Atap aıtatyn bolsaq, «Týǵan jer», «Kıeli jerlerdiń geografııasy» jáne «100 jańa esim» jobalary sátti júrgizilýde. Osy jobalardy iske asyrý barysynda áleýmettik ınfraqurylym damytylýda, mádenıet eskertkishteri qalpyna keltirildi. Qazaq tiliniń jańa álipbıin qoldanysqa engizý boıynsha naqty qadam jasaldy. Osyndaı mańyzdy bastamanyń taǵy biri – «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy boıynsha aýdarylǵan alǵashqy 18 kitap keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen kópshilikke tanystyryldy.
Alqaly jıynǵa belgili qoǵam qaıratkerleri, zııaly qaýym ókilderi, joǵary oqý oryndarynyń basshylary men jas ǵalymdar, depýtattar men mınıstrler qatysty. Sharany Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev júrgizip otyrdy. Elbasy jıyndy ashyp bergen soń, E.Saǵadıev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń negizinde kóptegen júıeli jumystar atqarylǵanyn, sonyń ishinde eń mańyzdy jobalarynyń biri – «Jańa gýmanıtarlyq bilim. 100 jańa oqýlyq» aıasynda 18 kitaptyń jaryqqa shyqqanyn baıandady. Budan soń Ulttyq aýdarma bıýrosynyń dırektory Raýan Kenjehanuly jobany júzege asyrýdyń jaı-japsaryna keńinen toqtaldy.
Ulttyq aýdarma bıýrosy byltyr Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasyn iske asyrý maqsatynda qurylǵan bolatyn. Bıýro dırektory bul jobanyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, bir jyl ishinde qandaı jumys atqarylǵanyn aıta kele, aldyńǵy kezekte jaryq kórgen 18 oqýlyqty tanystyrdy. Atap aıtqanda Derek Djonstonnyń «Fılosofııanyń qysqasha tarıhy: Sokrattan Derrıdaǵa deıin», Entonı Djon men Patrık Kennıdiń «Batys fılosofııasynyń jańa tarıhy, Antıka fılosofııasy» (4 tomdyq, I tom) jáne «Batys fılosofııasynyń jańa tarıhy, Orta ǵasyr» (4 tomdyq, II tom), Remı Hesstiń «Fılosofııanyń tańdaýly 25 kitaby», Devıd Brınkerhoftyń «Áleýmettaný negizderi», Djordı Rıtserdiń «Áleýmettaný teorııasy», Elıot Aronsonnyń «Kópke umtylǵan jalǵyz: áleýmettik psıhologııaǵa kirispe», Dýeın P.Shýls pen Sıdneı Ellen Shýlstiń «Qazirgi psıhologııa tarıhy», Devıd Maıerstiń «Áleýmettik psıhologııa», Gregorı Menkıý men Mark P.Teılordyń «Ekonomıks», Donald F.Kýratkonyń «Kásipkerlik: teorııa, prosess, praktıka», Rıkkı V.Grıffınniń «Menedjment», Karen Armstrongtiń «Iýdaızm, Hrıstıandyq pen Islamdaǵy 4000 jyldyq izdenis: Qudaıtaný baıany», Vıktorııa Fromkın, Robert Rodman, Nına Haımstiń «Til bilimine kirispe», Svetlana Ter-Mınasovanyń «Til jáne mádenıetaralyq kommýnıkasııa», Alan Barnardtiń «Antropologııa tarıhy men teorııasy», Klaýs Shvabtyń «Tórtinshi ındýstrııalyq revolıýsııa» degen oqýlyqtary qazaq tiline aýdarylǵan.
Sharada L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ rektory Erlan Sydyqov, «Qazaqstan» RTRK» AQ basqarma tóraǵasy Erlan Qarın, I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýnıversıtetiniń shet tilderi men aýdarma kafedrasynyń meńgerýshisi Aıymjan Ryskıeva, «Qazaqstan-2050» jalpyulttyq qozǵalysy keńesiniń tóraǵasy Muhtar Mankeev sóz sóıledi.
Jıyndy Elbasy ózi qorytyndylady. Prezıdent «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqala qazaqstandyqtar tarapynan keń qoldaýǵa ıe bolǵanyn aıtyp, onyń jekelegen baǵyttary boıynsha atqarylǵan jumystardyń nátıjelerine toqtaldy.
«Barlyq óńir «Týǵan jer», «Kıeli jerlerdiń geografııasy» jáne «100 jańa esim» jobalaryna atsalysyp jatyr. Bir jyl ishinde mesenattar qarajaty esebinen áleýmettik ınfraqurylymdy damytýǵa ondaǵan mıllıard teńge bólindi. 700-den astam mádenıet eskertkishteri jóndelip, qaıta qalpyna keltirildi. Júzdegen ǵylymı ekspedısııalar uıymdastyryldy», dedi Prezıdent.
Nursultan Nazarbaev qazaq tiliniń jańa álipbıin talqylaý úderisi birtutas qoǵamymyzdyń kemeldengenin tanytatyn tarıhı qadamǵa aınalǵanyn atap ótti.
Memleket basshysy rýhanı jańǵyrý aıasyndaǵy jumystardyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, «100 jańa oqýlyq» jobasynyń jas urpaqqa bilim berý isindegi róli zor ekenin aıtty. «Jastarymyz joǵary ǵylymı standarttarǵa sáıkes bilim alýy tıis. Sondyqtan biz 800 kitaptan turatyn úzdik oqýlyqtardyń aýqymdy tizimin ázirledik. Ulttyq aýdarma bıýrosy qurylyp, jumysyna kiristi. Biz búgin alǵashqy 18 kitaptyń tanystyrylymyna jınalyp otyrmyz», dedi Elbasy.
Memleket basshysy bul sharanyń búkil áleýmettik-gýmanıtarlyq sala úshin mańyzdy ekenin aıtyp, onyń birqatar erekshelikterin atap ótti. «Búgingi alǵashqy zııatkerlik transh AQSh, Reseı, Ulybrıtanııa, Fransııa jáne Shveısarııa sııaqty aldyńǵy qatarly elderdiń eń úzdik ǵylymı eńbekterin qamtıdy. Bul kitaptarmen tanysýǵa múmkindik alǵan jastarymyz kóp emes», dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy usynylǵan kitaptar qazaq tiline túpnusqadan aýdarylǵanyn aıryqsha atap ótti. Al búgingi is-shara rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasynyń jańa kezeńin bastaıtynyn aıtty. «Bul – aýqymdy ensıklopedııalyq izdenis arqyly adamzat damýynyń kókjıegine jol ashatyn kezeń. Búginde zııatkerlik damý úderisinen týyndaǵan tyń serpinniń arqasynda rýhanı revolıýsııa bastaý alyp keledi», dedi Prezıdent.
Nursultan Nazarbaev, sondaı-aq qazirgi jaǵdaıda álemniń damýy kóbine ınjenerlik ǵylymnyń áleýetimen anyqtalatynyna nazar aýdaryp, ozyq tehnologııalardy paıdalanýdyń maqsattaryn uǵyný mańyzdy ekendigin tilge tıek etti.
«Ǵylymı tanym – zamanaýı ulttyń básekege qabiletti bolýynyń basty sharty. Jańa oqýlyqtar bilimniń naǵyz ensıklopedııasy bolyp sanalady. Búginde oqý ádisi ǵana emes, sondaı-aq onyń mazmuny da mańyzdy. Osyǵan oraı «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy bes jylǵa arnalǵan jalpyulttyq bilim berý isin júzege asyrýǵa múmkindik beredi», dedi Memleket basshysy.
Elbasy álemdik tájirıbede mundaı keshendi baǵdarlamanyń iske asyrylýy sırek kezdesetinin atap ótti. «Jańa oqýlyqtar – eksklıýzıvti gýmanıtarlyq kitaphana. Bul oqýlyqtar kópshilik úshin kitap túrinde, elektrondy onlaın nusqasynda jáne úzdik lektorlardyń ashyq dáristeriniń vıdeotekasy sııaqty úsh formatta qoljetimdi bolmaq. Kitaptar latyn qarpinde basyp shyǵarylǵannan keıin, olardy shetelde turatyn jastarymyz da oqı alatyn bolady», dedi Prezıdent.
Nursultan Nazarbaev jobany iske asyrýdyń arqasynda Qazaqstanda aýdarma isiniń jańa mádenıeti qalyptasqanyn atap ótti. Budan bólek, Qazaqstan Prezıdenti elimiz ben qoǵamymyzdyń básekege qabilettiligin arttyrý faktorynyń mańyzdylyǵy jóninde aıtty.
«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy jastarymyzdyń bolashaǵy úshin iske asyrylýda. Osy oraıda, óskeleń urpaqtyń ony júzege asyrýǵa belsendi túrde atsalysqany asa mańyzdy. Biz búgin táýelsizdik jyldary qalyptasqan ǵylymı-kadrlyq áleýetimizdiń zor ekenine taǵy da kóz jetkizdik», dedi Memleket basshysy.
Elbasy úshtildilik qaǵıdatyn saqtaýdyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, bıyl birneshe sheteldik oqýlyqty orys tiline de aýdarý máselesin qarastyrýdy tapsyrdy. Qorytyndysynda Qazaqstan Úkimeti men Ulttyq aýdarma bıýrosyna birqatar naqty tapsyrma berdi.
«Birinshiden, 2018 jylǵa josparlanǵan 30 kitaptyń ári qaraı sapaly aýdarylýyn jáne basylyp shyǵýyn qamtamasyz etý kerek. Qarjylandyrý ýaqtyly ári tolyq bólinýge tıis. Kelesi jyly aýdarylady dep josparlanǵan oqýlyqtar óz ýaqytynda iriktelip, taldaýdan ótkizilýi kerek. Ekinshiden, bul oqýlyqtardy bilim berý úderisine tıimdi túrde engizý – mańyzdy mindetterdiń biri. Osy oqýlyqtar boıynsha oqytylatyn pánder jańa oqý jylynyń bilim berý baǵdarlamalaryna engizilýi qajet. Úshinshiden, ǵylymı tájirıbede qoldanylatyn barlyq termınderdi júıelendirip, gýmanıtarlyq jáne ekonomıkalyq leksıkanyń jańa túsindirme sózdigin shyǵarýdy tapsyramyn», dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen qatar Prezıdent ýákiletti memlekettik organ men Qazaqstan Úkimeti tarapynan jobanyń sapaly júzege asyrylýyna tıisti baqylaý jasaýdy tapsyrdy. «Tórtinshiden, oqýlyqtar kádimgi kitaptar sııaqty basylyp shyǵýy kerek. Sonymen qatar onlaın bilim berý isin damytý qajet. Qazir damyǵan elderde vırtýaldy ýnıversıtetter bar. «Qazaqstannyń ashyq ýnıversıteti» jan-jaqty qoldaý tabýy kerek. Ashyq leksııalar vıdeotekalarynyń jáne solardyń negizinde daıyndalatyn oqýlyqtardyń sapasyn qadaǵalaýǵa erekshe nazar aýdarý qajet. Besinshiden, «100 jańa oqýlyq» jobasy ǵylymı aýdarma mektepterin damytý isinde mańyzdy ról atqarady. Sondyqtan aýdarma salasynda tájirıbeniń, bilimniń jáne kásibı daǵdynyń júıeli damýyn qamtamasyz etý kerek», dedi Memleket basshysy.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
