J.A.: – Aǵa! О́zińizben kezdesýge keler ár joly men sizdiń jazǵan derekti shyǵarmalaryńyzdy bir sholyp shyǵamyn. Sondaǵy baıqalatyn bir nárse – bul kitaptaryńyzda soǵys kezindegi ómirińiz mol qamtylady da oǵan deıingi týǵan jer, ósken orta, jastyq shaǵyńyz týraly onsha kóp eshteńe aıtylmaıdy. Nege?
Q.Q.: – Kerek bolsa, qajet dep tapsań aıtaıyn qaraǵym. Men Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ulan aýdanyndaǵy Asýbulaq aýylynda dúnıege keldim. Bul ózi sulý tabıǵat aıasyndaǵy kórki kóz toıdyratyn shaǵyn eldi meken. Sol jerde tuńǵysh ret mektep esigin ashyp, ortalaý bilim alǵan soń О́skemendegi saıası-aǵartý tehnıkýmyna oqýǵa tústim. Ony bitirgennen keıin oblystyq halyq aǵartý bóliminde ınspektor bolyp jumys istedim. О́stip júrgende 1939 jyly armııa qataryna shaqyrylmasym bar ma?..
J.A.: – Bul áskerı-barlaý mektebine baratyn kezińiz ǵoı shamasy...
Q.Q.: – Iá.
J.A.: – Oǵan qalaı túsip júrsiz? Biletinder atalmysh oqý ornyna basqa ulttyń ókilderin qabyldamaıtyn edi deıdi ǵoı.
Q.Q.: – Ol ras. Oǵan men densaýlyǵymnyń myqtylyǵy men kúsh-qýatymnyń moldyǵy, júıkemniń tózimdiligi men este saqtaý qabiletimniń ereksheligi arqasynda ǵana óttim. Máskeý irgesindegi áskerı bólimshede qyzmet etip júr edim, komıssııaǵa shaqyrdy. Sodan olar basymnan baqaıshaǵyma deıin al kep teksersin deısiń. Synaqtyń qıyndyǵy sonsha, oǵan iriktep ákelgen 350 jaýyngerden kóp uzamaı bar-joǵy 52-aq adam qaldyq. Bulardyń arasynda musylman balasy degennen jalǵyz men ǵana barmyn. Basqa eshkim joq. Qoıshy, sodan ne kerek... О́tkelekten ótkizip júrip, alatyn oqýyna aldy ǵoı aqyry. Qaıtalap aıtamyn qaraǵym, sarapshylar bul qupııa oqý ornyna meni qabyldaıyn dep qabyldaǵan joq. Oǵan men ózimniń dene bitimimniń ereksheligimen, býyrqanǵan bula kúshimmen, sondaı-aq, tabandylyq, kónbistik, tózimdilik sııaqty qasıetterimmen óttim.
J.A.: – Bul mektepti qashan bitirdińiz?
Q.Q.: – 1941 jyly jazǵa salym. Oqýymyzdyń aıaqtalýy soǵystyń bastalýymen tuspa-tus keldi ǵoı.
J.A.: – Soǵysta siz barlaýshy-desantshy boldyńyz. Dıversııalyq toptyń jetekshisi – partızandyq ómir jolynan óttińiz. Sonda maıdannyń arǵy betindegi saparǵa qalaı ázirlenýshi edińizder? Samolet ishindegi kóńil-kúı, lıýkten parashıýtpen sekirerdegi qam-qareket, buryn kórmegen, bilmegen jerge áýeden túsip kele jatqandaǵy ishki psıhologııalyq arpalys týraly qazir ne aıta alasyz?
Q.Q.: – Jaý tylyna túsý degeniń naǵyz azap. Ol jaqqa attaný tek tún ishinde ǵana júrgiziletin. Jabyq mashınamen aerodromǵa keler edik. Sol jerde bizdi «Dýglas» samoletiniń ishine kirgizip, qarama-qarsy otyrýǵa buıryq beretin. Arqamyzdaǵy parashıýt rıýkzagyna jip ótkizip, onyń ilgegin tóbedegi jyljymaly rolıkke bekitip qoıatyny da esimde. Jasyratyn nesi bar, maıdan shebinen óterdegi oq shymyldyǵynan abyrjymasyn, samolet lıýginen sekirerde batyl bolsyn deı me eken 200 gramnan araq ta berip qoıýshy edi. Belgili mejege jetkende esik ashylatyn da birimizdiń artymyzdan birimiz 5 myń metrlik qap-qara tuńǵıyqqa qaraı qarǵıtynbyz. Tártip boıynsha alǵashqy 1 myń metr keńistikten atqan oqsha aǵyp ótýiń kerek. Sol sáttegi azapty aıtpa... Bul kezde basyń tómen tartyp ketedi de deneńdi baǵyndyra almaı qatty áýre-sarsańǵa túsesiń. Kózińnen jas parlap, júregiń aýzyńnan shyǵyp keterdeı qıyn kúı keshesiń. О́stip jantalasa quldılap kele jatqanda parashıýt ashylady-aý aqyry. «Ýh»,– deısiń ishteı. Sóıtesiń de jan-jaǵyńa qarap, serikterińdi izdeısiń. Asty-ústińde bir-bir aq kúmbezge ilinip, olar da kele jatady ımany qasym bop. Osydan keıin ormanǵa aman-esen túsýdiń qam-qareketine kirise bastaımyz. Bul jerde kóp nárse salmaqqa tyǵyz baılanysty. Desantshynyń alyp kele jatqan júgi óziniń denesiniń salmaǵynyń jartysyndaı ǵana bolýy kerek. Eger ol odan sál artyp ketse, bitti, quryǵanyń dep esepteı ber. Jerge túskenińde aıaǵyńnyń jilinshigi qaq bólinip synady da qalady. Sondaı-aq, áýeden tómen qaraı kele jatqanda jaý ortasyna túsip qalmaımyn ba degen kúdik te mazańdy alýmen bolady. Sóz retine qaraı aıta keteıin, bizdiń joǵarydaǵydaı saparlarymyzda ondaı jaǵdaılar da kezdespeı qalǵan joq. Al odan tiri qalý degeniń... Já, bul endi basqa áńgime.
J.A.: – Basyńyzdy ólimge tikken osyndaı qıyn da qaýipti saparǵa tuńǵysh ret qashan attandyńyz?
Q.Q.: – 41-diń qarashasynda. Ol kezde Ońtústik batys maıdany shtabynyń qaramaǵynda edik. Sol jerde bizderden arnaıy top jasaqtalyndy da birden jaý tylyna túsirildik. Alǵa qoıylǵan maqsat Ýkraınanyń Poltava oblysynda partızan qozǵalysyn uıymdastyrý boldy.
J.A.: – Al sońǵy tapsyrma she?
Q.Q.: – Oǵan 44-tiń maýsym aıyn aıtýǵa bolady. Ol joly biz Vengrııadaǵy Karpat taýyna attanyp, kúshti jaý tosqaýylyna ushyradyq. Qııan-keski sol shaıqasta 53 qarýlasymyzdyń 46-y qaza tapty da tiri qalǵan jeteýmiz keıin 200 adamdyq otrıad qurýǵa qol jetkizip, o bastaǵy berilgen tapsyrmany oıdaǵydaı oryndap shyqtyq.
J.A.: – 1941-1944 jyldardaǵy jaý tylyndaǵy jankeshti ómirlerińiz ózińizdiń «Ajal aýzynan...», «Ilko Vıtrıak», «Pereıaslav partızandary» kitaptarynda molynan qamtylǵan. Biz oǵan toqtalmaıyq. О́ıtkeni ol qaıtalaý bolyp shyǵady. Al sizden kózbe-kóz otyryp suraıyq degenimiz... О́zińizdi Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna laıyq erlik jasady degen Dneprdegi oqıǵa. Sony anyqtap aıtyp berseńiz. Ol qalaı bolyp edi?
Q.Q.: – Aıtaıyn. 1943 jylǵy 17 qyrkúıekte Chapaev atyndaǵy partızan quramasynda erekshe bir qýanyshty oqıǵa boldy. Bul kúni biz «Úlken jerden» attanǵannan keıingi 1 jyl 10 aıdan soń baryp óz áskerlerimiz – R.M.Malınovskıı basqarǵan 3-shi Ýkraına maıdanynyń tankısterimen kezdestik. Aıtpaqshy, sonyń aldynda Dneprdiń oń jaǵyna ótip úlgergen jaý Býkrın plasdarmyn jasap alyp, Qyzyl Armııanyń shabýyldaýshy bólimderin ózenge bettetpeı jatyr degen habar estigen bolatynbyz. Ras eken. Ony ózimizben kezdesken 5-shi tank brıgadasy komandıriniń bizge bergen tapsyrmasynan anyq bildik. Onyń paıymdaýynsha, partızandar bul óńirdiń jer jaǵdaıyn jaqsy biledi. Sondyqtan olar qaıtkende de Dneprdiń arǵy betine ótip, qosymsha kúsh jetkenshe sol jerdiń bir pushpaǵyn ustap tura turýy kerek. «Oń jaǵalaýǵa jetip, kózge túskenderge Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy beriletin bolady»,– dedi brıgada komandıri bizben áńgimelesip otyryp. Sóıtti de: «Kimder baratynyn tezirek anyqtańyzdar da olardy jaǵalaýǵa shuǵyl attandyryńyzdar»,– dedi sózin nyqtap.
