıta ketelik, HHHH MHKF «Oskar» júldesin úsh márte ıelengen Shved rejısseri Ingmar Bergmannyń 100 jyldyǵyna oraı, onyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan úlken retrospektıva ótedi. Sonymen qatar, festıval aıasynda «50 jylǵa parapar eki apta» atty Kann seksııasy fılmderiniń kórsetilimderi ótpek.
Máskeý halyqaralyq kınofestıvaliniń ashylý saltanatynda rejısser Ferzan Ospetektiń «Búrkeý astyndaǵy Neopol» atty trılleri kórsetiledi dep josparlanýda.
Biz úshin mańyzdysy, Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy ár jyldary túsirgen Aqan Sataevtyń «Anaǵa aparar jol» fılmi, 2012 jyly Dárejan О́mirbaevtyń «Stýdent» fılmi, al 2011 jyly rejısser Ǵazız Nasyrovtyń «Gákký» fılmi Máskeý kınofestıvalinde baıqaýdan tys kórsetilmek Mysaly, 2016 jyly Abaı Qarpyqovtyń «Fara» fılmi qatysyp, Ámir Qaraqulov túsirgen «Razlýchnısa» fılmi 1991 jyly festıvaldiń arnaıy júldesine ıelengen.
Joly bolsyn tilegen «Tańsári» kartınasyna kelsek, basty keıipker – ózin tappaı júrgen, ábden qajyǵan, bitpeıtin aıazdan sharshaǵan bas kıimdi er adam. Keıipkerdiń kúnderi úreıge toly. Qandaı da bir qudaı – múmkin tún qudaıy – onyń jáne basqa áleýmettiń ústinen udaıy baqylap turǵandaı kórinedi jáne mundaı sezimderdi ata-babalary basynan ótkergen dep paıymdaıdy. Bunyń túbinde mıstıkalyq negiz bar.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty
