Lańkestikke – laǵynet

Halqymyzdyń qandyqol qaraqshylarǵa aıtary, osy

Almaty túbindegi Boraldaı kentinde bolǵan sońǵy oqıǵa lańkestikpen qatty emes, qatal kúresý qajet ekendigin aıǵaqtap berdi. Osy oraıda, eldiń tynysh­ty­ǵyn buzǵan súmelekterge esh aıaýshylyq jasalmaýy tıistigin de atap kórsetken jón. Mundaı ustanym oqyrmandar pikirlerinen de anyq ańǵarylady. Tómende sondaı pikirlerdiń birnesheýi jarııalanyp otyr. Muny búkil qazaqstandyqtardyń kózqarasy dep qabyldaý kerektigi aqıqat. ____________________________________

BÚLIK ShYǴARÝ ADAM О́LTIRÝDEN DE AÝYR KÚNÁ

Almaty oblysy, Ile aýdany, Boraldaı eldi mekeninde lańkestik áreketter oryn alǵany eldiń musyl­man qaýymyn dúr silkindirdi. Sonyń saldarynan 8 qa­rasha kúni eki polısııa qyz­metkeriniń qaza tapqany, osy qylmystyq ári qa­ny­pezerlik isti izdestirýge jáne anyqtaýǵa baǵyt­tal­ǵan arnaıy operasııa bary­syn­da Ulttyq qaýipsizdik komıteti «Arystan» bó­lim­shesiniń eki qyzmet­keri ­jaralanyp, keıinnen osy aýyr jaraqattyń saldary­nan kóz jumǵanyn QR Bas prokýratýrasynyń habary arqyly teledıdardan estip, bilip otyrmyz. Egemendik alǵan kezge deıin halqymyz dinı qun­dy­lyqtarǵa shólirkep kelgeni belgili. О́ıtkeni, kommýnıstik saıasat, dinı ateızm musylman qaýymynyń qasıetti ıslam dinin erkin ustanýyna kedergi keltirdi. Tek táýelsizdikke qolymyz jetkennen keıin ǵana ıslam dinin ustanýshylardyń legi molaıyp, meshitke kelýshiler men namazǵa jyǵy­lý­shylar sany arta tústi. Árıne, bul qýanyshty jáıt bolǵanymen, báz-bi­reý­ler úı ishinen úı tigip, dinı ekstremıstik áreket­terge baryp, yntymaǵy men birligi jarasqan musylman­dar­dyń arasyna iritki salýy aýyr kúná bolyp tabylady. Buǵan mysal retinde Boraldaıda oryn alǵan lańkestik top mú­shelerin de keltirýge bo­lady. Bul qanypezerler qa­sıetti Qu­ran men hadısterge qarsy jek­suryn is-áreket­ter­ge baryp otyr dep esepteımiz. Sondyqtan da olardyń lań­kestik maqsattaǵy buzyq oı-pıǵyldaryn qatań aıyp­taı­myz. Qazaqstandyq qoǵam men qazaq eliniń tynyshtyǵyn buzýǵa áreket jasaǵan búlik­shi­lerdiń zulymdyq is-áre­ketteri ıslam dinimen úsh qaı­nasa sorpasy qosylmaıdy. О́ıt­keni Alla Ta­ǵala Quran-kárimde musyl­man­darǵa búlik shyǵarýǵa qatań túrde tyıym salǵany belgili. Árıne, qasıetti Quranda lańkes nemese lańkestik degen sóz joq. Onyń esesine búlik shy­ǵarý degen tirkes bar. Bul ekeýi bir-birimen tórkindes, maǵynalas uǵymdar bolyp tabylady. Aıtalyq, Quran-kárimniń Baqara súresinde: «Búlik shyǵarý adam óltirýden de aýyr kúná» dep kórsetilgen. Al Máıda súresinde «Alla Taǵala búlik shyǵarýshylardy súımeıdi» dep jazylǵan. Sondyqtan da Alla Ta­ǵa­lanyń jer betine beıbitshilik pen tynyshtyqty ornatý úshin túsirgen sońǵy dini ıslam, bú­likshilerdi tereń aıyptaıdy. Bizdiń qoǵamda lańkestik pen búlik shyǵarýshylarǵa oryn joq. Onyń aldyn alý úshin aýyzbirshilik tanyta bileıik, aǵaıyn.                             Baýyrjan ÁLIULY, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń Batys Qazaqstan oblysy boıynsha ókil ımamy. Oral.

* * *

BALALARYMYZDY QASKÚNEMDERDIŃ QOLYNAN QAZA TABÝY ÚShIN О́SIRIP OTYRMYZ BA?

О́tken apta sońynda telearnalardan «Almaty obly­syn­daǵy Boraldaı kentinde lańkestik uıymnyń bes mú­she­siniń kózi joıylyp, arnaıy operasııa barysynda Ulttyq qaýipsizdik komıteti «Arys­tan» qyzmeti arnaıy bólim­she­siniń eki qyzmetkeri qaza tap­ty» degen sýyt habardy estip, jaǵamyzdy ustadyq. Onyń aldynda ǵana Tarazdaǵy oqıǵa eldi dúrliktirip, pıǵyly jaman qaranıet jigit qanshama adamnyń qanyn moınyna júktegen edi. Qarap otyrsaq,  bul qandy jaǵdaı bir emes, eki emes óristep bara jatýy – ásirese, kóp balaly analardyń tynyshyn alýda. Sonda biz ba­lalarymyzdy qaskúnemderdiń qurbany bolýy úshin týyp, ósirip, tárbıelep otyrmyz ba? Estip-bilýimizshe sol lań­kes­tik áreketterdi uıymdas­ty­ryp, ózin ózi jaryp jiberip jatqandardyń barlyǵy dindi jamyla otyryp, dinnen bezgender. Sebebi, ártúrli qasań uǵymǵa sanalaryn sansyrat­qan keıbir jastar qasıetti ıslam dininiń ózin jik-jikke bólip, jilikteý pıǵylyn us­ta­nyp otyr­ǵany jasyryn emes. Men ózi Reseıde týyp-ósken qazaqpyn. Sóıtsek te, bizge ıslam dinin ishteı moıyndap, sanamyzda saq­tap, «bısmılá­miz­di» aýzy­myz­dan tastamaýǵa úıretken edi. Máselen, ata-anam kommýnıster bolsa da, Jaratqanǵa degen senimi kúshti boldy. Sodan da bolar, úsh jasy­myzdan tilimizdi kálımaǵa keltirip, bir Alla Taǵalanyń baryna sendirip ósirdi. Keńes Odaǵy­nyń túkirigi jerge túspeı turǵannyń ózinde ólik­ti qa­zaq­sha jóneltip, oraza us­tap, aıt merekesin toı­laı­tyn­byz. Biraq, ol kezde bet-aýzyn saqal basqandar, oramal salyp, tumshalanǵan áıelder joq bolatyn. Qazir she? El – aman, jurt tynyshta, beıbit ómirde adam ólimi kóbeıip ketti. Analar balalaryn áskerge, úlken qalalarǵa jumysqa jiberýden qorqady. Al soń­ǵy bir-eki aıdyń kóleminde qa­zaq­tyń jigitteri ózderiniń jap-jas ómirlerin qıyp, soraqy qylmysqa barýy aqylǵa sı­maıtyn, adamǵa da, Allaǵa da jat qylyq. Árıne, olar­dyń ata-anasy «osyndaı qaskú­nem áreket­ke bar, bireýdiń ba­lasyn óltir» dep tárbıe­le­me­gen shyǵar. Bolmasa Taraz­daǵy ózin ózi jaryp jibergen jigittiń sheshesi balasynyń kinásin moıyndap, qaıtys bolǵan arystaı azamattar­dyń ata-anasynan, otbasy­lary­nan keshirim surar ma edi? Tipti, esikti ashpaı, eldiń betine qaraýdan uıaldy emes pe. Mine, bul elimizdiń tynysh­tyǵyn, berekesin kó­re almaı­tyn buzyq oıly, nıe­ti, pıǵy­ly jaman adam­dar­dyń, sheteldegi lań­kes­tik uıymdar­dyń jasta­ry­myz­dy ýlap, osyndaı áre­ketke barýyna dindi paı­da­lanyp, qarý etip otyr­ǵandyǵynda. Kúlbanra DAÝYTOVA, Almaty qalalyq kóp balaly otbasylar odaǵynyń tóraıymy. Almaty.