Teatr • 09 Sáýir, 2018

«Naz» bı teatry «U-Sana» bı spektaklin usyndy

347 retkórsetildi

Astana qalasy ákimdiginiń «Naz» memlekettik bı teatry «U-Sana» bı spektaklinde áleýmettik máni zor máseleni kópshilik nazaryna usyndy.

 

Barlyǵy kórshi balanyń plan­shetinen bastaldy. Aldymen jas­­óspirimderdiń gadjetke­ táýel­­­­­­­diliginiń ózi qaıdan shy­­­ǵý­da? Za­man aǵymynan qa­lý­ǵa bolmaıtyn, aqparattyq jyl­­­­dam­­dyqqa kóz ilespeıtin ýa­qyt­ta dás­­túrli qundylyqtar má­ni­niń sol­­­ǵyndaýynan ba, álde qo­ǵam­daǵy ata-ana men bala, dos-jaran­­­men pen qarym-qatynastyń basqa deńgeıge aýysýynan, ál­de yǵysýynan deısiz be, álde vır­týaldy álemdegi yqpaldyń sanaǵa tıgizer áserinen deısiz be? Spektakl osy saýaldarǵa jaýap izdegendeı.

Ermek, Aıgúl, Erkin – bir úıdiń balalary. Erkin aýylda ájesiniń tár­bıesin kórgen, taı minip, asyq oınaǵan, domby­ranyń únine eltı­tin kenje ul bolsa, Ermek pen Aıgúl sabaq­taryn óte jaqsy oqyp, ata-ana­­syna qolǵabys ja­sap, ini­siniń sabaq oqýyna da kó­ńil bó­­lip, kitap aqtaryp ba­la­­lyq qy­zyq­taryn bilimmen ush­tasty­ratyn jetkinshekter. Biraq osy baqytty ómir Asan at­ty kórshi balanyń planshetpen oınap júr­genin kórgen soń nildeı bu­zylady. Balalardyń oǵan qat­ty qyzyqqany sondaı, ot­ba­syndaǵy óte qundy, anasy úshin qımas dombyrany planshetke aıyrbastaıdy. Erkin domby­rany qımaı qansha qıylsa da, úl­ken eki balasynyń kóńili úshin ana sol qadamǵa bardy. Alaıda oıynǵa berilgen balalar anasy men kitapty tyńdaýdan qalyp, kompıýterlik oıyndar ıesi Ý-Sananyń yqpalyna kóshedi. Sahnada – gadjet jetegine ilesip, balalyq keıpinen ózgerip ketken jetkinshek. Shıyrshyq atyp, jan kúızelisine túsip, sharq urǵan ana. Ana rólinde bıshi Gaýhar Ismaǵulova bı tilimen osy bir ishki ıirimderdi sheber jetkizedi.

Sahnadaǵy Ý-Sananyń (Qar­lyǵash Násen) yqpaly óte zor. Qımyly ábjil, qudiretiniń kúshin bilgen Ý-Sana patshaıym bala bitkenniń oı-sanasyn jaýlaǵan. Aldynda ǵana ana aldynda tal­shybyqtaı ıilip júrgen balalar quryqqa túskende robotqa aınalǵandaı. Bar zeıinderi, esil-derti tek qoldaryndaǵy gad­jette. Zaldaǵy kórermen tym-tyrys. Ýlanǵan Aıgúl (Aı­dana Daırabaeva) janary shoq­taı janyp, zalǵa kóz tikken. Jan­dy deneden góri pýltpen bas­qarylatyn kompıýterlik oıyn­dardaǵy beınelerge aınal­ǵan balalar birinen soń biri kó­rer­mender zalyn qaq jaryp sah­­­naǵa bettegen. Qolyndaǵy plan­shetimen qyzyqtyryp, zal aralap ketken kórshi bala Asan­nyń qarmaǵyna (Marǵulan Jú­nisov) dál qazir-aq talaı jet­kinshek túserdeı. Eliktiredi, qy­zyqtyrady, túrli oıynnyń ke­remetterin berile kórsetedi. Al jan qarmana balalaryn izdep, taba almaı shıyrshyq atyp, sharq urǵan ana janynda ulttyq rý­hy ólmegen kenjesi Erkin (Er­jan Qudaıbergenov) ǵana. Balalar tabyldy. Biraq olar Ý-Sananyń yqpalynan shyǵa almaıdy. Ý-Sananyń qulyna aınalǵan balalar ótken ómirin umytyp, izdep kelgen baýyryna da qaramaıtyn jaǵdaıǵa túsken.

