Qazaqstan • 09 Sáýir, 2018

Agroónerkásiptik keshen sıfrly júıege qadam basady

372 retkórsetildi

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda elimizdegi ekonomıkalyq jáne tehnologııalyq salalardyń qarqyndy damýyna aıryqsha mán berilgen. Osy maqsatta «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy iske qosylyp, sandyq júıe ekonomıkanyń kúre tamyry sanalatyn barlyq baǵyttarǵa jappaı engizilip jatyr. 

inform.kz

Kúni keshe Aýyl sharýa­shy­lyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev «AО́K-ti sıfrlandyrý kúni» aıasynda birneshe ınnovasııalyq jobany tanystyrdy. Otandyq kásipkerler arqyly aýyl sharýashylyǵyndaǵy aq­pa­ra­ttyq tehnologııalardy damy­tý­dy maqsat etken sharada, sıfr­landyrý júıesin engizýdegi túıtkildi má­seleler tizbektelip, bolashaqtyń enshisine enetin josparlar bekitildi. So­lar­dyń birsypyrasyna keńirek toqtala ketsek, atalǵan mınıstrlik búgingi kúni «Sıfrly Qazaqstan» mem­le­kettik baǵdarlamasy aıasynda 4 jobany júzege asyrýdy kózdep otyr. Aýylsharýashylyq ónimderin ótkizýdi júıeleýde, eks­port naryǵyn damytýda san­dyq júıeniń bereri mol. Osy ne­gizde keler jyly mal sha­rýa­shy­lyǵy, ósimdik jáne balyq ónimderin baqylaý maq­sa­­tynda monıtorıng jasalyp, aq­paratty elektrondy túrde alý múmkin bolmaq. Mysaly, jańa týǵan mal birden tirkelip, soǵan qatysty barlyq aqparattar, qan­daı ekpe alǵanynan bastap, qaı jerde soıylǵany, ettiń qaı bazarda sa­ty­la­tyny anyq elektrondy bazada tir­keletin bolady. Bul arqyly satyp alý­shylardyń azyq-túlik qaýipsizdigi qamtamasyz etilmek. Árbir kezeńde mal­dyń taza eke­ni­ne kóz jetkizilgennen ke­ı­­in eksporttaýshylardyń da sany artady degen senim bar. Qazirgi ýaqytta mal sharýashylyǵyna qatys­ty et ımport­taýshy elder­diń negizgi talaptary boıy­­nsha ónimniń óndirilý barysyna qa­tys­ty aqparattyń tolyqqandy be­rilýi mańyzdy. Sondyqtan bul baǵyttarda keıbir túıtkilderdiń talmaýryn tusyn dóp basýǵa sandyq júıe taptyrmas sheshim.

Mınıstrlik basymdyq bergen ekinshi bastama – elektrondy saýda-sattyqty damytý. Mem­le­kettik kórsetiletin qyz­met­ter­di damytý jáne AО́K-ti sıfr­lan­dyrý departamentiniń dırektory Baýyrjan Aıymbetovtiń aıtýynsha, elimizdegi astyq sha­rýashylyǵymen aınalysa­tyn kásipkerler qazirgi tańda elektrondy formatta óz ónimderin sa­týdy qolǵa alǵan. Osydan eki jyl bu­ryn iske qosylǵan minagro.kz veb-por­ta­lyna 195-ke jýyq iri astyq qoımasy tirkelgen. Al onlaın túrde saýda jasaý múmkindiginen beıhabar sharýa­lar qanshama? Qoımadaǵy astyq­ty kúnde baqylaýda usta­ǵannan góri, barlyq mán-jaı­dyń aq-qarasyn úıde otyryp ta elektrondy túrde qadaǵalaýǵa bolady. Sonymen qatar kez kel­gen astyq satyp alýshy úshin qoımadaǵy ónim jaıynda aq­pa­rat júıede tirkelgen. Tip­ti ke­­lisimshart jasaý, ony zań­das­ty­rý da «aqyldy teh­no­lo­gııa­nyń» kómegimen sheshimin taýyp otyr. Aıta keter­ligi, júıeniń qoldanys aıasy da artyp keledi. Buǵan deıin tirkelgender sany 4 myń bolsa, qazir 39 myńǵa jetken.

«Endigi meje júıeniń aýqymyn sheteldik astyq ım­­port­taýshy elder­ge de qol­je­­tim­di bolatyndaı deń­geı­ge jet­­kizý. Osy másele jan-jaq­ty tal­qylanyp, bizdiń nazarymyz­da bolady. Astyq ónimderin jet­­kizýde temir jol salasynda da sıfrlandyrý júıesin engizý jos­­parlanyp otyr. Bu­ǵan qosa, mal sharýashylyǵynda da on­laın rejıminde saýda-sattyq jasaý múm­kindigin qoljetimdi ete­miz. Atalǵan ba­ǵyttar boıyn­sha AО́K-degi 101 mem­le­kettik qyzmet kór­se­tý men oǵan baıla­nysty pro­ses­ter avtomattandy­rylatyn bolady», deıdi B.Aıymbetov.

IT-tehnologııalardy naqty egin­shilik pen SMART fermalar­da paıdalanýdy damytý úshin bıznes ókilderin tartýǵa mınıs­tr­lik muryndyq bolmaq. Iаǵnı, óz kásibiniń kósh ilgeri damýyn, básekege qabiletti bolýyn kóz­degen sharýa, kásibin sandyq for­­mat­qa sáıkestendiredi. Aldy­men jańa tehnologııanyń jiligin sha­ǵyp, maıyn ishken sala mamandary usyn­ǵan jobalardyń ishinen tıimdisi ınvestısııalanady. Bul rette, memleket onlaın saý­da júıesin qolǵa alǵan IT- maman­­daryna salyq júıesinde jeńil­dik­ter qarastyrýdy kózdeıdi.

Kanada, Ońtústik Koreıa, Malaızııa, Sıngapýr, AQSh sııaq­ty damyǵan elderde aqparattyq damytý strategııasy sátti iske asqanyn ańǵarý qıyn emes. Osy rette aýyl sharýashylyǵyn sıfr­landyrý aıasynda birqatar elderdiń kompanııalary óz usynystaryn bildirgen.

Negizinde sandyq formatqa tolyqtaı kóshirýdiń ár elde joly, baǵyty árqalaı. Másele shet­el­dikter usynǵan joba baǵa­sy­nyń qymbattyǵynda bolyp otyr. Qazir­gi ýaqytta óz zań­dar­ymyzǵa sáı­kes­tendirip, Aý­stra­lııanyń qolda­ny­syndaǵy ádisteme boıynsha jumys istemekpiz. Aıta ketý kerek, bul el et tasymaly boıynsha úzdikter qa­tarynda. Al aýstralııalyqtar óz keze­ginde bizdiń el arqyly Qytaımen et tasymalyna ketetin logıstıkalyq shy­ǵyn­­dardy azaıtýdy kózdep otyr, dedi Baýyrjan Aıymbetov.

Eginshilik sharýashylyǵy úshin elektrondy júıeniń bereri mol

Aýyl sharýashylyǵyn sıfrlandyrý aıasynda eginshilik elementterin engizý fermerlerge óndiristik tıimdilikti aı­tar­lyqtaı jaqsartýǵa jáne ke­shendi túrde aýyl sharýa­shy­lyǵy óndirisiniń shyǵynyn ke­min­de 25 paıyzǵa azaıtýǵa múm­kindik beredi. Negizgi maqsat − óndi­rýshilerdiń áleýetin arttyrý, baǵany turaqtandyrý, egis alqap­taryn jaqsartý. Egin­shilik ele­men­ti egistikterdiń elek­trondy kar­talaryn jasap, aýa raıynyń naqty derekterin anyq­tap, sensor men datchıkter já­ne kosmonıtorıng jasaýdy bi­riz­dilendirý úshin qajet.