Myna buıryqty estigen partızan quramasynyń basshylyǵy ózara aqyldasa kelip, bul operasııany oryndaýǵa meniń otrıadym laıyq degen sheshimge keldi. Mundaıda másele bylaı: berilgen tapsyrma sózbuıdaǵa salynbaıdy. Oǵan ýáj de júrmeıdi. Ol tek oryndalady. Osy esime túsken men: «Jaraıdy»,– dedim qysqa ǵana.
Sóıttim de otrıadymdy jınap alyp, jaǵalaýǵa qaraı júrip kettim. Mine, Dnepr... Onyń arǵy beti keshe ǵana ózimiz talaı jortqan Panıtov ormany. Endi sol jaqqa qaıta ótpekpiz, qaıta barmaqpyz. Bulaı bolaryn bilgende... О́stip oılanyp jatqanda kún batyp, kesh te túse bastady. Qas qaraıa bere qara sýdaǵy kúni buryn baılastyra ázirlep qoıǵan bórenelerdi ıyqpen demeı jyljytyp, arǵy betke ótýge áreket ete bastadyq. Osy kezde jaý aspanǵa jarqyraýyq raketalaryn atyp, ózenniń astan-kesteńin shyǵardy deısiń. Tóńkerilgen qaıyq... Oqqa ushqan jigitter... Jantalasyp júrip qaraımyn, Dneprdiń orta tusynan asqan sııaqtymyz. «Endi sál shydasaq...»– deımin ishimnen. Bir mezette bórene – saldy yqtap kele jatqan bizderdi sý aǵyny shyrkóbelek aınaldyryp tómen qaraı ala kep jónelmesi bar ma? Sol ekpinmen biraz aqtyq. Aqyry ózenge suǵyna enip turǵan múıiske kep soǵyldyq ta jan-dármen dep jaǵaǵa shyqtyq. Bekinis jasaı bastaǵanymyzda bizben birge ótken baılanysshy soldat katýshka symyn aǵash butaǵyna ilip, óz tirligimen ózi bolyp jatqan. Álden ýaqytta ol: «Sizdi telefonǵa shaqyrady»,– dedi entigip. Men naýshnıkke umtyldym. «Joldas, otrıad komandıri,– dedi arǵy jaqtaǵy daýys.– Sizderdiń oń jaǵalaýǵa jetip, taban tiregenderińizdi baılanysqa birinshi bolyp shyqqandaryńyzdan bilip otyrmyz. Rahmet! Endi sol jerdi erteńgi saǵat 12-ge deıin ustap turýǵa tyrysyńyzdar. Erlikterińiz joǵary nagradamen...» Osy jerge kelgende telefon úzilip ketti de rasııa únsiz qaldy.
«Saǵat 12-si nesi?– deımin kúıinip.– Qosymsha kúshti arttaryńnan ile-shala jiberemiz demep pe edi keterde. Qaıda endi onysy?» Osy oımen Dneprge jabyǵa qaradym. О́zen beti álemtapyraq. Jarqyraýyq raketalar aspanǵa asylyp alyp, aınalany kúndizgideı sáýlelendirip tur. «Túsinikti,– dedim ishimnen.– Olar óte almaı jatyr». Jaǵdaıdy osylaı dep shamalaǵan soń joldastaryma endi óz kúshimizge senýden basqa amaldyń qalmaǵanyn aıtyp, jaǵalaýǵa tıip turǵan Grıgorovka selosyn alýdy buıyrdym. О́zimiz burynnan jaqsy biletin bul eldi mekendi jaýdan tez bosattyq. Sóıttik te, sol jerge tistesip jatyp aldyq. Sodan tań atty. Atys... Kún shyǵyp, tús boldy. Shabýyl... Biraq arttan keletin kúsh áli kórinbeıdi. О́stip jatqanda dál janymnan birdeńe gúrs ete túskeni... Sol sol-aq eken ne bolǵanyn bilmeımin, aspan jerge tóńkerile qulaǵandaı bop, dúnıe kóz aldymnan kóship júre berdi. Ar jaǵy esimde joq. Bulyńǵyr, buldyr birdeńe. Kózimdi ashsam, dala gospıtalinde jatyr ekenmin. «Kontýzııaǵa ushyraǵansyń», – deıdi sanıtarlar. Olar negizgi bólimmen birge Grıgorovka selosyna kelip kirgende meniń topyraq astynan shyǵyp jatqan aıaǵymdy kórip taýyp alǵanyn aıtty. Keıin bildim, bular bizge jiberilgen qosymsha kúsh emes, múlde basqa quramanyń jaýyngerleri bolyp shyqty. Sóıtip, Dneprden birinshi bop ótkendegi erligimiz aıaq astynan umyt qaldy da ataq-dańqty basqalar alyp ketti. Naqty qujat uzaq ýaqyttan soń baryp partızan shtabynyń arhıvinen bir-aq tabylǵany bar. Biraq ol kezde bári kesh edi.
J.A.: – Jaý tylynan qashan shyqtyńyz?
Q.Q.: – 1944 jyldyń aıaǵynda.
J.A.: – Sodan elge birden qaıttyńyz ba? Joq álde...
Q.Q.: – Qalaı desem eken... Bul ózi bylaı boldy. Jaý tylynan shyqqan soń meni onshaqty adammen birge Kıev qalasyndaǵy Ortalyq partızandar qozǵalysy shtabyna jiberdi. Munda: «Partızandyq soǵys osymen bitti. Sondyqtan endi sender jaý tylyna qaıtyp barmaısyńdar. Birazyńdy armııa qataryna alamyz da, al keıbireýlerińdi azamattyq qyzmetke qaldyramyz», – degendi aıtty. Men áskerge ilinbeı, sol «keıbireýlerdiń» qatarynda qalyp qoıdym. Osydan soń maǵan: «Soǵysqa jibermese munda endi ne bar? Odan da elge qaıtaıyn», – degen oı keldi de ony shtabtaǵylarǵa jasyrmaı aıtyp shyqtym. Biraq olar kesip-piship eshteńe deı qoımady. О́stip júrgenimde S.A.Kovpak shaqyryp jatyr dep estidim.
– Vasıa, – dedi amandasyp bolǵannan keıin Sıdor Artemevıch. – Sen elińe qaıtam dep júr ekensiń. Nemene, bizdiń Ýkraına unamaı ma saǵan?
– Nege unamasyn, unaıdy. Biraq, endi jaý tylyna jibermese, armııaǵa almasa munda ne isteımin?
– Iá, onyń ras. Ol jaqqa endi eshkim jiberilmeıdi, – dedi Sıdor Artemevıch.– Sebebi, bizdiń jerimiz fashısterden túgel azat etilip, partızandar óz mindetterin tolyq oryndady. Al armııaǵa kelsek... Onda baryp ne isteısiń? Partızandyq joryq kúnderinde sen adam sany brıgadaǵa teń otrıadqa, men kólemi dıvızııaǵa para-par quramaǵa basshylyq ettim. Endi olaı bolmaıdy. Bizder armııaǵa alynsaq komandır emes, tek qatardaǵy soldat qana bolyp baramyz. О́ıtkeni, sen de, men de akademııa, ýchılıshe bitirgen joqpyz ǵoı. Bul – bir. Ekinshi... Elińe bardyń deıik. Bul jaqqa erterek ketkendikten onda seni kóp eshkim bilmeýi, Ýkraınadaǵy erligińnen habarsyz bolýy múmkin. Sonda tabıǵatyńda bar tentek, qııańqy minezińmen kimge sııasyń? Erkeligińdi kim kóteredi? Eger sol jerde qyzmette júrip, bir nárseni búldirip alsań ne bolǵany? Seni kim biledi, kim ara túsedi? – dep ol kisi eki qolynyń jýan da qysqa saýsaqtarynan keregekóz tor jasap, maǵan barlaı qarady. Onysyn men túsindim. «Minez-qulqyńdy jaqsy bilemin. Sodyrlyq jasap sottalasyń», – dep otyr. Sıdor Artemevıch joǵarydaǵy sózden keıin biraz únsiz otyrdy da: «Seni biz jaqsy kóremiz, Vasıa. Kóz aldymyzda júre tur. Beıbit ómirge beıimdelip, mamandyq alǵannan keıin elińe jaqsylap shyǵaryp salaıyq», – dedi qamqor únmen. Men eshteńe demesten shyǵyp kettim.
Kelesi kúni shtabqa kelsem: «Sizdi kadrlar bóliminiń bastyǵy, polkovnık Speranskıı izdep jatyr», – dedi kezekshi. Bardym. Polkovnıktiń aldynda basyna kónetoz kepki kıgen, ústinde kúzdik paltosy bar beıtanys qazaq otyr eken: «Men Jumaǵalı Saın degen aǵań bolamyn, – dedi ol kisi aman-saýlyqtan soń.– Aqynmyn. Osynda Voroshılovgrad oblysynda partızandar qatarynda bolyp edim. Endi elge qaıtaıyn dep dokýmentterimdi jóndetip júrmin. Al sen she?» «Meni jibergileri kelmeıdi?» «Sózdi qoı, bala. О́zińniń shynymen elge qaıtqyń kele me?» «Iá». «Endeshe, osy pikirińnen taıma. Bularmen ózim sóılesemin».
Osylaı degen Jumekeń al kep iske kiristi deısiń. Kirmegen esigi, barmaǵan bastyǵy joq. Olarǵa bul jigittiń bolashaǵyna, jaǵdaıyna ózim jaýap beremin deıtin sııaqty. Sóıtip júrip meni bosatyp aldy da elge alyp qaıtty ǵoı...
J.A.: – Soǵystan keıin jaý tylyndaǵy sizdiń erligińiz týraly qalam tartqan adamdar boldy ma? Bolsa olar kimder edi?
Q.Q.: – Bul saýalyńa: «Jazýshy Ǵabdol Slanov», – dep jaýap bergim keledi. Qyrqynshy jyldardyń aıaq kezi bolatyn. Ol kisi menimen uzaq sóılesip, áńgimelerimdi jalyqpaı tyńdaýshy edi. Sóıtip júrip bir kúni «Altaı balasy» atty derekti shyǵarmasyn jarq etkizgeni. Onda jalǵyz men ǵana emes, búkil Qaısa áýleti qamtylyp, bárimizge jyly lebizder aıtylady.
J.A.: – Al ózińiz jazýshylyqqa qalaı bet buryp júrsiz? Jalpy, sizdiń shyǵarmashylyq jumyspen shuǵyldanyp, kitap shyǵarýmen shyndap aınalysýyńyzǵa eń alǵash ret kimder yqpal etti dep oılaısyz?
Q.Q.: – Buǵan aldymen Jumekeń – Jumaǵalı Saındy, Shahmet Husaıynovty, sodan soń taǵy da sol Ǵabdol aǵa Slanovty aıtar edim. Bári de meniń aýyzeki túrde aıtatyn áńgimelerimnen bastaldy. «Qasym, – deıtin sonda ol kisiler, – sen jas ta bolsań kóp nárseni kórgen ekensiń. Osylardy qaǵaz betine túsirip kórseń qalaı bolady? Jasqanba. Myna oqıǵalardy bizge qalaı aıtyp júrsiń, oıdan eshnárse qospaı, solaı tizip jaza ber. Kórkemdeımin. Ádemileımin dep te áýre bolma. Bular osynysymen-aq áserli. Bir qınalarsyń... Eki qınalarsyń. Kór de tur, sodan keıin qalaı jazyp ketkenińdi óziń de bilmeı qalasyń». Aqyry osy aǵalarymnyń aıtqany keldi de turdy. Biraz ýaqyttan keıin estelikterim shyǵa bastaǵany... Jazýǵa, shyǵarmashylyqqa bet burýymnyń qysqasha tarıhy mine osy, qaraǵym.
J.A.: – Meniń baıqaýymsha sizdiń ómirińiz ylǵı da kezdeısoq jaıttar men kútpegen oqıǵalardan turatyn sııaqty. Bul qalaı?
Q.Q.: – Soǵan ózim de tańǵalamyn, qaraǵym. Jas kezimdegi jaǵdaılardy ǵoı, kitaptarymnan jaqsy bilesiń. Al endi qartaıdym, kezdeısoq jaıttardyń aýyly menen alystaǵan shyǵar deıin desem, olar taǵy da aldymnan shyǵa beredi... Kúlme maǵan... 1993 jyldyń kúzinde mynadaı oqıǵaǵa ushyraǵanym bar. Úıde jatyr edim, Shyǵys Qazaqstan oblysy kelip ketsin dep sálem aıtypty. Bardym. Elden aınalaıyn, han kóterip qarsy aldy. Qaıtarymda oblystyq ákimdiktiń jigitteri ıilip tósek, jazylyp jastyq bolyp ushaqqa da ózderi mingizip jibermesi bar ma? «Alańdamańyz. Jeńgeıge habarlap aıttyq. Endi eki saǵattan keıin Almatydaǵy úıińizde bolasyz», – dedi olar qoshtasyp jatyp. «Rahmet, aınalaıyndar!» – deımin rıza kóńilmen. Sóıtip áýege kóterileıik. Samolet ushyp keledi, ushyp keledi, biraq Almaty kórinbeıdi. Qalǵyp ketip oıansam tún..., bóten aeroport. «Qaı jer?» –dep suraımyn ań-tań bolyp. «Kemerovo qalasy», – deıdi stıýardessa. Sonda ǵana baryp oblystyq ákimdik jigitteriniń shatasqanyn, Almaty dep Kemerovonyń kóligine mingizip jibergenin túsindim. О́kingennen, renjigennen ne paıda, áreket etýge kóshtim. Qaıyra bılet alyp, О́skemenge keri ushaıyn desem kassadaǵylar: «Osy taıaýda bizde Reseıdiń jańa rýbli shyqqan. Myna saban aqshańyzdy almaımyz», – dep jolatpaıdy. Qonaqúıge baraıyn, tamaq isheıin desem de osyndaı kedergi. Sol kezde buryn ózin kórmegen, bilmegen, biraq aty syrttaı tanys Amangeldi Tóleev esime tústi. «Oblystyq Keńestiń tóraǵasy ǵoı. Aqshamdy aýystyryp berýge kómekteser», – dep oıladym ishimnen. Sóıttim de, oǵan sol aeroporttan kezekshi qyz arqyly telefon soqtyrttym. «Men sizdi bilemin. Eshqaıda qozǵalmaı, sol ornyńyzda turyńyz. Qazir kómekshimdi jiberemin», – dedi eski tanysymdaı ańqyldap til qatqan ol. «Jaý jerinde bir úıiń bolsyn», – degen ras-aý. Amangeldi Reseı Prezıdentiniń pármenimen eldegi Keńesterdiń tarap jatqan ústine kelgenime, jaǵdaıynyń shatqaıaqtap turǵanyna qaramastan, meni óte jaqsy qabyldady. «Búgin bul jaqtan Qazaqstanǵa samolet ushpaıdy. Erteń qaıtyńyz. Kómekshim sizdi qonaqúıge de ornalastyrady, bılet te áperedi. Eshnársege alańdamańyz», – dedi ol jigerli únmen. Sóıtti de, mundaǵy saıası-áleýmettik ahýaldyń qıyn ekenin, otbasyna qastandyq jasalǵanyn, qarapaıym halyqtyń ózin jaqsy kóretinin, taıaýda jańa kitabynyń shyqqanyn baıandap ótti. «Jaǵdaı bulaı bolsa elge, Qazaqstanǵa qaıtpaısyń ba, aınalaıyn», – dedim men ony joǵarydaǵy aıtqan áńgimelerinen keıin aıap ketip. «Joq. Barmaımyn, – dedi ol. – Birinshiden, Qazaqstanǵa meniń eńbegim sińgen joq. Ne dep baramyn? Ekinshiden, qıyndyq týǵanda tómenshiktep kóriný taǵy jaraspaıdy. Ol maǵan uıat. Úshinshiden, mundaǵy qalyń buqaranyń men degende jany basqa. Jaqsy kóredi. Syılaıdy. «Ketpe. Shyda»,– deıdi. Senimnen artyq ne bar? Demek, endi ne kórsem de osylarmen birge kórmekpin».
Ertesinde men О́skemenge attandym. Sodan qashan Almatyǵa jeter-jetkenshe kóz aldymnan sonaý Sibir jerinde júrgen Amangeldi Tóleev ketpeı qoıdy. Onymen meni kezdestirgen kezdeısoqtyq pa? Joq. Dám-tuz, taǵdyr shyǵar, bálkim.
Janbolat AÝPBAEV,
«Egemen Qazaqstan»
