Boljam boıynsha, eldiń elektrondyq kommersııa naryǵynyń kólemi 2017 jyly 189 mlrd teńgeni qurady. Bul jalpy bólshek saýda kóleminiń 2,6%-yn jáne eldegi IJО́-niń 0,51%-yn quraıdy. Salada 900-den astam kompanııa jumys isteıdi.
Elektrondy saýda salasynda 68 myńǵa jýyq adam, al onymen baılanysty salalarda 677 myń adam jumyspen qamtylǵan.
2017 jyly boljamdyq derekter boıynsha, 74 mln tapsyrys jasalyp, 21,9 mln sálemdeme jetkizilgen.
Elektrondy kommersııany qoldaý jáne damytý úshin bizdiń tarapymyzdan tıisti ınstıtýttyq baza quryldy.
2017 jyly Premer-Mınıstrdiń orynbasary A.Jumaǵalıev 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan elektrondy saýdany damytý jónindegi jol kartasyn bekitti.
Jańa Salyq kodeksinde 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap elektrondy saýda salasynda alynǵan tabystardyń KTS jáne JTS mólsherlemesin 0%-ǵa deıin 2023 jylǵy merzimge azaıtý boıynsha jeńildikter kózdelgen.
Elektrondy saýda sýbektileri osy jeńildikterdi alý úshin mynadaı sharttardy saqtaýy tıis:
– taýarlardy satý boıynsha mámilelerdi tirkeý elektrondy túrde júzege asyrylady;
– taýarlarǵa aqy tóleý qolma-qol tólemsiz júzege asyrylady;
– satyp alýshynyń (alýshynyń) óz taýar jetkizý qyzmetiniń bolýy nemese júk tasymaldaý qyzmetimen, kýrerlikpen jáne (nemese) poshta qyzmetimen aınalysatyn tulǵalarmen sharttarynyń bolýy.
Taýarlardyń elektrondy saýdasy salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn salyq tóleýshiler qyzmettiń jekelegen túrlerin júzege asyratyn salyq tóleýshi retinde tirkeý esebine qoıýǵa jatady.
Sonymen qatar qyzmettiń jekelegen túrlerin – taýarlardyń elektrondy saýdasyn júzege asyratyn salyq tóleýshi retinde tirkeý esebine qoıý qyzmettiń jekelegen túrlerin júzege asyratyn salyq tóleýshi retindegi qyzmettiń bastalýy nemese toqtatylýy týraly habarlama negizinde oryndalady.
Bul habarlama salyq organyna qyzmettiń jekelegen túriniń júzege asyrylýy bastalǵanǵa deıin úsh jumys kúninen keshiktirilmeı usynylady.
Osyǵan baılanysty, Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstrleriniń elektrondy saýda qyzmetiniń bastalýy, tulǵalardyń taýarlardy jetkizý, KTS jáne JTS tóleýden bosatý týraly salyq zańnamasynyń normalaryn paıdalaný, júrgizilgen banktik operasııalar jáne shottardaǵy aqsha qozǵalysy týraly málimetterdi usynýy jónindegi buıryqtary jarııalandy.
Elektrondy saýdadaǵy tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda tutynýshylarǵa ınternet-resýrstar arqyly taýar týraly aqparat berý, sondaı-aq tutynýshylarǵa taýarlardyń sapasy, qasıetteri, tóleý, qaıtarý sharttary jáne sıpattamalary týraly shynaıy aqparat berýdi qamtamasyz etý boıynsha satýshylar men deldaldar úshin mindettemelerdi, sondaı-aq «elektrondy kommersııa», «ınternet-dúken» uǵymyn qarastyratyn «Saýda qyzmetin retteý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańyna túzetýler ázirlendi.
Instıtýttyq ortadan basqa, biz kásipkerlerdiń sıfrly saýattylyǵyn arttyrý úshin elektrondy saýdaǵa qyzmet kórsetýdi damytýdamyz.
«Atameken» UKP ShOB sýbektilerin, sondaı-aq halyqty aqparattyq tehnologııalarǵa qyzmet kórsetýge, onyń ishinde ınternette bıznes qurý men júrgizý salasynda konsýltasııa beretin, 12 myńǵa jýyq ShOB sýbektisi oqytylatyn «Jumys istep jatqan kásipkerlik qyzmetti júrgizýge servıstik qoldaý kórsetý» jáne «Bıznes-Keńesshi» jobasy quraly aıasynda bazalyq sıfrly daǵdylarǵa oqytýdy bastady.
Elektrondy kommersııadaǵy bıznestiń quzirettiligin arttyrý úshin «Qazposhta» AQ bazasynda Astana qalasynda alǵashqy elektrondy kommersııa ortalyǵy (E-sommerce ortalyqtary) ashyldy. Onda ShOB-tyń onlaın satýdy, tólem quraldaryn, logıstıkany damytý jáne daıyn ınternet-dúkenderdi qurý boıynsha quziretin arttyrý boıynsha qyzmet kórsetiledi.
2018 jylǵy 20 aqpanda E-commerce ortalyǵy bazasynda 140-tan astam ShOB ókilderi qatysqan «О́z qazaqstandyq Amazonyńdy qurǵyń kele me?» taqyrybynda oqytý ótkizildi.
Búginde E-commerce ortalyǵynda 40 iri jáne shaǵyn ınternet dúkenderge qyzmet kórsetiledi. Olardaǵy taýarlyq salymy bar jóneltilimderdiń jalpy kólemi 200 myńnan astam danany quraıdy.
E-commerce ortalyqtarynda kásipkerlik saýattylyqty arttyrý úshin daıyn ınternet-dúken ashý boıynsha 1000 qyzmet kórsetilip, 150 ınternet-dúken ashylady. 2018 jyly osyndaı ortalyqtar Almaty jáne Qaraǵandy qalalarynda ashylady.
E-commerce ortalyqtarynyń bazasynda AQSh-taǵy Amazon, Qytaıdaǵy Alibaba jáne basqa jahandyq ınternet-alańdarda taýar satý úshin kásipkerlerdi daǵdylar men prosessterge oqytý boıynsha Eksport mektebi uıymdastyrylatyn bolady. Bul 5000 ShOB sýbektilerin oqytýǵa jáne jyl saıyn 1,8 mln dana taýar eksporttaýǵa múmkindik beredi.
2018 jyldan bastap logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý úshin kem degende eki logıstıkalyq hab jáne suryptaý ortalyqtaryn («Fulfillment» ortalyq) qurý jónindegi jumystar bastaldy. О́ńdeletin sálemdemeler sany 5,148 mln-nan 6 mln-ǵa deıin 20%-ǵa ulǵaıady dep boljanyp otyr. 2017 jyly Qazaqstan boıynsha jetkizý merzimi 15 kúnnen 6 kúnge deıin jáne 2018 jylǵy 3 kúnge deıin, sondaı-aq 50 baǵyt boıynsha jedel poshta arqyly 1 kúnge deıin azaıtylady.
Elektrondy saýdany jyljytý jáne bıznesti tartý úshin aqparattyq-ımıdjdik jumys júrgizilýde.
«El júregi Astana» biryńǵaı respýblıkalyq medıa-jospary aıasynda elektrondy saýdany aqparattyq súıemeldeý men oǵan bıznesti tartý jónindegi is-sharalardy qamtıtyn «Tehnologııalyq jańarý jáne sıfrlandyrý» jeke taqyryptyq jelisi qarastyrylǵan.
«Qazposhta» AQ 2018 arnalǵan elektrondy kommersııany engizý, ınternet-dúken ashý algorıtmi, onlaın-bıznesti damytý úshin talaptardy aqparattyq súıemeldeý úshin medıa jospar, 3 aqparattyq beınerolık ázirledi.
«Qazaqstan», «Habar», «Habar 24» respýblıkalyq telearnalarynyń efırinde «Elektrondy formatta qyzmet kórsetý týraly» atty beınerolık kórsetý uıymdastyryldy. Ol 2018 jylǵy qańtardan bastap óńirlik telearnalarda kórsetilýde, sondaı-aq ákimdikterdiń qurylymdyq bólimsheleriniń saıttarynda, áleýmettik jelilerdegi JAO resmı paraqshalarynda ornalastyrylǵan.
«Atameken» UKP aǵymdaǵy jylǵy 1 toqsannyń aıaǵynda beınerolık shyǵarýdy josparlaýda.
Elektrondy saýdany yntalandyrýdyń mańyzdy baǵyty tólem júıelerin damytý bolyp tabylady.
Ulttyq bank qolma-qol aqshasyz aınalymdaǵy komıssııany azaıtý úshin jáne jeńildetilgen jedel mobıldi tólem tetigin engizý úshin jedel tólem júıesin ázirleýde. Júıeni qanatqaqty rejimde testileý 2018 jylǵy tamyzǵa josparlanyp otyr.
Elektrondy saýda salasyndaǵy bul is-sharalar ShOB sýbektileriniń ákimshilik shyǵyndaryn azaıtýǵa múmkindik beredi, taýarlardy, jumystardy jáne qyzmetterdi ınternet arqyly satýǵa degen halyqtyń senimin arttyrady, bıznestiń quziretin kúsheıtedi, ony elektrondy saýda salasyna tartyp, qolma-qol aqshasyz tólemderdegi komıssııalardy tómendetedi.
Osylaısha, 2022 jylǵa qaraı 22 myńǵa deıin ınternet dúken qurý, 83 mln-ǵa deıin onlaın tapsyrystar sanyn arttyrý, elektrondy saýda jáne onymen baılanysty salalarda qosymsha 200 myń jumys ornyn qurý josparlanýda.
Baýyrjan BEKEShEV,
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri
