Kez kelgen tehnologııalyq ózgeris qaı memlekettiń bolmasyn ekonomıkalyq damýynda belgili bir deńgeıde serpilis alyp keleri sózsiz. Al ǵylymı jańashyldyqqa ilese almaǵan memleket ekonomıkalyq damýynda qandaı da bir qıynshylyqtarǵa tap bolatyndyǵyn álemdik tájirıbe jıi kórsetýde.
Memleketimizdiń ǵylymı jańashyldyqqa umtylýyna serpin berer kúsh – jastarymyz. Sanasy sergek, jańa tehnologııalardy meńgergen óskeleń urpaq Qazaqstannyń básekege qabiletti elderiniń sapyna qosýǵa úles qosatyndyǵyna senimdimiz.
Bul oraıda jastardy jaqsylyq pen izgilikke, bilimdilik pen bilgirlikke tárbıeleıtin pedagog eńbeginiń mańyzy aýqymdy. Zańǵar qalamgerimiz Muhtar Áýezov: «Ustazdyq – uly nárse» degen sózi qaı ýaqytta da ustaz qyzmetine berilgen ádil de úzdik baǵa bolyp qala bermek.
Tuńǵysh Prezıdentimiz negizin qalap, bolashaq maqsaty men muratyn nyqtap bergen Táýelsiz memleketimizdiń strategııalyq josparlaryn júzege asyrýda, elimizdiń odan arǵy áleýmettik-ekonomıkalyq, rýhanı-mádenı damýyn jalǵastyrýda ustaz qaýymy atqarar mindet pen paryz orasan zor.
Elbasy: «Qazirgi tańda jeke adam ǵana emes, tutas halyqtyń ózi básekelik qabiletin arttyrsa ǵana tabysqa jetýge múmkindik alady», – dep atap ótip, álem elderiniń aldyńǵy sapynda júrý úshin básekege qabilettiliktiń birinshi kezektegi másele bolatynyn aıtty. Al básekege qabilettilikti qalyptastyryp, ony udaıy arttyryp otyrý úshin bilimniń atqaratyn róli aıryqsha zor ekeni belgili. Osy oraıda otandyq joǵary oqý oryndary tek bilim berýmen ǵana shektelmeı, olar – bilim men ǵylymdy kapıtalızasııalaýdaǵy negizgi lokomotıv rólin atqarýy tıis.
Resmı derekterge súıener bolsaq, búginde elimizdegi jas ǵalymdar sany 60 paıyzǵa artty. Jastarymyz bolashaqtyń kilti sapaly bilim men ǵylym ekenin aıqyn túsinip keledi. О́rkenıet kóshine bet burǵan qyrýar istiń altyn arqaýy bolyp esepteletin ǵylymı-tehnıkalyq jáne ekonomıkalyq progrestiń negizgi qozǵaýshy kúshi – bilim. Bilim bar jerde damý, jetilý, kemeldený úrdisi bir sátke de tolastamaıdy. Kórnekti ǵalym, akademık Qanysh Sátbaev: «Ǵalymǵa azyq berer qaınar kózi kitap betimen, laboratorııa aýmaǵymen ǵana shektelmeıdi, ómirdi tanýmen, eńbek adamynyń jasampaz isin tanýmen keń órisin tabady» degen sózi búginde óz ómirsheńdigin aıqyn dáleldep keledi. Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Álem jahandaný, ınnovasııalar men tehnologııalardyń jedel damý dáýirine aıaq basty. «Bilim ekonomıkasyna» ótý adamzat damýynyń jańa kezeńi bolyp tabylady. Jáne Qazaqstan bul úderisterdiń shetinde, álemdik damýdyń shalǵaıynda qalmaýy tıis. Biz Qazaqstannyń álemdegi básekege qabiletti 30 eldiń qataryna ený ulttyq strategııasyn júzege asyrýǵa kiristik jáne aldymyzǵa sapalyq turǵydan jańa ekonomıka men adam ómiriniń standarttaryn qalyptastyrý mindetin qoıdyq. Ol bárimizden asa zor kúsh-jiger men bilimdi talap etedi. Biz bolashaǵynan úmit kúttiretin ǵalymdardy daıyndaýǵa erekshe nazar aýdaratyn bolamyz» dep, álemdik ekonomıkalyq damý tendensııasy qazaqstandyq ǵalymdardyń aldyna ınnovasııa túrindegi ekonomıkany qalyptastyrý mindetin jetkizgen bolatyn.
Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıynda naryq talaptary ózgere bastady. Barshańyzǵa belgili, búginde álemdik jáne otandyq joǵary oqý oryndary dástúrli formattaǵy oqý kýrstarynyń materıaldaryn ınternette jarııalap, qoljetimdilik deńgeıin arttyrýda. Atap aıtqanda, «academia.kz», «kitap.kz», «100kitap.kz» sııaqty bilim berý portaldarynyń bastamalary orta bilim berý mekemeleri, kolledjer men ýnıversıtetter úshin mańyzy zor. Atalǵan jobalardy Qyzdar Ýnıversıtetiniń professor-oqytýshylary ózderiniń ıntellektýaldy jumystaryn kommersııalandyrý, otandyq pedagogtardy qoǵam arasynda tanytý jáne jalpy bilim bazasyn keńeıtý múmkindigi retinde baǵalap otyr.
Táýelsizdik jyldarynda Elbasy bilim berý salasyna udaıy nazar aýdaryp keledi. Memleket basshysy bıylǵy jylǵy Joldaýynda da bilim berýdiń sapasyn jańa deńgeıge kóterý talabyn alǵa qoıdy. Búgingi zamanda bilimniń adamı kapıtaldyń arttyrýdyń alǵysharty ekenine basymdyq bergen Prezıdent bilim berý júıesin jańa ındýstrııalandyrý talaptaryna beıimdeý qajettigine nazar aýdardy.
70-jyldan astam ýaqyt aralyǵynda Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti úzdiksiz pedagog maman daıarlaýdyń negizgi ortalyǵyna aınaldy. Búginde bilikti kadrlardyń sanyn arttyrý maqsatynda oqý ornynda birqatar tyń jobalar qolǵa alynýda. Olardyń qatarynda professor-oqytýshylar men stýdentterdiń tildik biliktiligin arttyrýǵa arnalǵan «Polıglot» ortalyǵyn, Pedagogıkalyq-psıhologııalyq túzetý kabınetin, Latyn álipbıin úıretý ortalyǵyn, Co-working praktıkalyq-baǵyttaǵy oqytý alańyn jasaýdy qamtamasyz etetin «Aq jol» balabaqshasyn atap ótýge bolady. Munyń barlyǵy da oıy men tanymy damyǵan, talantty, zerdeli kadr daıarlaýǵa septigin tıgizedi dep oılaımyz.
Jańa myńjyldyqta bilimi men biligi úılesken mamandardyń bási basym bolmaq. Buny ýaqyttyń ózi aıqyndap otyr. Otandyq joǵary oqý oryndarynyń aldynda oı-órisi damyǵan, talantty, zerdeli jáne ultjandy urpaq tárbıeleý mindeti tur. Osynaý aýqymdy jaýapkershilikti abyroımen atqarý pedagogtarǵa júktelgen mártebeli mindet. Damýdyń dańǵyl jolyna baǵyt alǵan bolashaǵy baıandy eldiń órisi qashanda bilikti de sanaly urpaǵymen keńeımek. О́skeleń jasty elimizdiń tutqasy, qatarynyń kóshbasshysy etip tárbıeleý – ǵasyrǵa jýyq úzdiksiz kadr daıarlap kele jatqan Qyzdar Ýnıversıtetiniń basty baǵdary.
Gaýhar ALDAMBERGENOVA,
Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor
