Sıfrlandyrý jerdiń jaı-kúıin zertteý salasyna da jetti

Memlekettik qyzmet kórsetýdiń bi­ryńǵaı provaıderi retinde quryl­ǵan korporasııa halyqqa qyzmet kór­­setý ortalyqtary, sondaı-aq jyl­­jymaıtyn múlik, zeınetaqy tó­­­lem­deri men jer qatynastary boı­y­nsha qyzmet kórsetý salasyn da­mytyp qana qoımaı, bıznes-pro­ses­terdi avtomattandyryp, qyz­met­­ter men aqparattyq bazalardy elektrondy nusqaǵa ótkizip, Qazaq­stan­nyń sıfrly memleketke aınalýyna barynsha jaǵdaı jasaýdy maqsat tutady. Bul oraıda halyqtyń sıfrly saýattylyǵyn kóterý ju­mystary da qarqyndy júrip jatyr.

Memleket aýmaǵyndaǵy jer re­sý­rstarynyń tabıǵı jáne sharýa­shy­­lyq jaǵdaıy týraly derekter ba­zasy – Memlekettik jer kadas­tryn ózekti málimettermen qam­ta­masyz etip, aqparattardy jańartý jáne tolyqtyrý úshin bizdiń mamandar memlekettik tapsyrys boı­ynsha jer kadastry ǵylymı-óndi­ris­tik jumystardy júzege asyrady. Atap aıtqanda, topyraqtyń qu­ra­my men qunarlylyǵyn anyq­taý, geobotanıkalyq zertteýler júr­gizý, kadastrlyq kartalar men agro­óndiristik kartogrammalardy da­ıa­r­laý, jerdiń jaǵdaıy men paıda­la­nylýyn qadaǵalaý úshin monıtorıng júrgizý sııaqty qyzmetterdi atqarady.

Atalǵan zertteý-tekserý jumys­ta­ry­nyń qorytyndysy boıynsha elek­trondy kartalar jasalyp, ol «Sıf­rly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıa­synda elektrondy nusqada usy­ny­lady. Iаǵnı qarapaıym tilmen aıt­saq, kez kelgen azamat «Jer-ka­das­­trlyq syzbasy» servısi arqyly www.aisgzk.kz saıtyndaǵy biryńǵaı memlekettik jer reestrinde tirkelgen jer telimderimen tanysyp qana qoı­maı, olardyń kadastrlyq nómiri men quqyqtyq túrin, aýdany men ny­sanyn, sapalyq sıpattamasy men paı­dalaný merzimin, ornalasqan je­rin ońaı anyqtaı alady. Sondaı-aq topyraq jáne geobotanıkalyq kon­týrlar týraly aqparatty da osy ser­vısten tabýǵa bolady.

«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» mem­lekettik korporasııasynyń Jer kadas­try departamenti atqaryp jat­qan jumystardyń nátıjesin árbir qazaqstandyq óz ıgiligine jarata alady, ásirese aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn azamattar úshin tıimdi. Máselen, memlekettik korpora­sııa qyz­­metkerleri zertteý bary­syn­­da 630 myń gektar egistik alqa­by­nyń tuz­danyp, sor topyraqqa aı­nal­­ǵa­nyn anyqtady. Sondyqtan bul te­limderdiń ıelerine jerdiń tuz­da­nýy­na qarsy kúrdeli is-sharalar qol­da­nýǵa usynys jasaldy.

Aıtalyq, eger dıqandar jer teli­min­degi topyraqtyń genetıkalyq qu­ry­lymy men qasıetinen habar­dar bolsa, bul jerde naqty qandaı da­qyl­­dyń jaqsy ósetinin de túsinedi. Al topyraqtyń qunarlylyq deń­geı­in, ıaǵnı bonıtet balyn bilse, egis­tiginiń áleýetin baıqap, paıda­syn baǵamdaı alady. Sondaı-aq jer­diń ósimdik jabynyn anyqtaıtyn geobotanıkalyq zertteýlerge sáıkes sha­rýa­lar jaıylymǵa arnalǵan al­qap­tarynyń jaı-kúıimen tany­syp, qaı jerde qansha mal baǵý­ǵa bolatynyn oılastyryp, óz qoja­ly­ǵyndaǵy jer telimderin utym­dy paıdalanýǵa múmkindik alady. Osy­dan-aq aýylsharýashylyq óndi­ri­­si, sonyń ishinde eginshilik jáne mal sharýashylyǵymen aınalysatyn aza­mattar úshin jer kadastry ǵy­ly­mı-óndiristik jumystarynyń ma­ńyz­dylyǵyn túsinýge bolady.

Jalpy, Qazaqstannyń jer aýma­ǵy 272,4 mln gektardy qurasa, onyń 81,3 paıyzy aýylsharýashylyq alqap­taryna jatady. Sonyń ishinde egis­tikter 25,2 mln gektardy, al jaı­ylymǵa arnalǵan jerler 186,4 mln gektardy alyp jatyr. Topyraq sapa­sy jaǵynan Qostanaı, Aqmola, Sol­tústik Qazaqstan oblystarynyń jer aý­maǵy aldyńǵy qatarda.

2003 jyldan beri júrgizilgen zert­teýlerge sáıkes ýaqyt ótken saıyn tabıǵı jáne adamı faktorlardyń áse­­rinen jerdiń sapa kórsetkishteri de tómendep bara jatqandyǵy baı­qalady. Bul, árıne óte ókinishti ári qaterli jaǵdaı. Sondyqtan Jer-ananyń jaı-kúıin anyqtap, kútim jasaý jáne oryndy paıdalaný úshin jer kadastry ǵylymı-óndiristik ju­mystardyń qarqynyn kúsheıtip, Qa­zaq­stan terrıtorııasynyń bi­ryń­­ǵaı kadastrlyq kartasyn qa­lyp­tas­tyrý asa mańyzdy joba ekendigi daý­syz.

Agroónerkásip keshenin damy­tý­dyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan mem­lekettik baǵdarlamasyna sáıkes 2017 jyly «Azamattarǵa arnalǵan úki­met» elimizdiń 4,5 mln gektar jeri­niń topyraq quramyn zerttedi. So­ny­men qatar 3,8 mln gektar tabıǵı jem-shóptik alqapqa geobotanıkalyq zert­teýler júrgizilip, 3 mln gektar jer topyraǵynyń bonıtet baly anyq­taldy. Al bıyl topyraq qura­myn zertteý jumystary – 7 mln gek­tarǵa, geobotanıkalyq zertteýler – 7,3 mln gektarǵa, topyraqtyń bonıtet balyn anyqtaý jumystary 4 mln gektar jerge júrgizilmek.

Memlekettik tapsyrys kólemi jyl saıyn ulǵaıyp kele jatqandyqtan topyraq jáne geobotanıkalyq zertteý jumystaryn ýaqtyly jáne sapaly oryndaý úshin qajetti mamandar sany da ósip keledi. Máselen, byl­­tyr osy maqsatta 88 maman ju­mys­qa qabyldandy. Bıyl da jer qa­ty­nastary salasy boıynsha bi­lim alyp jatqan stýdentter men ma­gıs­tr­anttardy jumysqa tartý is-sha­ra­lary júrgizilip jatyr. Al bul óz kezeginde joǵalyp bara jatqan to­pyraqtanýshy, geobotanık sııaqty tar sheńberli mamandyqtarǵa degen su­ra­nysty arttyrýda. Mundaı oń úrdiske elimizdiń joǵary oqý oryndary nazar aýdaryp, qolaıly sheshim qabyldaıtynyna senimdimin.

Aıta keteıik, «Azamattarǵa ar­nal­ǵan úkimet» memlekettik kor­po­rasııasy Elbasy Nursultan Na­zar­baevtyń «Ult jospary – bes ıns­tıtýttyq reformany jú­zege asyrý jónindegi 100 naq­ty qadam» baǵ­­darlamasy aıasyn­da quryl­dy. Onyń quramyna tórt res­pýb­lı­ka­lyq memlekettik kásip­oryn – «Halyqqa qyzmet kórsetý or­­ta­lyǵy», «Zeınetaqy tóleý jó­nin­­­degi mem­lekettik ortalyq», «Jer ka­das­try ǵylymı-óndiristik orta­ly­ǵy» jáne «Jyljymaıtyn múlik ortalyǵy» kiredi.

Abylaıhan OSPANOV,
«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasy» KEAQ basqarma tóraǵasy