Eginshilik salasyndaǵy dıf­fe­ren­sııalanǵan júıede aýa raı­ynyń yqpa­ly, agro­hımııalyq jaǵdaı, ylǵal­dylyq jan-jaqty qamtylady. Búgingi kúnge deıin egin egetin jerdiń barlyǵyna tyńaıtqysh sebiledi, jańa tehnologııalyq júıe boıynsha elektrondy karta jasalyp, oǵan agrohımııalyq, meteomálimetter tirkelip traktor arqyly naqty qaı jerge tyńaıtqysh sebý kerektigi avtomattandyrylady. Bul júıege kóshý úshin jańa tehnıkalar alý qajet bolady, dedi Baýyrjan Sádýaqasuly. Onyń aıtýynsha, mundaı baǵdarlamalar shet­elderde óz tıimdiligin kór­setip otyr. Al bizde jańa teh­nologııalyq bastamalarǵa umtyl­ǵan sharýalarǵa sýbsıdııa berý arqyly qajetti tehnıkalarmen qamtamasyz etý josparlanyp otyr. Jyl sońyna deıin naqty qan­sha qarajat kóleminde teh­nıkalyq jabdyqtar alý kerektigi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi tarapynan anyqtalatyn bolady.

Memleket jekelegen sharýa­lar­­dan belgili bir mól­sher­de as­tyq satyp alý barysynda kók­temde jerge astyqtyń tolyq­taı egilgenin, alynatyn ónimniń kó­lemi soǵan sáıkestigin anyqtaý maq­satynda elektrondy kartany en­gizip, oǵan kosmomonıtorıng júk­tegen. Sol boıynsha ár sharýa kartada ózi egin ekken jerin bel­gi­lep kórsetedi. О́z ke­zeginde jer serigi arqyly sharýanyń bı­­ylǵy jy­ly egin ekken-ekpegeni, kó­l­e­­mi naqtylanyp otyrady. Eger sha­rýa­­­shylyq shamadan kóp ónim alaty­nyn málimdese, jer seri­giniń NDVI ındeksi arqyly kelgen málimet ony joqqa shyǵara alady. Bul sharýanyń astyqty ózi ekpeı, arzan baǵaǵa satyp alǵanyn jáne ony kóterme baǵaǵa ótkizip otyrǵanyn anyqtaıdy. Osyndaı aýyrdyń asty, jeńildiń ústimen júrip, paıda tabýǵa qam jasaǵandarǵa elektrondy júıe shekteý qoıady.

El Prezıdenti bıylǵy halyq­qa Joldaýynyń bir baǵytyn «Aqyldy tehnologııalar» – agro­ónerkásip keshenin qarqyndy damytý múmkindigi» dep beker ataǵan joq. Eldegi qarasy qa­lyń kópshiliktiń basty tabys kózi – aýyl sharýashylyǵynyń da­mýy el ekonomıkasynyń da turaq­ty­lyǵyn qamtamasyz etedi.

Erkejan AITQAZY,

«Egemen Qazaqstan»

Banner
Sońǵy jańalyqtar

IOS júıesine qazaq tili resmı túrde qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 18:11

Altyn Adam sherýi Malaızııada jalǵasady

Rýhanııat • Búgin, 17:52

Almatylyq stýdentter tazalyq kúnin ótkizdi

Ekologııa • Búgin, 15:21

«Kanelo» Golovkınnen qorqa ma?

Boks • Búgin, 14:51

Qasym-Jomart Toqaev Nıý-Iorkke keldi

Prezıdent • Búgin, 11:09

Baı-О́lkede mádenı ortalyq ashyldy

Ádebıet • Búgin, 10:11

Hat qorjyn (23.09.2019)

Qoǵam • Búgin, 09:59

Adal isti aramdamasaq qaıter...

Qoǵam • Búgin, 09:53

Onlaın-tapsyrys kómirden taryqtyrmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:51

Qostanaı qysta tońbaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:48

«Mal da joq, qaıyr da joq»

Qazaqstan • Búgin, 09:46

Jylytý maýsymyna daıyndyq pysyqtaldy

Qazaqstan • Búgin, 09:45

Ádemi dánekerleýshimen áńgime

Qoǵam • Búgin, 09:38

Bıýdjet tıimdi josparlanýy tıis

Aımaqtar • Búgin, 09:25

Jezqazǵanda ishki gaz jelileri tartylýda

Aımaqtar • Búgin, 09:24

Halhyn-gol shaıqasynyń qaharmany

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Aqyn toıyna daıyndyq qalaı?

Rýhanııat • Búgin, 09:08

Damý baǵyty aıqyn

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar