Kórmede Shyǵys Qazaqstanda bir jyl muǵdarynda qolǵa alynǵan jobalar da jan-jaqty tanystyryldy. Shara barysynda ásirese «Moı rodnoı kraı» jáne uly Abaıdyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan 3D kitaptar kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy.
«Bul 3D kitaptardyń bir qaraǵanda qarapaıym kitaptardan esh aıyrmashylyǵy joq sekildi. Dese de qolyńyzdaǵy smartfonnyń nemese planshettiń kómegine júgine otyryp, onyń artyqshylyǵyn baıqaýǵa bolady. Ol úshin Google Play-den qajetti qosymshany qondyrǵyńyzǵa júktep alǵanyńyz jón. Aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan kitaptan óleńderi men ənderin de tyńdaýǵa bolady. Bizdiń kitaptarymyz úlkenderdiń ǵana emes, balalardyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyrýda. 3D tehnologııa oqý úrdisinde oqýshylardyń materıaldy tolyq meńgerýine kómektesedi. Baǵdarlama aıasynda əzirge eki kitapty əzirledik. Qazirgi kezde óńirimizde turatyn ulttar men ulystardyń salt-dəstúrine arnalǵan taǵy bir kitapty baspaǵa daıyndap jatyrmyz», deıdi atalǵan joba jetekshisi, Shyǵys Qazaqstannyń bilim berýdegi jańa tehnologııalar aımaqtyq ortalyǵynyń dırektory Sergeı Kovalenko.
Kórmede Semeıdegi Shákárim atyndaǵy ýnıversıtet oqytýshylary kelýshiler nazaryna «Abaı qarasózderin oqytý ádistemesi» jáne «Latynǵa tóte jol» atty kómekshi ádistemelik quraldardy usyndy. Oqý ornynyń qazaq ádebıeti kafedrasynyń meńgerýshisi, fılosofııa doktory (PhD) Araı Júndibaeva áýelgi ádisteme uly aqynnyń qarasózderin az ýaqytta ári tıimdi meńgerýge múmkindik beretinin, ekinshi ádistemelik qural latyn qarpin úırenemin deýshilerge taptyrmas dúnıe ekendigin aıtady. Bul ádistemelik eńbekterdiń ereksheligi – aýdıo dıskiler men beınequrylǵylardyń paıdalanylýynda. Sonymen qatar kórmede jas ǵalymnyń Roıa Tsezanyń «The Cuide ot the Future» (Bolashaqqa jol nusqaý) atty eńbegin aǵylshyn jáne orys tilderinen qazaqshaǵa aýdarǵan kitaby da tanystyryldy.
«Byltyr ýnıversıtetimizde bilim ornynyń basshysy Meıir Ǵarıfollaulynyń basshylyǵymen «Akme» atty halyqaralyq aǵartýshylar klýby qurylyp, «Máńgilik El» dep atalatyn kafedra ashylǵan edi. Akme – kóne grek sózi. Rýhanı tolyǵý, adamnyń jańa kezeńge qadam basýy, bilgen-túıgenin ózgelerge úıretýi degen maǵyna beredi. Myna sáıkestikti qarańyz. Osydan bir ǵasyr buryn shamasynda, ıaǵnı 1920-1924 jyldar aralyǵynda Semeıde Ahmet Baıtursynov bastaǵan alash zııalylary halyq arasynda aǵartý jumystaryn júrgizý úshin «Akme» degen uıym qurǵan eken. Oǵan alash arystarynyń kóbi múshe bolǵan. Sol uıymnyń júz jyldan ke-
ıin qaıta jańǵyrýy urpaqtar sabaqtastyǵyn ańǵartsa kerek», deıdi jas ǵalym.
Astanadaǵy Ulttyq mýzeıdegi kórmege О́skemendegi Sársen Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti ǵalymdarynyń «100 monografııa» serııasymen jaryq kórgen ǵylymı eńbekteri de qoıyldy. Bul jobaǵa elimizdiń ózge óńirlerinen kelgen ǵalymdar qyzyǵýshylyq tanytty.
«Ərıne bizdiń M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde de «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda birshama sharýalar atqarylyp jatyr. Biraq S.Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ bul jaǵynan ozyp, kósh basynda tur eken. Shynynda da bul – bizge úlgi bolarlyqtaı is. Sananyń, qoǵamnyń jańǵyrýy osyndaı isterden bastaý alady», deıdi M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń professory Janar Talaspaeva.
«Rýhanı jańǵyrý» aımaqtyq jobalyq keńsesiniń ókili Olga Shabalınanyń aıtýynsha, Shyǵys Qazaqstanda «Týǵan jer» arnaıy jobasyna 20 mlrd teńgeden astam qarajat tartylyp, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderiniń qoldaýymen 929 joba júzege asyrylypty. Bul rette óńirdegi 476 mekteptiń synyp bólmelerin Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń standarty boıynsha zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etýdi murat tutqan «Meniń mektebim» jobasyn ataýǵa bolady. Byltyrǵy qazan aıynda О́skemende ótken «Týǵan jer» forýmynda aımaq kásipkerleri osy maqsatqa 2,3 mlrd teńge kóleminde qarajat bólýdi josparlap otyrǵany aıtylǵan-dy. Qazirgi ýaqytta oblysta arheologııalyq qazba jumystaryna da aıryqsha kóńil bólinip, kóne qorymdar jan-jaqty zerttelip jatqany málim.
Elordadaǵy kórme kezinde «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshisi Berik Ábdiǵalı «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasyndaǵy jobalardy qarjylandyrý boıynsha ózge aımaqtarǵa qaraǵanda, Shyǵys Qazaqstan oblysy kósh basynda turǵanyn, óńirde arheologııalyq qazba jumystaryna erekshe mán berilip, Qońyr áýlıe úńgiri, Yrǵyzbaı Doshanauly mazary, Berel, Shilikti sekildi kıeli oryndar men halyq jıi baratyn basqa da týrıstik nysandarǵa aparatyn joldardyń jóndelip jatqanyn aıtqan bolatyn.
Kıeli oryndar demekshi, oblystyq týrızm jáne syrtqy baılanystar basqarmasynyń basshysy Jasulan Sársebaevtyń aıtýynsha, «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» arnaıy jobasy aıasynda oblysta úsh úlken joba iske asyrylyp jatqan kórinedi. Bıyl balalarǵa arnalyp aımaqtaǵy kıeli oryndar týraly «Shyǵys Qazaqstan ertegileri men ańyzdary» atty kitap jaryq kórip, qasıetti mekenderdiń týrıstik marshrýttary ázirlenipti.
«О́ńirimizdegi kıeli oryndardyń birazy qaladan shalǵaı jerde oryn tepken. Keıbirinde týrısterge túsindirip beretin gıd te joq. Mine, osyndaı týrısterdiń tobyna arnap qazirgi kúni biz aýdıogıd ázirlep jatyrmyz. Olar aýdıogıdtiń kómegine júginip, ózderi barǵan kıeli jer týraly aqparat ala alady. Onyń bári tegin. Tek ınternettiń kómegimen bizdiń toureast. kz saıtynan aýdıogıdti telefondaryna jazyp alsa bolǵany», deıdi basqarma basshysy.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy
Sýretti túsirgen Tileýbek ShAIаHMET