Sahnada arpalysty bı. Deko­rasııada, led ekranda shyr­­ma­ýyqqa shyrmalyp alys­tap ketken dombyra sýreti. Ý-Sana sheńgeli qýsyryp barady. Jan­ushyrǵan ana men bala oıynǵa táýeldi qymbattaryn tutqynnan shy­ǵarýǵa, burynǵy ómirlerine qaıta ákelýge bar kúshin jumsaıdy.

Nege bulaı boldy? Taban ti­rer turlaýy, rýhanı dińgegi osal ma? Solaı tárizdi. Ata-babadan jet­ken dil, tanym, kózqaras, dás­túr baılanysy qaı jerden úzildi? Dombyra, qamshy, asyq tárizdi qundylyqtardy tárk etpeı, boıdaǵy qanmen be­rilgen ulttyq rýhtyń dińine qurt túspese, tamyrdan jetken nár jas shybyqty ıiltip, búk­tirgenimen julyp ákete almaıdy eken. Anasymen birge Ý-Sanamen arpalysqan Erkin sol tamyryn úzbegen shybyq. Spektakldiń naǵyz sharyqtaý shegi. Anasy men Erkin Ý-Sana basyndaǵy tájdi sheshýimen barlyq bala robottyq keıipten, sanasy ýlanǵan, oıynpaz, oısyz beıneden arylyp, sanaly jetkinshekterge aınalady. Ý-Sana jeńildi.

Keıingi býyn boıynda qaýqar bar eken, kúrese alady eken. Er­kin baýyrlaryn jamandyqtan qut­qaryp, burynǵy ómirlerine qaıta ákeledi. Qoıylym ǵalamtor jeteginde ketip, bilimnen alys­tap, tek qana oıynnyń sońyna túsken balalardy bilim álemine jeteleıdi.

Álemdik máselege aınalǵan vırtýaldy álemge táýeldilik taqyrybyn qozǵaǵan qoıylym «Naz» bı teatrynyń áleýetin, el aldyn­da­ǵy jaýapkershiligin de kór­set­kendeı. Lıbretto avtory Sa­ǵadildá Úsibáli, qoıýshy horeograftar Arman Baımaǵambetov, Ulan Izenaev, Saǵıt Dúzbaev, kompozıtor árleýshi Baıdaly Ryspanbet, teatrdyń kórkemdik jetekshisi, bas baletmeısteri Qadısha Aǵymbaevanyń úıle­simge umtylǵan qımylymen, áleý­mettik máni zor máseleni sah­naǵa alyp shyǵyp, kishkentaı kó­rermenderge usynýyn úlken je­tistik dep baǵalaǵan oryndy. Esterińizge sala keteıik, lıbretto avtory Saǵadildá Úsibáli tuńǵysh «Qazaq eli»  anımasııalyq fılminiń ssenarııin jazǵan, balalar taqyrybyna qalam tartyp­ júrgen qalamger bolsa, «Naz» memlekettik bı teatry san túrli ult pen ulystardyń bı­­lerin, horeografııalyq qoıy­lymdar men kompozısııalardy sahnalaǵan Qazaqstandaǵy bir­den-bir kásibı bı teatry.

Ibir-Sibir jurty deıtin qıyr­dy jaılaǵan túrkitildester ishinde kamasın atty halyq bolypty. О́ziniń tili, mádenıeti, dástúri bar edi. Áýeli dástúri men tilinen aırylǵan jurt qum­ǵa sińgen sýdaı qarasy kóp halyqtyń arasynda joǵalyp ketipti. Qazir kamasınder joq. Al sahnadaǵy bı tili kamasındeı joǵalmaýǵa úndeıdi. Qapastan shyǵyp, shyrmaýyqtan arylǵan dombyra ulttyq bolmystyń shyraqshysyndaı kórindi!

Anar TО́LEÝHANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Ystyq tamaq taratty

Qazaqstan • Búgin, 17:59

Jaqsy ákim jalǵyz júredi

Tanym • Búgin, 17:02

Betperde kıgen kóktem

Tanym • Búgin, 16:55

Uqsas jańalyqtar